Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
9 treff

Nynorskordboka 9 oppslagsord

risikere

risikera

verb

Opphav

gjennom fransk; frå italiensk

Tyding og bruk

  1. setje på spel;
    våge
    Døme
    • risikere heile formuen sin
  2. stå i fare for
    Døme
    • risikere å tape pengane sine
Artikkelside

overkurs

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

kurs (1, 3) som er høgare enn det normale;
til skilnad frå underkurs
Døme
  • han selde aksjene til overkurs;
  • om du betaler ned lån med fastrente før tida, risikerer du overkurs
Artikkelside

snøblind

adjektiv

Tyding og bruk

som har snøblinde
Døme
  • snøen reflekterer sol sterkt, og utan solbriller risikerer ein å bli snøblind
Artikkelside

grave 2

grava

verb
kløyvd infinitiv: grava

Opphav

norrønt grafa

Tyding og bruk

  1. lage fordjuping i jorda;
    hakke, spa, bryte opp
    Døme
    • grave i jorda med spade;
    • han grev i jorda med hendene;
    • dei grov ei grøft;
    • det vart grave kjellar;
    • grisen er fæl til å rote og grave
  2. få tak i ved å grave (2, 1)
    Døme
    • grave gull
  3. Døme
    • grave inn namn i ringen
  4. leite, undersøkje, få fram
    Døme
    • grave og spørje;
    • grave i sakene til andre;
    • grave seg i nasen
  5. verkje, gnage, nage (psykisk)
    Døme
    • det er noko som grev han
  6. Døme
    • kråka grev
  7. lage til fisk med å gni han inn med ei særskild krydderblanding og leggje han i press
    Døme
    • grave laks, makrell og sild
    • brukt som adjektiv
      • graven laks med sennepssaus

Faste uttrykk

  • den som grev ei grav for andre, fell sjølv i henne
    den som planlegg å skade andre, risikerer å bli offer for desse planane sjølv
  • grave fram
    1. bruke spade for å få fram noko
      • grave fram ein stein
    2. finne ved å undersøkje nøye
      • grave fram nye moment i saka
  • grave i hop
    sanke saman
    • dei grov i hop pengar
  • grave ned
    lage hol i jorda, leggje noko ned i holet og dekkje med jord
    • grave ned kablar
  • grave opp
    1. fjerne jord og ta opp det ein finn
      • grave opp poteter
    2. trengje ned i og løfte opp jordlag eller liknande
      • potetopptakaren grev opp jorda
  • grave seg ned
    1. lage eit holrom som ein kan søkje ly i
      • grave seg ned i snøen
    2. i overført tyding: bli svært oppteken av
      • grave seg ned i stoffet
  • grave si eiga grav
    sjølv vere årsak til at ein mislykkast
  • grave til seg
    kare til seg
    • her gjeld det å grave til seg, utan tanke på andre
  • grave ut
    1. få fram frå jord eller anna som dekkjer
      • Osebergskipet vart grave ut i 1904
    2. lage fordjuping, grøft eller liknande ved å fjerne jord
      • grave ut tomta;
      • elva grev ut jorda
Artikkelside

grav 1

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt grǫf; samanheng med grave (2

Tyding og bruk

  1. stad der ein død person er gravlagd
    Døme
    • følgje nokon til grava;
    • senke kista i grava;
    • bli lagd i grava;
    • pynte grava;
    • faren ligg i grava;
    • finne graver frå vikingtida;
    • ho tok med seg løyndomen i grava
  3. utgrave hol til å fange dyr i

Faste uttrykk

  • den som grev ei grav for andre, fell sjølv i henne
    den som planlegg å skade andre, risikerer å bli offer for desse planane sjølv
  • frå vogga til grava
    heile livet
  • få ei våt grav
    drukne
  • grave si eiga grav
    sjølv vere årsak til at ein mislykkast
  • gå i grava
    døy
  • sende i grava
    valde at nokon døyr
  • snu seg i grava
    om avliden person: vere misnøgd og protestere
    • Edvard Grieg hadde snudd seg i grava dersom han hadde høyrt dette
  • stille som i grava
    svært stille
  • stå med eitt bein i grava
    vere døden nær
  • stå på kanten av grava
    vere like ved å døy
  • taus som grava
    heilt taus
Artikkelside

den som grev ei grav for andre, fell sjølv i henne

Tyding og bruk

den som planlegg å skade andre, risikerer å bli offer for desse planane sjølv;
Sjå: grav, grave
Artikkelside

dødsstraff

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

avretting som straff
Døme
  • dei risikerer dødsstraff;
  • dødsstraffa er avskaffa i Noreg
Artikkelside

gapestokk

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. om eldre forhold: straffereiskap der ein forbrytar vart stilt fram offentleg til spott og spe
  2. i overført tyding: situasjon eller fenomen som stiller nokon til spott og spe
    Døme
    • setje nokon i gapestokken;
    • hamne i den offentlege gapestokken;
    • den som ikkje bidreg risikerer gapesstokken;
    • digitale gapestokkar
Artikkelside

drivhusmiljø

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

  1. fysiske omgjevnader i eit drivhus
    Døme
    • plantene veks overraskande fort i drivhusmiljøet
  2. i overført tyding: avgrensa miljø eller del av eit samfunn der medlemene risikerer å utvikle seg på ein kunstig måte som ikkje er i tråd med resten av samfunnet
    Døme
    • han ville halde barna vekke frå det politiske drivhusmiljøet
Artikkelside