Avansert søk

Nynorskordboka 122 oppslagsord

uro

substantiv hokjønn

Opphav

Tyding og bruk

rørsle, fart
Døme
- vere i uro
skipling av fred og ro;
forstyrring, bråk (2, leven
Døme
- det er uro i klassa
gjæring, røre (1, misnøye;
opprør, kampar
Døme
- politisk uro;
- uroa i massane auka;
- raseuro
mild verk, murring i kropp eller lemer
otte (2, ank, nervøsitet, spenning (1
Døme
- ha uro i sjela
pendel i urverk
opphengd pynt (m a av halm) som svingar i luftdraget
samnamn på klegg, fluge, mygg og liknande

uroe

uroa

verb

Tyding og bruk

skiple freden og roa for;
forstyrre, plage (2, bry (2
Døme
- uroe nokon i middagskvila;
- uroe ikkje vognføraren!
- orsak at eg uroar
skiple
Døme
- uroe oppstillinga
gjere uroleg og ottefull
Døme
- striden uroar meg;
- de treng ikkje uroe dykk over dette – ikkje bli urolege

ulme

ulma

verb

Opphav

samanheng med olm og øl (

Tyding og bruk

brenne veikt (utan loge), gløde
Døme
- det ulmar i glørne
nage, gnage, gjære (1
Døme
- kjenne ei ulmande uro;
- det ulmar i folket;
- misnøyet ulmar
vere olm eller gretten
Døme
- gå der og ulme
- refleksivt:
vere mørk i vêret
Døme
- det ulmar (opp) til regn

Faste uttrykk

ulme seg
morske seg

gnage

gnaga

verb

kløyvd infinitiv: -a

Opphav

norrønt gnaga

Tyding og bruk

bruke tennene på noko hardt eller seigt;
skave bitar av med tennene
Døme
- gnage på eit kjøtbein;
- musa har gnege hol i veggen;
- gnage bork av trea
gni mot noko så det gjer vondt eller blir ein skade;
gnisse;
slite (2, 3), tære
Døme
- kleda gneg så;
- skoen har gnege hol på sokken
valde liding;
plage, pine;
nage
Døme
- svolten gneg;
- uvissa gnog;
- det er noko som gneg han
- brukt som adjektiv
  ei gnagande uro
gnåle, mase (2)
Døme
- gnage på det same heile tida

oppheta, oppheita

adjektiv

Tyding og bruk

med høgare temperatur enn vanleg
Døme
- kinna var oppheta av feberen
som er prega av høg aktivitet
Døme
- ein oppheta økonomi
hissig, opprørt, i sterk uro
Døme
- ein oppheta debatt;
- dei oppheta kjenslene gjorde det vanskeleg å tenkje klart

oppstyr

substantiv inkjekjønn

Opphav

jamfør styr (

Tyding og bruk

bråk, spetakkel, uro;

oppstuss, ståhei

Døme

lage mykje oppstyr;
utsegna vekte ein del oppstyr;
alt oppstyret var ganske uventa

texas

substantiv ubøyeleg

Opphav

etter stadnamnet Texas, delstat i USA

Tyding og bruk

ville tilstandar;

uro, ståk

Døme

i sommar har det vore heilt texas

mage 1

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt magi

Tyding og bruk

sekkforma utviding av fordøyingskanalen;
magesekk
Døme
- kua har fire magar
- - bladmage
  - løypemage
  - nettmage
samnemning for magesekk og tarmkanal
Døme
- ha vondt i magen;
- luft i magen
fordøying;
avføring
Døme
- ha dårleg mage;
- treg mage;
- hard mage;
- laus mage
framside av overkroppen mellom brystet og underlivet;
vom (2), buk (2)
Døme
- liggje på magen;
- mage og rygg;
- gå med bar mage
utbuling av magen (1, særleg på grunn av fedme eller graviditet;
(stor) vom (2)
Døme
- ein gammal mann med mage;
- ho har barn i magen
i overført tyding: område i mageregionen der ein tykkjest merke kjensler som spenning, uro og liknande
Døme
- kjenne eit sug i magen;
- det kriblar i magen;
- det knytte seg i magen;
- gå på skulen med ein vond klump i magen

Faste uttrykk

gå med ein … i magen
ha ambisjonar om å bli (det nemnde)
gå med ein skodespelar i magen
ha is i magen
vere kald og roleg i ein kritisk situasjon;
ikkje miste fatninga;
halde hovudet kaldt
ha sommarfuglar i magen
ha ei kriblande kjensle i magen fordi ein er spent;
vere nervøs
på tom mage
utan å ha ete
arbeide på tom mage

ubestemd, ubestemt

adjektiv

Tyding og bruk

ikkje avgjord eller fastsett
Døme
- utsetje saka på ubestemd tid
ubestemmeleg, uklar (1)
Døme
- ei ubestemd indre uro
usikker (4), vag
Døme
- du verkar så ubestemd

grå 1

adjektiv

Opphav

norrønt grár; samanheng med gry (

Tyding og bruk

som har ein farge mellom kvit og svart
Døme
- eit grått hus;
- grå som oske;
- få grått hår
gusten og sliten å sjå til
Døme
- vere grå i huda;
- bli gammal og grå
gråhåra
Døme
- han vart tidleg grå
skya, disig, uklar (1)
Døme
- grått vêr;
- det er grått i dag
lite spennande;
fargelaus, trist, einsformig
Døme
- den grå kvardagen;
- eit grått tilvære;
- grått humør;
- ikkje sjå dei eldre som ein grå masse
som går utanom lova eller offisielle kanalar;
ukontrollert (1), uregulert (2);
ureglementert
Døme
- låne pengar på den grå pengemarknaden;
- svarte og grå pengestraumar;
- grått arbeid

Faste uttrykk

avskil på grått papir
plutseleg oppseiing
ho fekk avskil på grått papir
dei små grå
hjernecellene, hjernen
bruke dei små grå;
ein aktivitet som skjerpar dei små grå
grå eminense
person som held seg i bakgrunnen, men likevel har stor reell makt i kraft av å påverke mektige personar
ein grå eminense i amerikansk musikkliv
grå mus
person med kjedeleg og anonym framtoning
ein spion skal helst vere ei grå mus utan fortid
grå stær
augesjukdom der linsa i auget er uklar og ugjennomsiktig
i mørkeret er alle kattar grå
i mørkeret er alle skilnader viska ut
setje grå hår i hovudet på nokon
stadig valde ein annan uro og bry

Resultater per side: