Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
42 treff

Nynorskordboka 42 oppslagsord

man

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt mǫn; opphavleg ‘hals, nakke’

Tyding og bruk

lange, stride hår langs oversida av halsen på ein hest;
Artikkelside

mane

mana

verb
kløyvd infinitiv: mana

Opphav

av mellomnorsk mana; frå lågtysk

Tyding og bruk

  1. påverke, oppmode, formane, eggje
    Døme
    • mane nokon til ettertanke
    • brukt som adjektiv:
      • ei manande tale
  2. bruke makt på ved hjelp av magiske, kraftfylte formlar eller teikn;
    påkalle, kalle (fram);
    Døme
    • mane fram gode minne;
    • mane bort vonde ånder
Artikkelside

men 2

konjunksjon

Opphav

frå svensk og dansk, same opphav som norrønt meðan ‘mens’, påverka av lågtysk men, man ‘berre, unnateke’; same opphav som medan

Tyding og bruk

  1. brukt til å jamstille ord, setningsledd og setningar som uttrykkjer motsetnad, innvending, innskrenking eller liknande
    Døme
    • han er ikkje lys, men mørk;
    • dei håpte på solskin, men det vart regn;
    • han arbeider raskt, men unøyaktig
  2. brukt for å uttrykkje at noko er tilfelle trass i det som er nemnt før;
    og likevel
    Døme
    • det var lite, men godt;
    • sist, men ikkje minst
  3. brukt for å innleie ei forklaring, ei grunngjeving, eit vilkår eller ein føresetnad, ofte som eit brot på samanhengen
    Døme
    • ja, det er nok eit viktig poeng, men vi må kome tilbake til hovudsaka;
    • orsak at eg ringjer så seint, men eg må snakke med deg;
    • beklagar, men sånn er det berre;
    • eit glas til, takk, men kaldt!
    • det går greitt, men ikkje la det gjenta seg
  4. brukt i utrop som uttrykkjer undring, oppmoding, utolmod eller liknande
    Døme
    • men i all verda, kva er dette?
    • men du må da ikkje bli ståande der!
    • men så svar da, mann!

Faste uttrykk

  • men, men
    brukt for å uttrykkje at noko ikkje er så viktig;
    pytt (2
Artikkelside

grand old lady

substantiv hokjønn

Uttale

grænd åold leidi

Opphav

frå engelsk

Tyding og bruk

kvinne som har vore førande på eit område, til dømes i eit fag, ein vitskap eller ein musikksjanger;
Artikkelside

nymfoman 2

adjektiv

Opphav

jamfør nymfe og -man (2

Tyding og bruk

utdatert, om kvinne: som har overdriven stor lyst på sex
Artikkelside

monoman 2

adjektiv

Opphav

jamfør -man (2

Tyding og bruk

som lid av monomani;
svært einsidig
Døme
  • vere monomant oppteken av noko
Artikkelside

kleptoman 2

adjektiv

Opphav

jamfør -man (2

Tyding og bruk

som lir av kleptomani
Døme
  • kleptomane personar
Artikkelside

erotoman 2

adjektiv

Opphav

jamfør -man (2

Tyding og bruk

som er prega av erotomani (1);
sjukleg erotisk
Døme
  • den erotomane hovudpersonen i boka
Artikkelside

selfmade

adjektiv

Uttale

selˊfmeid

Opphav

frå engelsk, opphavleg ‘sjølvgjord’

Tyding og bruk

som har oppnådd suksess utan hjelp frå andre
Døme
  • ho er ein selfmade millionær

Faste uttrykk

  • selfmade man
    person som har arbeidd seg opp på eiga hand
Artikkelside

vesterhavsøy

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

i bunden form fleirtal, om norrøne forhold: dei øyane i vest som vart koloniserte frå Noreg i vikingtida og seinare, det vil seie Shetland, Orknøyane, Hebridane, Man, Færøyane (og Island)
Døme
  • Noreg med vesterhavsøyane
Artikkelside