Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
17 treff

Nynorskordboka 17 oppslagsord

daguerreotypi 1

substantiv hankjønn

Uttale

dagærotypiˊ

Opphav

etter namnet til den franske oppfinnaren L.J.M. Daguerre, 1789–1851; jamfør -typi

Tyding og bruk

eldste form for fotografering (ved å la sollyset verke på ei metallplate)
Artikkelside

klisjé, klisje

substantiv hankjønn

Uttale

klisjeˊ

Opphav

frå fransk; jamfør klisjere

Tyding og bruk

  1. metallplate til å prente av bilete eller tekst med
  2. utbrukt, stivna seiemåte
    Døme
    • nytte mange klisjear
  3. stereotypt og føreseieleg handlingsforløp
    Døme
    • filmen er full av klisjear
Artikkelside

gongong

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom engelsk, frå malayisk; opphavleg lydord

Tyding og bruk

slaginstrument av ei metallplate og ei klubbe som blir brukt i orkester og til å gje signal med
Døme
  • pauker, trommesett og gongong

Faste uttrykk

  • redda av gongongen
    1. i boksing: unngå å tape av di runden er slutt
      • boksaren vart redda av gongongen
    2. i overført tyding: kome ut av ein uønskt situasjon i siste liten, ofte grunna ytre omstende
      • timen var slutt, og ein stressa lærar var redda av gongongen
Artikkelside

brodd

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt broddr

Tyding og bruk

  1. spiss tapp, odd, pigg
    Døme
    • brodden på ein skistav
  2. metallplate med piggar på til å feste under skoa på glatt føre
    Døme
    • gå med broddar
  3. kvass stikkereiskap hos somme dyr, særleg insekt
    Døme
    • bier og kvefs har brodd
  4. i overført tyding: noko som verkar sårande, smertefullt eller provoserande;
    skarp og kritisk bodskap
    Døme
    • eit slagord med brodd;
    • filmen har brodd mot rasisme;
    • kunst utan brodd
  5. skarp, spiss utvekst i enden av blad;
    spire (1, 1) (på korn)

Faste uttrykk

  • i brodden for
    i leiinga av;
    i spissen for
    • ho stod i brodden for rørsla;
    • dei gjekk i brodden for meir forsking;
    • han stilte seg i brodden for eit opprør
  • ta brodden av
    veikje verknaden av;
    mildne
    • ta brodden av kritikken
Artikkelside

spong

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt spǫng

Tyding og bruk

  1. tynn og smal metallplate brukt til skoning (1;
  2. belte av is over ei elv, ein fjord, våg eller liknande
Artikkelside

løsjer

substantiv hankjønn

Opphav

frå tysk; jamfør leske

Tyding og bruk

bogen metallplate med trekkpapir til å tørke blekk med
Artikkelside

bulb

substantiv hankjønn

Uttale

bølb eller  bulb

Opphav

gjennom engelsk; frå latin bulbus ‘knoll, lauk’

Tyding og bruk

  1. avrunda, pølseliknande forsterking i kanten av metallplate, vinkeljern eller liknande
  2. avrunda, avlangt framspring på skipsbaug eller kjøl, nytta til å minske vassmotstanden
Artikkelside

brakteat

substantiv hankjønn

Uttale

brakteaˊt

Opphav

av latin bractea ‘tynn metallplate’

Tyding og bruk

  1. mellomaldermynt av sølv som er stempla berre på éi side
  2. nordisk smykkeamulett frå 400–500-talet, opphavleg ei etterlikning av romerske myntar
Artikkelside

blekk 4

substantiv inkjekjønn

Opphav

av lågtysk bleck, blick; samanheng med blikk

Tyding og bruk

tynnvalsa metallplate, særleg av fortinna jern
Døme
  • eit spann av blekk
Artikkelside

radering

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. det å fjerne noko;
    Døme
    • ei radering av tilbodet for eldre;
    • radering av ein eldre tekst
  2. bilete som er gravert eller etsa i ei metallplate og trykt på papir
Artikkelside