til 3
preposisjon
Opphav
norrønt tilTyding og bruk
- brukt til å uttrykkje mål eller sluttpunkt for ei rørsle
Døme
- ho køyrde ungane til skulen;
- dei reiste til Arendal;
- du må gå til dokteren;
- han følgde henne til døra;
- dei drog frå stad til stad;
- han spelte ballen til spissen
- brukt som adverb:
- folk strøymde til;
- mange kom til for å hjelpe
- brukt om rørsle i ei viss retning eller det å vende mot noko eller nokon
Døme
- ta av til høgre ved det gule huset;
- dei veik til sides;
- eg vakna til ein ny dag;
- dei synte til ei tidlegare sak;
- ho smilte til kollegaen;
- han snudde ryggen til dei;
- huset har utsyn til sjøen;
- brått stod vi andlet til andlet
- brukt til å uttrykkje overgang til noko nytt
Døme
- vinden auka frå liten kuling til full storm;
- han vil bli til noko stort;
- dei såg teikn til betring;
- trollet vart til stein
- brukt som adverb:
- pasienten frisknar til;
- isen frys til
- brukt for å uttrykkje tilstand
Døme
- kontoret står til rådvelde;
- huset er til leige;
- mange var til stades
- brukt som adverb:
- det står bra til med henne;
- dei held til i kjellaren
- brukt for å uttrykkje eit intervall
Døme
- han arbeidde frå sju til tre;
- det kostar frå fem til ti tusen;
- vi har budd her frå 2013 til i dag;
- kontoret er ope frå ti til to;
- reisa tek to til tre timar;
- deltakarane er frå åtte til tolv år
- brukt for å uttrykkje grense for noko
Døme
- åkeren når ned til elva;
- eg stod i vatn til knea;
- eg vil bli hos deg til døden skil oss
- brukt om tid og tidspunkt
Døme
- alt til si tid;
- vi blir ferdige til våren;
- dei flyttar inn til jul;
- kan du vente til seinare?
- dei møttest til same tid kvar dag;
- eg skjønar meg ikkje på ungdomen no til dags;
- slik har det vore til alle tider
- brukt for å uttrykkje føremål
Døme
- ho fekk boka til gjennomsyn;
- eg treng ein reiskap til å grave med;
- vi kledde oss til fest;
- har du pengar til taxi?
- dei ordna alt til eigen fordel
- brukt for å uttrykkje evne, høve eller utveg
Døme
- kommoden har ein skuff til å låse;
- er du i form til å sykle?
- brukt for å uttrykkje årsak
Døme
- episoden var opphav til mykje krangling;
- han hadde god grunn til å gråte;
- ho var til stor glede for foreldra
- brukt for å uttrykkje samband
Døme
- eg høyrer til her;
- eleven knytte seg til læraren;
- ho er veldig bunden til bestemora;
- vi drikk vatn til maten;
- han blir rekna til familien;
- det ligg til slekta
- brukt for å uttrykkje samanlikning
Døme
- du er ikkje gammal nok til å vere med;
- jakka er for god til å kaste;
- ho er klok til å vere så lita
- brukt for å uttrykkje eigedomstilhøve
Døme
- har du nøkkelen til huset?
- ho er mor til jenta;
- det er hunden til naboen
Døme
- han ligg til sengs med influensa;
- no må de setje dykk til bords;
- det kom framande til gards;
- vi reiser til fjells i helga;
- vi har hytta til låns;
- bilen er til sals;
- eg har løn til gode;
- heldigvis kom dei til rette;
- flekken kom til syne i dagslys
Faste uttrykk
- få tilgreie, lykkast med, oppnå
- får du til reknestykka?
- sleppe tilfå plass;
få vere med- han slepp ikkje til på kjøkenet
- slumpe tilhende tilfeldig
- ein tidlegare kjærast ho slumpa til å møte att
- slå til
- gje noko eller nokon eit slag
- ho slo til han
- gripe (hardt) inn;
gå til aksjon- ranarar slo til mot kiosken i natt
- hende plutseleg;
inntreffe- det slo til med rekordvarme i helga
- gjere noko på ein (uventa) flott måte
- bassisten slo til med glitrande spel
- akseptere eit tilbod;
godta, seie ja- vi slo til og kjøpte båten
- gå i oppfylling;
bli som venta- spådomane har slått til
- gje godt resultat (i jordbruk, jakt eller fiske)
- avlinga slo til i år
- ta tilbyrje
- det tok til å mørkne
- vere tilfinnast, eksistere
- reglane er til for at vi skal følje dei;
- frukten var berre til pynt;
- gleda over berre å vere til
- vise tilpeike på;
gje opp (som kjelde eller liknande)- dei viste til særs gode resultat;
- han viser til statistikk