Avansert søk

8 treff

Nynorskordboka 8 oppslagsord

une 2

una

verb
kløyvd infinitiv: una

Opphav

norrønt una; samanheng med ven (1 og ynde (1

Tyding og bruk

  1. like seg godt;
    trivast
    Døme
    • han uner ikkje å vere der;
    • kua vil ikkje une
  2. slå seg til ro;
    ha tolmod;
    ha ro i seg
    Døme
    • han uner ikkje heime lenger;
    • ikkje une å vente med noko
  3. ha lyst til;
    Døme
    • ikkje une å gjere noko

Faste uttrykk

  • une seg
    trivast

ulempe

substantiv hokjønn

Opphav

av lågtysk un(ge)limpe; jamfør lempe (1

Tyding og bruk

negativ side;
uheldig verknad;
til skilnad frå føremon (2)
Døme
  • gjerdet er til ulempe for naboen;
  • ordninga har mange ulemper;
  • vi må sjå på føremoner og ulemper med endringa

u- 2

prefiks

Opphav

norrønt ú- eller ó-, jamfør engelsk og tysk un-; samanheng med latin in- og gresk a(n)-

Tyding og bruk

  1. prefiks (1) som viser at heile ordet har nektande eller motsett tyding;
    i ord som ufarleg, umogleg og uhell
  2. prefiks (1) i ord for noko dårleg;
    i ord som ugjerning og uvêr
  3. prefiks (1) med forsterkande tyding;
    i ord som ustyggjeleg og utal

under 1

substantiv inkjekjønn

Uttale

un´der

Opphav

norrønt undr

Tyding og bruk

overnaturleg hending eller gjerning med lykkeleg utfall;
Døme
  • bli frisk ved eit under;
  • berre eit under kan redde laget frå nedrykk;
  • det var eit under at vi berga oss

Faste uttrykk

  • opp i under over
    svært forundra over (noko)
    • vere opp i under over utfallet

rubb 1

substantiv ubøyeleg

Opphav

jamfør lågtysk rump un stump

Faste uttrykk

ditt

substantiv hankjønn

Opphav

av lågtysk dit (un dat) ‘dette her (og det der)'

Faste uttrykk

  • ditt og datt
    det eine og (eller) det andre
    • det blir forventa både ditt og datt

ad undas

adverb

Uttale

ad unˊdas

Opphav

frå latin ‘til bølgjene’

Faste uttrykk

  • gå ad undas
    gå tapt;
    ikkje bli noko av
    • heile arrangementet gjekk ad undas

uhyre 2

adjektiv

Opphav

av lågtysk un(ge)hure ‘ublid’

Tyding og bruk

  1. Døme
    • ei uhyre mengd;
    • ei uhyre interesse for boka
  2. brukt som forsterkande adverb: svært
    Døme
    • uhyre viktig;
    • uhyre sjeldan;
    • det er uhyre vanskeleg;
    • novellene er uhyre interessante