Avansert søk

Nynorskordboka 159 oppslagsord

minne 2

minna

verb

Opphav

norrønt minna; av minne (

Tyding og bruk

få ein til å hugse eller tenkje på;

vekkje minnet om

Døme

minn meg på at eg skal betale rekninga;
den fargen minner meg om haust

Faste uttrykk

minne seg
dukke fram;
melde seg att
sjukdomen minte seg seinare

minne 1

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt minni

Tyding og bruk

evne til å minnast;
hugs
Døme
- ha godt minne;
- sitere noko frå minnet;
- hendinga beit seg fast i minnet
noko ein minnest
Døme
- ha gode minne;
- friske opp att gamle minne;
- den kvelden vart eit minne for livet;
- lyse fred over minnet til nokon
- - barndomsminne
noko som minner ein om ein person, ei hending eller liknande
Døme
- dette biletet skal du få til minne om meg;
- ruinane er eit minne om krigen;
- ei tale til minne om den avlidne
i IT: lagringseining

Faste uttrykk

dra seg til minnes
hugse på, minnast
gå av minne
bli gløymd
ha i friskt minne
hugse noko godt
i manns minne
så langt tilbake som folk kan hugse
leggje seg på minne
setje seg føre å hugse noko

ungdomsminne

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

minne (, 2) frå ungdomstida

Døme

glade ungdomsminne;
han fortapte seg i ungdomsminna

hund

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt hundr

Tyding og bruk

husdyr (som finst i ulik storleik, farge, skapnad og åtferd) som blir halde som kjæledyr eller bruksdyr, som er lett å dressere og som ein kan bruke til jakt eller andre oppgåver;
Canis familiaris
Døme
- gå tur med hunden;
- høyre hundane gøy;
- folk som held hund;
- gjere eit søk med hund
- - buhund
  - elghund
  - fuglehund
  - politihund
  - trekkhund
rå eller ussel person, òg brukt som skjellsord
Døme
- din feige hund!
brukt som kraftuttrykk: pokker, fanden (1
Døme
- kva hunden er dette for noko!
- fy hunden for ein dag det vart!
brukt i namn på stjernebilete som kan minne om ein hund (1)
Døme
- Den store hunden;
- Den vesle hunden

Faste uttrykk

der ligg hunden gravlagd
dette er den den verkelege årsaka;
slik heng det saman
ein hund etter
svært lysten på;
vill etter
ein hund etter ros;
ho var ein hund etter å lese
ein vittig hund
ein vittig, morosam person
galne hundar får rive skinn
den som er uvyrden, får svi for det
gå i hundane
gå til grunne
ikkje skode hunden på håra
ikkje døme nokon etter det ytre
raude hundar
barnesjukdom med raudt utslett;
Rubella
som ein hund
brukt for å forsterke noko negativt: veldig, svært, særs
fryse som ein hund;
vere lydig som ein hund
som hund og katt
i stadig fiendskap
dei levde som hund og katt

kraftig

adjektiv

Tyding og bruk

full av kraft;
sterk (1)
Døme
- ein kraftig kar;
- ein kraftig motor
med stor styrke;
hard
Døme
- eit kraftig slag i hovudet;
- jordskjelvet vart etterfølgt av eit enda kraftigare skjelv;
- den kraftigaste stormen i manns minne
verknadsfull
Døme
- setje ein kraftig stoppar for noko
styrkjande;
næringsrik
Døme
- god og kraftig mat
brukt som adverb: ofseleg, høglydt;
mykje (1
Døme
- protestere kraftig;
- prisane går kraftig opp

tørkeår, turkeår

substantiv inkjekjønn

Opphav

Tyding og bruk

år med lite nedbør

Døme

det verste tørkeåret i manns minne

strøyme 1

strøyma

verb

Opphav

norrønt streyma; av straum

Tyding og bruk

flyte i sterk straum;
fløyme (1)
Døme
- vatn strøymer over vegbana;
- regnet strøymer ned;
- tårene strøymde
kome i store mengder
Døme
- gåvene strøymer inn;
- gamle minne strøymer på;
- turistar strøymer til Vestlandet;
- folk strøymde ut frå konsertsalen
om lyd eller andre sanseinntrykk: lyde (2, velle
Døme
- det strøymde musikk ut gjennom vindauget

Faste uttrykk

strøyme over
gje tydeleg uttrykk for noko
strøyme over av ihuge for saka

støtte 1, stytte

substantiv hokjønn

Opphav

Tyding og bruk

noko fast som tener til å bere, stive av eller stø (4, 1) noko;
stø (2
Døme
- veggen var stiva av med støtter
bauta, skulptur eller liknande som er sett opp til minne om noko eller nokon;
minnesmerke (1), monument;
sule (1
Døme
- reise ei støtte til minne om dei falne
- - gravstøtte
  - minnestøtte
noko å stø seg på
Døme
- eit møbel med god støtte for kroppen
person, institusjon eller liknande som er til hjelp med noko;
hjelp (1), assistanse
Døme
- vere ei hjelp og støtte for dei gamle foreldra sine;
- vere ei moralsk støtte;
- framlegget fekk støtte frå fleire;
- få støtte for synet sitt
økonomisk hjelp;
stønad

Faste uttrykk

stiv som ei støtte
heilt urørleg;
heilt stiv
stå stiv som ei støtte i vinden;
tante vart stiv som ei støtte da ho såg han

knyte 2

knyta

verb

Opphav

norrønt knýta

Tyding og bruk

lage ein knute;
binde saman;
feste med knute
Døme
- knyte ein knute på tauet;
- knyte slipset;
- knyte endane saman;
- mora knyter lissene for sonen sin;
- han knytte i hop posen og kasta han i bosspannet
i overført tyding: setje eller vere i samband med;
assosiere
Døme
- ho er knytt til helsetenesta;
- det knyter seg mange minne til dette
i overført tyding: feste til nokon med kjensler
Døme
- ho var sterkt knytt til far sin

Faste uttrykk

knyte handa
dra fingertuppane hardt mot handloven så handa blir forma som ein ball
knyte neven
dra fingertuppane hardt mot handloven så handa blir forma som ein ball, ofte som uttrykk for sinne;
jamfør knyttneve
knyte opp
løyse (ein knute)
knyte opp forklebanda
knyte opp mot
lage samband med
politidistriktet skal knytast opp mot eit hovudkvarter i Bergen
knyte seg
1. dra seg saman;
  klemme
  det knyter seg for bringa
2. om blomsterbotn: svelle opp til kart
  epla knyter seg

konkret 4

adjektiv

Opphav

av latin concrescere ‘vekse saman’

Tyding og bruk

som ein kan oppfatte med sansane;
som byggjer på røynlege forhold, er knytt til ein viss situasjon, samanheng eller liknande;
handgripeleg, røyndomsnær;
motsett abstrakt (3, 1)
Døme
- ei konkret sak;
- ha konkrete planar for noko;
- eit konkret minne
i språkvitskap: som nemner noko som ein einskildting i den fysiske verda;
motsett abstrakt (3, 2)
Døme
- konkrete substantiv
i biletkunst, litteratur og musikk: prega av konkretismen
Døme
- ein konsert med konkret musikk

Resultater per side: