Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
336 treff

Bokmålsordboka 17 oppslagsord

kvart 1

substantiv hankjønn

Opphav

av latin quartus ‘fjerde’

Betydning og bruk

  1. Eksempel
    • en kvart av formuen;
    • en kvart av verdens befolkning
  2. om klokkeslett: 15 minutter før eller etter en hel time
    Eksempel
    • klokka kvart over ett;
    • vi må gå kvart på fire
  4. fjerde tone i en diatonisk skala;
    intervall som svarer til tre trinn i en tonerekke
  5. a-streng på fiolin eller fele
  6. i fekting: hogg eller støt mot høyre side på motstanderen og den tilsvarende paraden
Artikkelside

kvart 2

adjektiv

Betydning og bruk

Eksempel
  • kjøpe en kvart kilo kaffe;
  • en kvart okse
Artikkelside

kvare

verb

Betydning og bruk

bringe til ro

Faste uttrykk

  • kvare seg
    slå seg til ro;
    legge seg
Artikkelside

kvarte

verb

Opphav

av kvart (1 , opprinnelig ‘måle en kvart alen med utspente fingrer’

Betydning og bruk

Eksempel
  • kvarte en sykkel
Artikkelside

kvar

adjektiv

Opphav

beslektet med norrønt kyrr; jamfør svensk kvar ‘på samme sted’

Betydning og bruk

Artikkelside

trekvart

adjektiv

Opphav

jamfør kvart (2

Betydning og bruk

som utgjør tre firedeler
Eksempel
  • trekvart liter melk
Artikkelside

ters 1

substantiv hankjønn

Opphav

av tysk Terz; av latin tertia, tertius ‘den tredje’

Betydning og bruk

  1. i musikk: intervall (3) på tre tonetrinn
  2. i musikk: tredje tonetrinn i diatonisk skala;
    det øverste av tre tonetrinn
  3. nest dypeste streng på en fele;
  4. i fekting: hogg eller støt i høyde med ansiktet mot motstanderens høyre side
Artikkelside

quarto

substantiv hankjønn

Uttale

kvarˊto

Opphav

fra italiensk; samme opprinnelse som kvart (1

Betydning og bruk

Artikkelside

kvartær 2

adjektiv

Opphav

gjennom fransk, jamfør kvart (1; latinsk nydannelse av quartus ‘den fjerde’

Betydning og bruk

som gjelder eller skriver seg fra kvartærtiden
Eksempel
  • kvartære bergarter
Artikkelside

kvartal

substantiv intetkjønn

Opphav

av middelalderlatin quartale (anni) ‘firedel (av et år)'; jamfør kvart (1

Betydning og bruk

  1. et firedels år;
    periode på tre måneder
    Eksempel
    • betale strømregningen hvert kvartal
  2. husgruppe som begrenses av fire gater
    Eksempel
    • gå rundt kvartalet;
    • parken ligger bare et par kvartaler unna
Artikkelside

Nynorskordboka 319 oppslagsord

kvart 1

substantiv hankjønn

Opphav

av latin quartus ‘den fjerde’

Tyding og bruk

  1. Døme
    • kjøpe ein kvart av ein gris;
    • det tok ein og ein kvart time
  2. om klokkeslett: 15 minutt før eller etter ein heil time
    Døme
    • klokka kvart over eitt;
    • vi må gå kvart på fire
  4. fjerde tone i ein diatonisk skala;
    intervall på tre steg i ei tonerekkje
  5. a-streng på fiolin eller fele
  6. i fekting: hogg eller støyt mot høgre sida på motstandaren og den tilsvarande paraden
Artikkelside

kvart 2

adjektiv

Tyding og bruk

Døme
  • kjøpe ein kvart kilo kaffi;
  • ein kvart sirkel
Artikkelside

kvarte

kvarta

verb

Opphav

av kvart (1 , opphavleg ‘måle ei kvart alen med utspente fingrar’

Tyding og bruk

Døme
  • kvarte ein sykkel
Artikkelside

kvar 1

adjektiv

Opphav

jamfør svensk kvar adverb ‘på same staden’; samanheng med kurr (2 og kyrr

Tyding og bruk

Døme
  • det var kvart og stilt
Artikkelside

kvar 2

determinativ kvantor

Opphav

norrønt hvárr, hvarr, hverr

Tyding og bruk

  1. brukt for å framheve den einskilde blant fleire (ofte for å streke under at noko er jamt fordelt)
    Døme
    • kvar deltakar fekk diplom;
    • to eple på kvar;
    • dei fekk kvart sitt eple;
    • la kvar få sitt
  2. brukt for å omfatte alle
    Døme
    • kvar dag;
    • kvart år reiser ho til utlandet;
    • kvar sjette månad vaskar eg vindu;
    • kvar einaste deltakar har betalt
    • brukt som substantiv:
      • dei har tolv av kvart til middagsselskap
  3. brukt føre forsterkande bunden artikkel eller form
    Døme
    • kvar den stein;
    • kvart øret

Faste uttrykk

  • gå kvar sin veg
    skilje lag
  • gå kvar til sitt
    gå heim;
    gå attende til det ein dreiv med
  • kvar augeblink
    kva tid som helst
    • toget kjem kvar augeblink
  • kvar for seg
    åtskild, separat
    • dei vil arbeide saman, ikkje kvar for seg
  • kvar og ein
    alle
    • kvar og ein må ta ansvar
  • kvar si lyst
    brukt for å uttrykkje at ein synest det andre føretrekkjer, er merkeleg
  • kvar sin smak
    brukt for å kommentere kva andre føretrekkjer
  • litt av kvart
    mangt slag;
    litt av alt
    • dei har litt av kvart å setje seg inn i
  • litt etter kvart
    litt om gongen
    • forholda endra seg litt etter kvart
  • nokon kvar
    alle, dei fleste
    • slikt kunne hende nokon kvar
Artikkelside

testamentvitne, testamentsvitne

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

kvart av to vitne (1, 3) som er til stades når nokon set opp eit testament (1, 1)
Artikkelside

teiknefilm

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

film som er laga ved at kvart einskilt bilete er teikna og sett saman til ein film;
Døme
  • vi såg teiknefilm om morgonen;
  • denne teiknefilmen er laga ved hjelp av datateknologi
Artikkelside

gryn

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt grjón; samanheng med grjot og grus (1 , opphavleg ‘noko knust’

Tyding og bruk

  1. (grovknust eller pressa) korn utan skal
    Døme
    • koke graut av gryn
  2. kornliknande partikkel
  3. liten bit;
    Døme
    • kvart eit gryn;
    • ikkje eit gryn
  4. lite barn
    Døme
    • dette vesle grynet
  5. pengar
    Døme
    • ha mykje gryn;
    • bruke opp gryna
Artikkelside

teig

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt teigr

Tyding og bruk

  1. utskifta, avgrensa, mindre jordstykke i innmark eller utmark
  2. om eldre forhold: kvart av dei stykka som eit jordstykke er delt i;
    jamfør teigblanding
  3. stykke av eng som ein slår på éin gong
  4. i overført tyding: del, sektor (av arbeid, verksemd, samfunnsliv)
    Døme
    • dette er ein uutforska teig
  5. del av tekst på avis- eller bokside;
    Døme
    • ho har ein fast teig i lokalavisa
Artikkelside

sekulær

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som ikkje er åndeleg eller religiøs;
    Døme
    • ein sekulær stat
  2. som gjeld eit hundreår;
    som hender kvart hundreår
Artikkelside