Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
10 treff

Nynorskordboka 10 oppslagsord

dødsstraff

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

avretting som straff
Døme
  • dei risikerer dødsstraff;
  • dødsstraffa er avskaffa i Noreg
Artikkelside

krossfeste, korsfeste

krossfesta, korsfesta

verb

Tyding og bruk

  1. feste (2, 1) eller nagle ein person på ein kross som dødsstraff
  2. i overført tyding, i bibelmål: kue, tvinge (2
    Døme
    • krossfeste den gamle menneskenaturen
Artikkelside

kross

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt kross, gjennom gammalengelsk eller gammalirsk; frå latin crux

Tyding og bruk

  1. i Romarriket: vanærande straffereiskap, brukt til dødsstraff, laga av ein loddrett stolpe med laust tverrtre til å hengje brotsmenn på;
    Døme
    • Jesus hang på krossen
  2. symbol for Kristus og kristendomen;
    Døme
    • stride for krossen;
    • finne fred ved krossen
  3. i overført tyding: tung lagnad, bør;
    (stor) sorg, liding;
    Døme
    • ha ein kross å bere
  4. stor vanske, uløyseleg problem;
  5. figur eller ting på skap som ein kross (1), ofte nytta som symbol;
    Døme
    • krossen i flagget;
    • bere ein kross rundt halsen;
    • setje kross på ei grav
  7. sentrum på ein liten stad;
    Døme
    • dei bur nede i krossen

Faste uttrykk

  • i kross og krok
    i ulike leier, til ulike kantar
  • ikkje leggje to pinnar i kross
    la vere å hjelpe til, ikkje lyfte ein finger
  • kross på halsen!
    æresord!
  • krype til krossen
    • audmykje seg ved å krype til krusifikset og gjere bot;
      angre seg
    • søkje hjelp som ein før har avvist
  • leggje i kross
    plassere tvers over einannan;
    krysse (1, 2)
Artikkelside

kors

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt kross, gjennom gammalengelsk; frå latin crux

Tyding og bruk

  1. i Romarriket: vanærande straffereiskap til dødsstraff laga av ein loddrett stolpe med laust tverrtre, til å hengje brotsmenn på;
  2. symbol for Kristus og kristendomen;
  3. i overført tyding: tung lagnad, bør;
    (stor) sorg, liding;
    Døme
    • ha eit kors å bere
  4. stor vanske, uløyseleg problem;
  5. figur eller ting på skap som ein kross (1), ofte nytta som symbol;
    Døme
    • korset i flagget;
    • bere eit kors rundt halsen;
    • setje kors på ei grav
  6. to linjer eller ting som kryssar kvarandre
    Døme
    • leggje armane i kors
  8. i utrop, forsikring
    Døme
    • kors i Jesu namn!

Faste uttrykk

  • i kors og krok
    i ulike leier, til ulike kantar
  • ikkje leggje to pinnar i kors
    la vere å hjelpe til, ikkje lyfte ein finger
  • kors på halsen
  • krype til korset
    • audmykje seg ved å krype til krusifikset og gjere bot;
      angre seg
    • søkje hjelp som ein før har avvist
Artikkelside

halslaus

adjektiv

Tyding og bruk

  1. utan hals
    Døme
    • ei halslaus flaske
  2. Døme
    • halslaus gjerning;
    • leggje ut på ei halslaus ferd
  3. om eldre forhold: som kan føre til dødsstraff ved halshogging
Artikkelside

abolisjonist

substantiv hankjønn

Uttale

abolisjonisˊt

Opphav

jamfør abolisjon

Tyding og bruk

  1. person som kjempar for å avskaffe noko, til dømes dødsstraff
  2. om eldre amerikanske forhold: person som kjempa for å få slutt på slaveri (1)
Artikkelside

justis

substantiv hankjønn

Opphav

av latin justitia ‘rettferd’; jamfør just

Tyding og bruk

  1. verksemda til domstolane;
    Døme
    • dødsstraff er ei barbarisk form for justis
  2. disiplin, orden
    Døme
    • halde streng justis
Artikkelside

avskaffe

avskaffa

verb

Opphav

frå tysk

Tyding og bruk

setje ut av kraft;
kvitte seg med;
Døme
  • avskaffe dødsstraff;
  • jobbe for å avskaffe fattigdom
Artikkelside

livsstraff

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

Artikkelside

motstandar

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. person eller gruppe som kjempar mot noko eller er ueinig med nokon;
    fiende
    Døme
    • vere motstandar av dødsstraff;
    • ha mange motstandarar;
    • politiske motstandarar;
    • tilhengjarar og motstandarar
  2. person eller lag som nokon konkurrerer mot;
    konkurrent, motpart
    Døme
    • laget var varsla å vere ein tøff motstandar
Artikkelside