Avansert søk

Nynorskordboka 4 oppslagsord

last 2

substantiv hankjønn eller hokjønn

Opphav

norrønt lǫstr; jamfør islandsk lá ‘klandre’

Tyding og bruk

dårleg eller umoralsk vane;
feil (1, 1)
Døme
- leggje av seg ei last;
- ha mange laster
skade (1, 3), overlast (2)

Faste uttrykk

stå last og brast
halde saman i medgang og motgang;
dele godt og vondt
han stod last og brast med medarbeidarane sine

dyd

substantiv hankjønn

Opphav

frå dansk, jamfør norrønt dygð femininum, same opphav som dygd; samanheng med duge

Tyding og bruk

moralsk verdifull eigenskap;
dygd (1)
Døme
- det er ein dyd å vere hjelpsam;
- dydar og laster;
- kristne dydar
det å ikkje ha hatt samleie;
dygd (2)
vilje til god moral;
dygd (3)

Faste uttrykk

ein dyd av nødvendigheit
tvingande nødvendig
miste dyden
1. ha samleie for første gong
  gå inn for å miste dyden på neste fest
2. miste uskulda
  Noreg har mista dyden
sant for dyden!
sanneleg!

moralitet

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom tysk, eller fransk; frå latin

Tyding og bruk

moralsk kjensle eller medvit;
moral (1)
dramatisert moralpreike frå slutten av mellomalderen der dygder og laster er personifiserte

lastefull

adjektiv

Opphav

Tyding og bruk

full av laster (;

Døme

lastefulle menneske;
leve eit lastefullt liv