Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
21 treff

Bokmålsordboka 11 oppslagsord

korrekt

adjektiv

Opphav

fra latin; jamfør korrigere

Betydning og bruk

  1. som ikke avviker fra sannheten;
    som stemmer med virkeligheten;
    Eksempel
    • gi korrekte opplysninger;
    • et korrekt sitat
  2. etter reglene;
    Eksempel
    • hun er alltid ytterst korrekt;
    • være korrekt antrukket

Faste uttrykk

  • politisk korrekt
    som samsvarer med rådende oppfatninger
Artikkelside

uten plett og lyte

Betydning og bruk

perfekt, feilfri;
Se: lyte, plett
Eksempel
  • konserten ble gjennomført uten plett og lyte
Artikkelside

plett 1

substantiv hankjønn

Betydning og bruk

  1. Eksempel
    • en plett på duken;
    • ha røde pletter i kinnene
  2. feil, lyte;
    jamfør skamplett
    Eksempel
    • få en alvorlig plett på rullebladet
  3. sted, plass
    Eksempel
    • en lun og fredet plett
  4. liten, rund kake
    Eksempel
    • bake pletter

Faste uttrykk

  • på pletten
    på rett sted og til rett tid
  • uten plett og lyte
    perfekt, feilfri
    • konserten ble gjennomført uten plett og lyte
Artikkelside

perfekt

adjektiv

Opphav

fra latin , av perficere ‘fullende’

Betydning og bruk

helt uten feil eller mangler;
fullkommen (2), feilfri;
ypperlig
Eksempel
  • en perfekt anledning;
  • et perfekt utgangspunkt;
  • perfekte forhold med sol og lite vind;
  • flygeren foretok en perfekt landing
  • brukt som adverb:
    • snakke et fremmedspråk perfekt

Faste uttrykk

  • perfekt storm
    1. kraftig storm (1) som oppstår på grunn av en uvanlig kombinasjon av værfenomener
    2. kritisk situasjon som har oppstått på grunn av en kombinasjon av flere usedvanlige faktorer
      • pandemien var en perfekt storm
Artikkelside

lyte

substantiv intetkjønn

Opphav

norrønt lýti, av ljótr ‘stygg’

Betydning og bruk

feil, mangel, skade;
Eksempel
  • være fri for fysiske lyter;
  • bilen har noen lyter

Faste uttrykk

  • uten plett og lyte
    perfekt, feilfri
    • konserten ble gjennomført uten plett og lyte
Artikkelside

ufullkommen

adjektiv

Betydning og bruk

  1. som ikke er komplett (2);
    ufullstendig, mangelfull
    Eksempel
    • ufullkommen informasjon
  2. som ikke er fullkommen (2);
    ikke feilfri
    Eksempel
    • vi lever i en ufullkommen verden
Artikkelside

lytefri

adjektiv

Betydning og bruk

som er uten lyter;
ulastelig, feilfri;
Eksempel
  • lytefrie kropper;
  • et bord med lytefri overflate
  • brukt som adverb
    • pianisten spilte lytefritt
Artikkelside

forkorte

verb

Opphav

fra lavtysk; jamfør kort (2

Betydning og bruk

  1. gjøre kortere;
    Eksempel
    • forkorte tiden med å løse kryssord;
    • en feilfri søknad vil forkorte tiden det tar å behandle søknaden
    • brukt som adjektiv
      • boka fins også i en forkortet utgave
  2. gi kortere eller enklere skrivemåte
    Eksempel
    • forkorte et ord;
    • forkorte en brøk
Artikkelside

prikkfri

adjektiv

Betydning og bruk

som det ikke er noe å utsette på;
feilfri, plettfri
Eksempel
  • et prikkfritt løp;
  • prikkfri kjøring
Artikkelside

prektig

adjektiv

Opphav

av lavtysk pracht ‘prakt’; jamfør prakt

Betydning og bruk

  1. praktfull, staselig, storslått
    Eksempel
    • en prektig seremoni
  2. utmerket, fortreffelig, ypperlig
    Eksempel
    • det er en prektig ungdom vi har
  3. brukt ironisk: uklanderlig, feilfri
    Eksempel
    • du er jo så prektig, du
Artikkelside

