Avansert søk

Nynorskordboka 6 oppslagsord

u- 2

prefiks

Opphav

norrønt ú- eller ó-, jamfør engelsk og tysk un-; samanheng med latin in- og gresk a(n)-

Tyding og bruk

prefiks (1) som viser at heile ordet har nektande eller motsett tyding;
i ord som ufarleg, umogleg og uhell
prefiks (1) i ord for noko dårleg;
i ord som ugjerning og uvêr
prefiks (1) med forsterkande tyding;
i ord som ustyggjeleg og utal

under 1

substantiv inkjekjønn

Uttale

un´der

Opphav

norrønt undr

Tyding og bruk

overnaturleg hending eller gjerning med lykkeleg utfall;

Døme

bli frisk ved eit under;
berre eit under kan redde laget frå nedrykk;
det var eit under at vi berga oss

Faste uttrykk

opp i under over
svært forundra over (noko)
vere opp i under over utfallet

rubb 1

substantiv ubøyeleg

Opphav

jamfør lågtysk rump un stump

Faste uttrykk

rubb og rake
alt i hop;
rubb og stubb
han kasta rubb og rake da han flytta
rubb og stubb
alt i hop;
kvar smitt og smule
dei selde rubb og stubb

ditt

substantiv hankjønn

Opphav

av lågtysk dit (un dat) ‘dette her (og det der)'

Faste uttrykk

ditt og datt
det eine og (eller) det andre
det blir forventa både ditt og datt

ad undas

adverb

Uttale

ad unˊdas

Opphav

frå latin ‘til bølgjene’

Faste uttrykk

gå ad undas
gå tapt;
ikkje bli noko av
heile arrangementet gjekk ad undas

uhyre 2

adjektiv

Opphav

av lågtysk un(ge)hure ‘ublid’

Tyding og bruk

kolossal, veldig (1)
Døme
- ei uhyre mengd;
- ei uhyre interesse for boka
brukt som forsterkande adverb: svært
Døme
- uhyre viktig;
- uhyre sjeldan;
- det er uhyre vanskeleg;
- novellene er uhyre interessante