Перейти до основного вмісту
Доступність
ordbøkene.no, Cловник букмола та Словник нюношка

Розширений пошук

Простий пошук
Про розширений пошук
47 результатів

Словник нюношка 47 oppslagsord

slåst

дієслово

Походження

opphavleg passiv av slå (2, med tyding ‘slå kvarandre’

Значення та вживання

  1. slå og sparke kvarandre;
    vere i slagsmål;
    Приклад
    • dei slåst så blodet renn
  2. vere med i eller føre krig
    Приклад
    • amerikanske soldatar slost i Vietnam
  3. konkurrere om noko;
    kappast
    Приклад
    • hundane slost om maten
  4. arbeide hardt for å oppnå, endre eller forsvare noko
    Приклад
    • dei har slåst mot overmakta heile livet
  5. streve hardt for å klare seg;
    Приклад
    • slåst med ein sjukdom
Сторінка статті

fille 1

іменник жіночий

Походження

jamfør norrønt -filla ‘-skinn’; samanheng med fell

Значення та вживання

  1. Приклад
    • rive i filler;
    • leggje ei fille om såret
  2. særleg i fleirtal: slite klesplagg
    Приклад
    • gå i berre fillene

Фіксовані вирази

  • ikkje filla
    ikkje noko, ikkje det grann
  • så fillene fyk
    vilt og styrlaust
    • slåst så fillene fyk;
    • politikarane kranglar så fillene fyk
Сторінка статті

ryke

ryka

дієслово

Походження

norrønt rjúka

Значення та вживання

  1. sende ut røyk eller damp;
    Приклад
    • det ryk frå pipa;
    • omnen ryk;
    • det ryk av kaffien;
    • hesten er så varm at det ryk av han
  2. røre seg raskt;
    Приклад
    • sjøen rauk;
    • prisane rauk i vêret;
    • ryke over ende;
    • ryke i golvet
  3. gå i stykke;
    Приклад
    • koppen rauk sund;
    • ekteskapet har roke;
    • korsbandet rauk
  4. tape (2, 1), miste;
    forsvinne;
    gje tapt
    Приклад
    • ryke 3–5 i ein fotballkamp;
    • der rauk den sjansen;
    • da de la om vegen, rauk dei siste kundane

Фіксовані вирази

  • ryke i hop
    byrje å slåst
  • ryke og reise
    ha seg langt vekk;
    dra dit peparen gror
    • ryk og reis!
    • ho var rasande og bad dei ryke og reise
  • ryke opp
    blåse opp til storm
  • ryke opp i
    havne eller kome i ein konflikt
    • dei rauk opp i slåstkamp
  • ryke uklar
    bli uvener
    • han rauk uklar med resten av gruppa
  • ryke ut
    bli slegen ut av ein konkurranse, turnering eller liknande
    • laget rauk ut i kvartfinalen;
    • partiet kjem til å ryke ut av kommunestyret
  • vere så dum at det ryk av ein
    vere veldig tåpeleg
    • du er så dum at det ryk av deg!
Сторінка статті

tørr, turr

прикметник

Походження

norrønt þurr

Значення та вживання

  1. som ikkje inneheld eller er dekt av væte;
    Приклад
    • klesvasken er tørr;
    • vere tørr på føtene;
    • skifte på seg tørre klede;
    • høyet er tørt;
    • tørr nysnø;
    • tørr luft;
    • vegen er tørr att etter regnet;
    • grave grøfter for å lage marka tørrare;
    • kaka var den tørraste eg har smakt;
    • ha ein god og tørr kjellar
    • brukt som adverb:
      • maten må stå tørt
    • brukt som substantiv:
      • skifte på seg tørt
  2. som vatnet ikkje når;
    som er på landjorda
    Приклад
    • båten står tørr;
    • kome på tørt land
  3. om vêr og klima: med lite eller ingen nedbør
    Приклад
    • ein tørr sommar;
    • juli er varmare og tørrare enn normalt
  4. som manglar naturleg fukt, til dømes feitt eller slim
    Приклад
    • tørre og magre hender;
    • tørr hud;
    • tørt hår;
    • vere tørr i halsen;
    • tørr hoste
  5. som har gått tom for vatn
    Приклад
    • brønnen er tørr;
    • tørre bekker;
    • gryta er kokt tørr
  6. om vin: som inneheld lite sukker;
    sec;
    Приклад
    • tørr kvitvin;
    • eit glas tørr sherry
  7. som ikkje drikk alkohol;
    jamfør tørrlagd
    Приклад
    • ho har vore tørr i fleire månader
  8. om lyd: skarp, knirkande
    Приклад
    • tørr stemme;
    • tørr latter
  9. (overdrive) sakleg og humørlaus;
    Приклад
    • eit tørt fagspråk;
    • ei tørr framstilling;
    • ein tørr førelesar;
    • tørre sakspapir;
    • tørre sanninga;
    • dette er dei tørre fakta;
    • sagt med tørre ord
    • brukt som adverb:
      • svare tørt
  10. om humor: lågmælt, men treffande og underfundig;
    jamfør tørrvittig
    Приклад
    • tørr humor;
    • kommentarane hennar er tørre, men gode
  11. utan (vanleg) tilhøyrsel
    Приклад
    • steik pinjekjernane i tørr panne;
    • ete maten tørr
    • brukt som substantiv:
      • ete tørt

