Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
59 treff

Nynorskordboka 59 oppslagsord

plage 2

plaga

verb

Opphav

norrønt plága, gjennom lågtysk; frå latin

Tyding og bruk

Døme
  • varmen plagar meg;
  • ho var plaga av vonde draumar

Faste uttrykk

  • plage livet av nokon
    vere til stor sjenanse for nokon
    • han plagar livet av henne med historiene sine
Artikkelside

plage 1

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt plága, gjennom lågtysk; frå latin ‘hogg, slag’

Tyding og bruk

noko eller nokon som er årsak til liding
Døme
  • gikt og andre plager;
  • ho var ei plage for andre

Faste uttrykk

  • død og plage
    brukt for å uttrykkje forarging
Artikkelside

tuss, tusse 2

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt þurs og þuss

Tyding og bruk

  1. i folketrua: underjordisk vesen;
    Døme
    • tru på tussar og troll;
    • ein liten grå tuss;
    • vere plaga av tussane
  2. i norrøn mytologi: troll (1), jotun
  3. lite, svakt menneske;
Artikkelside

flas, flass

substantiv inkjekjønn

Opphav

jamfør islandsk flas ‘tynt skal, skorpe’; truleg samanheng med flis (1 og flak (2

Tyding og bruk

  1. avskala små flak frå overflata av huda, særleg frå hovudbotnen
    Døme
    • vere plaga av flas;
    • fjerne flasset
  2. lita flis;
    lite flak eller skal;
Artikkelside

stress

substantiv hankjønn eller inkjekjønn

Opphav

frå engelsk ‘trykk’

Tyding og bruk

  1. psykisk eller fysisk overbelasting;
    Døme
    • vere plaga av stress og søvnløyse;
    • plagane skuldast langvarig stress
  2. høgd arbeids- eller tidspress;
    mangel på tid til å rekke over noko
    Døme
    • ein lærar må tole mykje stress og mas;
    • det er ikkje alltid eg taklar alt stresset i kvardagen
  3. Døme
    • plantene vart utsette for stress gjennom fleire slåttar
Artikkelside

muskelspenning

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. smerte eller ubehag som følgje av umedviten eller ukontrollert samantrekking av musklar
    Døme
    • vere plaga av kroniske muskelspenningar;
    • for mykje stillesitjing kan gje hovudverk og muskelspenningar
  2. samantrekking av muskulatur
    Døme
    • sjukdomen gjev nedsett muskelspenning
Artikkelside

vond

adjektiv

Opphav

norrønt vándr, vóndr

Tyding og bruk

  1. plagsam, pinefull, skadeleg;
    jamfør vondt
    Døme
    • vond smak;
    • det var vondt å miste barnet;
    • ryggen er vorten vondare den siste tida;
    • den vondaste dagen i mitt liv
    • brukt som adverb:
      • lukte vondt;
      • au, det gjer vondt;
      • det var ikkje vondt meint
  2. vanskeleg, innvikla, problematisk
    Døme
    • kome opp i ein vond situasjon
  3. sint
    Døme
    • ho vart vond på meg
  4. vondskapsfull
    Døme
    • bli lurt av ein vond mann
    • brukt som substantiv:
      • striden mellom det gode og det vonde
  5. brukt som substantiv: trolldom
    Døme
    • kaste vondt på folk

Faste uttrykk

  • det ein ikkje veit, har ein ikkje vondt av
    det ein ikkje har kjennskap til, blir ein ikkje plaga av
  • det vonde auget
    blikk som seiest ha kraft til å skade menneske eller dyr
    • bli råka av det vonde auget
  • gammal vane er vond å vende
    det er vanskeleg å leggje av seg ein innarbeidd vane
  • gjere vondt verre
    gjere noko negativt enda dårlegare
  • ha vondt av
    tykkje synd i
  • ha vondt for
    ha problem med
    • eg har vondt for å hugse enkeltsaker
  • ta det vonde med det gode
    gjere det beste ut av ein vanskeleg situasjon
  • vonde tunger
    folk som sladrar og vil sverte ein
Artikkelside

støy

substantiv hankjønn

Opphav

av støye

Tyding og bruk

  1. uynskt eller ubehageleg lyd;
    bråk, larm, spetakkel
    Døme
    • vere plaga av støy frå trafikken;
    • lage støy;
    • støy og spetakkel
  2. forvirrande eller forstyrrande element
    Døme
    • det er mykje støy på internett;
    • det er mykje støy i dataa
Artikkelside

pengesorg

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

bekymring og uro for korleis ein skal skaffe seg nok pengar eller halde dei økonomiske pliktene sine
Døme
  • trykkjande pengesorger;
  • pengesorgene plaga han mykje
Artikkelside

usikkerheit

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. uvisse om korleis noko vil arte seg, eller kva utfallet kjem til å bli
    Døme
    • økonomien er ei kjelde til usikkerheit mellom dei tilsette i bedrifta;
    • ei tid prega av økonomisk usikkerheit;
    • regjeringa skaper usikkerheit i næringa når dei endrar lovgjevinga
  2. uvisse om gyldigheita eller sanninga i noko
    Døme
    • statistisk usikkerheit;
    • estimere usikkerheita i funna;
    • det er knytt usikkerheit til tala
  3. det å vere usikker på seg sjølv;
    låg sjølvtillit eller sjølvkjensle
    Døme
    • ei slik hending leier ofte til angst og usikkerheit;
    • vere plaga av sosial usikkerheit
Artikkelside