Nynorskordboka 10 oppslagsord

rett 3

adjektiv

Opphav

norrønt réttr

Tyding og bruk

  1. ikkje bogen;
    bein, rak;
    Døme
    • ei rett linje;
    • rett til vêrs;
    • rett i ryggen;
    • stikke ut ein rettare trasé;
    • dei kom ikkje den rettaste vegen
  2. i samsvar med reglar eller lover;
    feilfri, korrekt;
    høveleg, passande
    Døme
    • finne det rette svaret;
    • rekneskapen var rett;
    • finne det rette ordet;
    • vere på rett veg;
    • i rett tid;
    • sjå kva som er rangt og rett;
    • vere av rette slaget;
    • vere på rette sida av lova
    • brukt som adverb:
      • skrive rett;
      • løyse oppgåva rett;
      • hugse rett;
      • alt gjekk rett for seg
  3. som snur den vanlege eller fine sida ut;
    ikkje vrang (1)
    Døme
    • den rette sida av duken
  4. om maske (2: som ein lagar ved å trekjje tråden gjennom ei lykkje frå framsida;
    til skilnad frå vrang (2)
    Døme
    • strikke rette og vrange masker
  5. rettvis;
    sømeleg, høveleg;
    rettkomen
    Døme
    • det er rett og rimeleg;
    • stri for det rette
  6. med sine fulle fem
    Døme
    • han er ikkje rett i hovudet
  7. brukt som adverb: utan omvegar eller avbrot;
    direkte
    Døme
    • rett opp
  8. brukt som adverb: like (4, 4)
    Døme
    • rett utanfor
  9. brukt som adverb: svært;
    nokså
    Døme
    • rett lenge;
    • rett stor;
    • rett ofte

Faste uttrykk

  • gå rett heim
    slå godt an
    • moteshowet gjekk rett heim
  • rett og slett
    beintfram
    • det du seier, er rett og slett løgn
  • rett som det var
    med eitt;
    brått
Artikkelside

plett 1

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. Døme
    • ho hadde fått hissige, raude plettar på halsen
  2. feil, lyte (1;
    jamfør skamplett
    Døme
    • alle har plettar av skuld og skam
  3. stad, plass
    Døme
    • ein velsigna plett på jorda
  4. lita, rund kake
    Døme
    • bake plettar

Faste uttrykk

  • på pletten
    på rett stad og til rett tid
  • utan plett og lyte
    perfekt, feilfri
    • akkompagnementet er utan plett og lyte
Artikkelside

perfekt

adjektiv

Opphav

frå latin , av perficere ‘fullføre’

Tyding og bruk

heilt utan feil eller manglar;
fullkomen (2), feilfri;
framifrå
Døme
  • ei perfekt lukeparkering;
  • ein perfekt sommardag;
  • perfekte forhold for skigåing
  • brukt som adverb:
    • snakke eit språk perfekt

Faste uttrykk

  • perfekt storm
    1. kraftig storm (1) som kjem på grunn av ein uvanleg kombinasjon av vêrfenomen
    2. kritisk situasjon som har oppstått på grunn av ein kombinasjon av fleire uvanlege faktorar
      • energikrisa er ein perfekt storm
Artikkelside

lyte 1

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt lýti, av ljótr ‘stygg’

Tyding og bruk

feil, mangel, skade;
Døme
  • latterleggjering av fysiske lyte;
  • det finst ikkje lyte på hesten

Faste uttrykk

  • utan plett og lyte
    perfekt, feilfri
    • akkompagnementet er utan plett og lyte
Artikkelside

korrekt

adjektiv

Opphav

frå latin; jamfør korrigere

Tyding og bruk

  1. som ikkje vik av frå sanninga;
    som stemmer med røynda;
    Døme
    • gje korrekte opplysningar;
    • eit korrekt sitat
  2. etter reglane;
    Døme
    • korrekt framferd;
    • ein korrekt herre

Faste uttrykk

  • politisk korrekt
    som samsvarer med rådande oppfatningar
Artikkelside

utan plett og lyte

Tyding og bruk

perfekt, feilfri;
Sjå: lyte, plett
Døme
  • akkompagnementet er utan plett og lyte
Artikkelside

lytefri

adjektiv

Tyding og bruk

som er utan lyte (1;
ulasteleg, feilfri;
Døme
  • eit lytefritt ytre;
  • ein utøvar med lytefri teknikk
  • brukt som adverb
    • pianisten spela lytefritt
Artikkelside

ex cathedra

adverb

Uttale

eks kateˊdra

Opphav

frå latin ‘frå lærestolen’

Tyding og bruk

om fråsegn frå paven i lærespørsmål: med feilfri autoritet
Døme
  • tale ex cathedra
Artikkelside

feilfri

adjektiv

Tyding og bruk

utan feil
Døme
  • feilfri prøve;
  • feilfrie varer;
  • ingen er feilfri
Artikkelside

prikkfri

adjektiv

Tyding og bruk

som det ikkje er noko å utsetje på;
feilfri, lytefri
Døme
  • prikkfri køyring
Artikkelside