Avansert søk

Nynorskordboka 65 oppslagsord

press 1

substantiv hankjønn

Opphav

Tyding og bruk

pressa fald eller brett

Døme

ha press i buksene

press 2

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

trykk (3, 1), klem (2)
Døme
- leggje planter i press
belasting, påkjenning;
påtrykk
Døme
- leggje press på nokon;
- gje etter for press;
- dempe presset mot renta
- - arbeidspress
  - kjøpepress
  - kroppspress
  - tidspress
øving i vektlyfting;
benkepress
Døme
- lyfte 120 kg i press

presse 2

pressa

verb

Opphav

gjennom lågtysk; frå latin pressare ‘trykkje’

Tyding og bruk

leggje trykk på;
trykkje, klemme
Døme
- presse safta av ein appelsin
bruke hjelpemiddel til å gjere flat og tørr
Døme
- presse planter;
- han pressar buksene sine
tvinge, drive
Døme
- han vart pressa til å gjere det;
- presse seg inn på bussen;
- bli pressa i grøfta av ein møtande bil;
- presse motparten over på defensiven;
- heimelaget vart hardt pressa mot slutten av kampen;
- presse prisane ned
- brukt som adjektiv:
  kjenne seg pressa;
  vere i ein pressa situasjon
utnytte for sterkt;
prøve å tvinge
Døme
- presse motoren
tvinge til seg noko
Døme
- presse pengar av nokon

Faste uttrykk

presse gjennom
få gjennomført trass motstand
presse gjennom eit framlegg
presse på
drive opp farta eller intensiteten
problema pressar på
presse sitronen
få mest mogleg ut av noko

trykk 3

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

det å trykkje (1);
kraft som verkar inn mot ei flate, eit punkt eller liknande;
press (2, 1)
Døme
- trykket mot underlaget;
- det er dårleg trykk på springvatnet;
- kjenne eit trykk for brystet
- - akseltrykk
  - blodtrykk
  - handtrykk
  - lufttrykk
stor interesse;
pågang
Døme
- det er stort trykk på snøggbåtane i turistsesongen;
- no blir det full trykk på treninga;
- få meir fart og trykk på arbeidet
påtrykk, press (2, 2)
Døme
- gje etter for trykket
framheving av ei staving ved fonetiske middel;
aksent (1)
Døme
- ordet har trykk på første staving
framheving av eit ord i eit utsagn
Døme
- ho legg trykk på ordet «veldig»
teknikk for å trykkje (5) tekst eller bilete
Døme
- ulike teknikkar innan trykk og måling
bilete som er trykt
- - djuptrykk
  - silketrykk
mindre, trykt publikasjon;
prent;
jamfør særtrykk

pers 1

substantiv hankjønn

Opphav

Tyding og bruk

trykk (3, 1), press (2, 1)
Døme
- liggje i pers
pressa fald eller brett;
press (1
Døme
- persen i buksa

klem

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

det å klemme eller bli klemd;
kjærteikn med kinn mot kinn
Døme
- få ein god klem;
- gje ein klem
press (2, 1), trykk (3, 1)
Døme
- kjenne ein klem for bringa
kraft (1, 1), fart (4), drag (2)
Døme
- få klem på noko
lita opning;
gløtt (1)

Faste uttrykk

på klem
om dør, vindauge eller liknande: litt open;
på gløtt
døra stod på klem

høgtrykk

substantiv inkjekjønn

Opphav

av høg ( og trykk (

Tyding og bruk

i meteorologi: tilstand med høgt atmosfæretrykk som ofte gjev fint vêr
Døme
- det ligg eit høgtrykk over Nordsjøen
sterkt press
Døme
- fabrikkane arbeidde under høgtrykk
grafisk framstillingsmetode der linjer og flater som skal kome fram på biletet, er opphøgde på plata ein trykkjer med;
jamfør flattrykk

hovudtrykk

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

største trykk (3, 1), press
Døme
- hovudtrykket av kundar er i femtida
sterkaste trykk (3, 5) i eit ord eller ei ordgruppe
Døme
- hovudtrykket er alltid på første staving i finsk

øve

øva

verb

Opphav

av lågtysk oven; same opphav som tysk üben

Tyding og bruk

utvikle og betre dugleiken på eit visst område ved å gjenta ei viss handling eller ein viss aktivitet mange gonger;
trene (2, 1);
jamfør øvd
Døme
- ein god pianist må øve fleire timar dagleg;
- bandet øver jamnleg;
- turistane øvde på å snakke norsk;
- elevane har øvd mykje på revyen
utrette, utføre;
gjere;
få i stand, skape;
nytte;
la kome til uttrykk
Døme
- øve urett;
- øve innverknad;
- øve kontroll over andre;
- øve press på kommunen;
- ho har øvd vald mot sonen;
- banksjefen øvde sjølvkritikk

Faste uttrykk

øve inn
førebu seg på å framføre noko ved å gjenta det mange gonger
øve inn ein ny song;
dei øver inn eit nytt teaterstykke
øve opp
få til å bli sterkare, betre, flinkare eller liknande ved å gjenta ei handling eller ein aktivitet mange gonger;
trene opp;
lære opp
øve opp beinet etter brotet;
dei øver seg opp til å bli blant dei beste
øve seg
freiste å bli meir dugande ved å gjenta ei handling eller ein aktivitet mange gonger
øve seg på fiolinen;
ho øvde seg i boksing

kraft 1

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt kraptr, krǫptr; òg innverknad frå tysk

Tyding og bruk

drag eller press på masse (1, 2);
påverknad som er årsak til endring
Døme
- magnetiske krefter
- - dampkraft
  - hestekraft
  - tyngdekraft
energi (1);
straum (5)
Døme
- elektrisk kraft
- - atomkraft
  - vasskraft
  - vindkraft
kroppsstyrke
Døme
- samle krefter;
- i si fulle kraft
sjelsstyrke
- - dømekraft
  - åndskraft
helse (1, 1), det å vere frisk
i overført tyding: drivande, tiltøk, leiande person
Døme
- ei lokal kraft i kulturlivet;
- leiande krefter
medarbeidar, mannskap (2, 1)
Døme
- sleppe til yngre krefter
- - lærarkrefter
(løynd) faktor eller omstende som formar eller påverkar ei sak
Døme
- sterke krefter jobbar for å torpedere bruplanane
overnaturleg evne, styrke
Døme
- ei hemmeleg kraft;
- fylt av Guds kraft
i lovmål: rettsverknad
Døme
- lov med tilbakeverkande kraft

Faste uttrykk

i kraft av
1. på grunn av;
  takk vere
  i kraft av kvalitet og kompetanse
2. med heimel i
  i kraft av lova
kome til krefter
få igjen helse eller styrke etter sjukdom, strabasar og liknande
ho var på eit rehabiliteringssenter for å kome til krefter igjen
setje i kraft
setje i verk
setje ut av kraft
oppheve
tre/trå i kraft
ta til å gjelde;
bli sett i verk
lova trer i kraft 1. januar;
forbodet har allereie trådd i kraft

Resultater per side: