Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
13 treff

Nynorskordboka 13 oppslagsord

stilling

substantiv hokjønn

Opphav

av stille (5

Tyding og bruk

  1. måte som kropp eller lemer står eller ligg på;
    Døme
    • liggjande stilling;
    • skifte stilling;
    • eg sat i ei vond stilling
  2. Døme
    • følgje med på kva stilling sola har på himmelen
  3. område der militære styrkar har posisjonert seg
    Døme
    • rykkje fram til nye stillingar
  4. Døme
    • vere i ei økonomisk vanskeleg stilling;
    • ved pause var stillinga 2–1;
    • dei drøfta kva stilling religion skulle ha i skulen
  5. Døme
    • vi har fått mange søkjarar til den ledige stillinga;
    • han har ei god stilling

Faste uttrykk

  • halde stillinga
    greie seg;
    halde stand
  • ta stilling til
    oppnå eit grunngjeve standpunkt til noko
    • dei har ikkje teke stilling til om reglane bør endrast
Artikkelside

utlysing

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

det å kunngjere at det er ope for å søkje, stemme eller liknande;
jamfør lyse ut
Døme
  • utlysing av ledige stillingar;
  • utlysing av nyval til parlamentet
Artikkelside

utfyllingsval

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

val til eit styre eller liknande for å fylle ut plassar som blir ledige i valperioden;
Artikkelside

plass

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt plaz, gjennom lågtysk, frå latin platea ‘brei gate’; samanheng med plate

Tyding og bruk

  1. ope område i by, omgjeve av bygningar og ofte med benker, planter og liknande
    Døme
    • byen har mange fine plassar
  2. større, ope område som blir brukt til eit særskilt føremål
  3. stad der nokon driv ei viss verksemd
  4. Døme
    • kome til ein ny plass;
    • langs vegen var det mange fine plassar der vi kunne raste
  5. om eldre forhold: husmannsplass
  6. avgrensa stad der ein kan sitje, stå eller liggje
    Døme
    • hesten står på plassen sin i stallen;
    • det er framleis ledige plassar på toget
  7. stad der noko høyrer til eller skal vere
    Døme
    • ho fekk plass på studiet i Bergen
  8. volum eller areal som trengst eller kan fyllast;
    Døme
    • ha god plass;
    • det var ikkje plass til dei på bussen
  9. posisjon, rang;
    plassering
    Døme
    • ha ein framskoten plass i partiet;
    • ho kom på andre plass i NM

Faste uttrykk

  • falle på plass
    ordne seg;
    bli klar
    • viss finansieringa fell på plass, blir brua ferdig om to år
  • setje på plass
    1. snakke nokon til rette;
      stramme opp, refse
      • ho sette motdebattantane på plass
    2. gjere det klart korleis ting skal vere
      • setja tinga på plass
  • ta plass
    setje seg;
    stille seg opp
  • vere på sin plass
    vere passande, relevant eller liknande
    • orsakinga var heilt på sin plass
Artikkelside

ledig

adjektiv

Opphav

norrønt liðugr ‘fri, uhindra’, i tydingane ‘fri (for arbeid)’ og ‘ikkje oppteken’ frå tysk; av ledd

Tyding og bruk

  1. mjuk, smidig;
    Døme
    • vere ledig som ein katt;
    • ledige klede;
    • skrive i ein enkel og ledig stil
    • brukt som adverb:
      • springe lett og ledig
  2. som ikkje har eller er prega av arbeid;
    ubunden av plikter eller liknande;
    Døme
    • ei ledig stund;
    • det er synd at ein slik kar skal gå laus og ledig
  3. ikkje oppteken, ikkje i bruk
    Døme
    • ein ledig parkeringsplass;
    • ledige stillingar;
    • det er ledige plassar i barnehagen;
    • maskinen har ledig kapasitet

Faste uttrykk

  • gå ledig
    vere utan arbeid
    • ho gjekk ledig i fire månader
  • ledig på torget
    ikkje oppteken eller engasjert;
    ugift
Artikkelside

suppleringsval

substantiv inkjekjønn

Opphav

av supplering

Tyding og bruk

val til eit parlament for å fylle ut plassar som blir ledige i valperioden
Artikkelside

stiftskapellan

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

om eldre forhold: prest som styrte ledige prestekall i eit bispedøme
Artikkelside

sjukepleie

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. pleie og pass av sjuke
    Døme
    • omsorgsfull sjukepleie
  2. fag eller yke innan sjukepleie (1)
    Døme
    • ha bachelor i sjukepleie;
    • ledige stillingar innan sjukepleie
Artikkelside

lektorat

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

Døme
  • ledige lektorat
Artikkelside

knivskarp

adjektiv

Tyding og bruk

  1. skarp som ei knivsegg;
    Døme
    • blekkplata var knivskarp i kanten
  2. i overført tyding: hard, krevjande;
    Døme
    • tevlinga om dei ledige plassane var knivskarp
    • brukt som adverb:
      • dei to løparane tevla knivskarpt om andreplassen
  3. i overført tyding: svært intelligent
    Døme
    • ei knivskarp jente
  4. i overført tyding: svært klar;
    Døme
    • knivskarpe bilete
Artikkelside