Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
30 treff

Nynorskordboka 30 oppslagsord

terrengsykkel

substantiv hankjønn

Opphav

etter engelsk off-road bike

Tyding og bruk

solid sykkel med breie dekk og mange gir som kan brukast i ulendt terreng;
Artikkelside

tommelfingerregel

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

omtrentleg, lettfatteleg regel som er lett å hugse
Døme
  • som ein tommelfingerregel gir vegvesenet tilskot på 40 prosent av kostnadene
Artikkelside

straffebod

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

lov eller forskrift som gir grunnlag for bruk av straff
Artikkelside

storår

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

år som gir uvanleg rik avling, fangst eller liknande;
framifrå år;
Døme
  • eit storår for frukt og poteter
Artikkelside

trekantbyte

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

bytehandel mellom tre personar der deltakarane gir noko til ein person mot at dei får noko frå ein annan
Artikkelside

rauv, ræv

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt rauf ‘hol’

Tyding og bruk

Faste uttrykk

  • få/setje ræva i gir
    få opp farten, skunde seg
    • få ræva i gir og kom!
    • set ræva i gir og få det unnagjort!
  • gå på rauva
    1. falle, dette
      • ho glei og gjekk på rauva
    2. mislykkast
      • forretninga gjekk på rauva
  • ha gullhår i rauva
    støtt ha lykka med seg
  • lette på rauva
    reise seg for gjere noko
  • midt i ræva
    ikkje det minste
    • det interesserer meg midt i ræva
  • sitje på rauva
    vere uverksam
Artikkelside

gjerne 2

adverb

Opphav

norrønt gjarna av gjarn ‘lysten’, samanheng med gir (2, gjer; gjerrig

Tyding og bruk

  1. med sterkt ynske eller sterk vilje
    Døme
    • han vil så gjerne, men han greier det ikkje;
    • eg såg gjerne at du flytta deg
  2. med glede;
    Døme
    • det gjer eg meir enn gjerne
  3. med fordel;
    godt
    Døme
    • du kunne gjerne hjelpe til;
    • den kan du gjerne få;
    • no kan du gjerne kome;
    • det trur eg gjerne;
    • gjerne for meg
  4. kanskje, mogleg, truleg
    Døme
    • det kan gjerne hende;
    • det kan like gjerne vere slik
  5. som regel;
    ofte
    Døme
    • det er gjerne slik;
    • eg søv gjerne middag på den tida

Faste uttrykk

  • like gjerne
    brukt for å uttrykkje at eitt alternativ er like godt som eit anna
    • du kan like gjerne bu på luksushotell for kva det kostar å ha hytte
Artikkelside

gire 1

gira

verb

Uttale

giˋre

Tyding og bruk

Døme
  • gire manuelt

Faste uttrykk

  • gire ned
    1. skifte til lågare gir (1, 1)
    2. i overført tyding: senke aktitivtetsnivået
      • ho gira ned intensiteten i treninga
  • gire opp
    1. skifte til høgare gir (1, 1)
    2. i overført tyding: auke aktivitetsnivået;
      eggje opp
      • viss vi skal bli ferdige til jul, må vi gire opp no;
      • du må ikkje gire opp ungane før leggjetid
  • gire seg ned
    roe seg ned
    • du må gire deg ned nokre hakk
  • gire seg opp
    hisse seg opp
    • ho gira seg opp før finalen
Artikkelside

gir 1

substantiv inkjekjønn

Uttale

gir

Opphav

av engelsk gear, opphavleg ‘utstyr’; samanheng med gjere

Tyding og bruk

  1. tannhjulsmekanisme som overfører roterande rørsle frå ein aksel til ein annan og gjev utveksling, og som tillet varierande fart;
    Døme
    • setje bilen i femte gir;
    • sykkelen har tolv gir;
    • skifte gir

Faste uttrykk

  • få/setje ræva i gir
    få opp farten, skunde seg
    • få ræva i gir og kom!
    • set ræva i gir og få det unnagjort!
Artikkelside

gire ned

Tyding og bruk

Sjå: gire
  1. skifte til lågare gir (1, 1)
  2. i overført tyding: senke aktitivtetsnivået
    Døme
    • ho gira ned intensiteten i treninga
Artikkelside