Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
97 treff

Nynorskordboka 97 oppslagsord

tolke

tolka

verb

Opphav

norrønt tulka; lågtysk tolken

Tyding og bruk

  1. omsetje munnleg
    Døme
    • tolke til samisk;
    • pasienten treng nokon som tolkar for han
  2. gjere forståeleg meininga eller innhaldet av;
    greie ut;
    forklare
    Døme
    • tolke dikt
  3. forstå meining eller innhald;
    Døme
    • korleis skal eg tolke dette?
    • talen vart tolka som støtte til framlegget
  4. målbere, gje uttrykk for;
    Døme
    • ho tolka Grieg vakkert;
    • tolke kjenslene sine;
    • tolke ei teaterrolle
Artikkelside

symfonisk

adjektiv

Tyding og bruk

som er særmerkt for eller minner om ein symfoni (1)

Faste uttrykk

  • symfonisk dikt
    verk for orkester oftast i éin sats som skal skildre hendingar, situasjonar, stemningar eller liknande
Artikkelside

syklus

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom latin; frå gresk kyklos ‘krins, ring’

Tyding og bruk

  1. tidsrom mellom noko som regelbunde tek seg opp att
    Døme
    • syklusen hos kvinner blir styrt av hormon
  2. samling av dikt eller romanar med ein viss samanheng
Artikkelside

syfilis

substantiv hankjønn

Opphav

av nylatin syphilis; etter namnet på hovudpersonen Syphilus, som lid av sjukdomen, i eit dikt frå 1530 av Girolamo Fracastoro

Tyding og bruk

smittsam kjønnssjukdom som kjem av bakterien Treponema pallidum
Artikkelside

posthum

adjektiv

Opphav

samanblanding av latin posthumus ‘sist fødd’, humus ‘jord’ og humare ‘gravleggje’

Tyding og bruk

  1. om åndsverk: som er gjeve ut etter at opphavsmannen er død
    Døme
    • ei posthum utgjeving av ei rekkje dikt
  2. om eldre forhold: som er fødd etter at faren er død
  3. brukt som adverb: etter døden;
    Døme
    • han fekk prisen posthumt
Artikkelside

vårsong

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. song eller dikt om våren
    Døme
    • ein poetisk vårsong
  2. fuglesong om våren
    Døme
    • høyre vårsong frå kjøtmeis
Artikkelside

rote 2

rota

verb

Opphav

norrønt róta

Tyding og bruk

  1. grave i eller blande saman masse, væske eller mengd;
    Døme
    • grisen rotar i jorda;
    • rote i molda i blomsterbedet så jorda får luft
  2. gjere noko på ein slik måte at det skapar rot og uorden
    Døme
    • ikkje rot i mine saker!
    • dei rota seg støtt opp i vanskar
  3. leite fram noko på ein uforsiktig eller lite planlagd måte
    Døme
    • rote i veska etter noko;
    • rote opp nøkkelen frå lomma;
    • dette er berre nokre dikt eg rota fram frå ei skuffe
  4. gjere noko utan ein plan;
    gjere noko på måfå
    Døme
    • kvifor skal ungdomen rote rundt i nabolaget om kvelden?

Faste uttrykk

  • rote i hop
    røre eller blande saman
  • rote til
    gjere noko mindre systematisk eller vanskelegare å rydde i
Artikkelside

romanse

substantiv hankjønn

Uttale

romanˋse eller  romanˋgse

Opphav

av gammalfransk romanz ‘forteljing eller dikt på det romanske folkespråket’

Tyding og bruk

  1. kort, forteljande og stemningsfullt dikt
  2. musikk til romanse (1);
    lyrisk og melodisk musikkstykke
    Døme
    • ein romanse av Schumann;
    • Griegs romansar
  3. romantisk forhold;
    Døme
    • ha ein kort romanse med naboguten
Artikkelside

tolkar

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt tulkari m ‘tolk’

Tyding og bruk

  1. person som legg fram sin analyse eller si tolking av noko;
    jamfør tolking (2)
  2. person som framfører dikt, musikkverk og liknande;
    jamfør tolke (4)
Artikkelside

tonesetjing, tonesetting

substantiv hokjønn
kløyvd infinitiv: tonesetting

Tyding og bruk

  1. det å lage musikk til eit dikt eller liknande;
    det å tonesetje
  2. Døme
    • ei nydeleg tonesetjing av det kjende diktet
Artikkelside