Фіксовані вирази

  • gå tørr
    bli tømt for vatn eller anna væske
    • vasskjelda kan gå tørr
  • ha sitt på det tørre
    vere sikra, ha gardert seg
    • formelt har styret sitt på det tørre;
    • vi kjenner regelverket og har vårt på det tørre
  • halde krutet tørt
    vere budd på kamp
  • halde seg tørr
    1. hindre at ein blir våt
      • ha på støvlar for å halde seg tørr;
      • kom under tak, så du held deg tørr
    2. avstå frå alkohol eller anna rusmiddel
      • ho har halde seg tørr i ti år
  • korkje vått eller tørt
    korkje drikke eller mat
    • eg fekk ikkje i meg korkje vått eller tørt
  • på tørre nevar
    utan våpen
    • dei slåst på tørre nevar
  • tørr bak øyra
    vaksen, med naudsynt røynsle
    • ho har berre så vidt fylt 18 og er knapt tørr bak øyra;
    • han er framleis ikkje tørr bak øyra
  • tørre tårer
    simulert sorg;
    jamfør krokodilletåre
Сторінка статті

evle 1

іменник середній

Походження

norrønt efli; av avl (1

Значення та вживання

Приклад
  • ha evle til noko;
  • ta i av alt sitt evle;
  • hjelpe til etter evle;
  • slåst over evle
Сторінка статті

rygg

іменник чоловічий

Походження

norrønt hryggr

Значення та вживання

  1. bakre del av overkroppen, frå nakken til halebeinet
    Приклад
    • rette ryggen;
    • vere brei over ryggen;
    • han låg på ryggen i blomsterenga;
    • ho klappa hunden på ryggen;
    • sitje på ryggen av ein hest
  2. øvste del av langstrekt fjell, høgdedrag og liknande
    Приклад
    • vi følgde ryggen oppetter fjellet
  3. øvste kant eller del av noko
  4. del på stol, benk og liknande til å lene ryggen mot;
  5. bakside av bok, der arka er sydd eller limt saman
    Приклад
    • boka har losna i ryggen;
    • på ryggen står tittel og forfattar av boka
  6. del av klesplagg som dekkjer ryggen
    Приклад
    • hol i ryggen på jakka
  7. Приклад
    • ho konkurrerte i bryst og rygg

Фіксовані вирази

  • bak ryggen på nokon
    utan at vedkomande veit om det;
    i smug
  • brekke ryggen
    lide stor skade eller reduksjon
    • økonomien vil brekke ryggen om utviklinga fortset slik;
    • bransjen held på å brekke ryggen
  • falle nokon i ryggen
    gå til åtak på nokon bakfrå;
    svike
  • ha i ryggen
    kunne lite på nokon eller noko til hjelp og støtte
  • ha ryggen fri
    1. vere sikra mot kritikk og åtak fordi ein handla etter reglane eller på andre måtar har gardert seg
    2. vere sikra mot fysisk angrep bakfrå
  • har ein tatt fanden/styggen på ryggen, lyt ein bere han fram
    har ein vore overmodig eller dum, vil det straffe seg
  • leggje/setje ryggen til
    hjelpe til
    • dette krev at alle legg ryggen til;
    • du må setje ryggen til om du skal klare dette
  • liggje med brekt rygg
    ha lidd stor skade;
    vere særs redusert
    • partiet låg med brekt rygg etter valet;
    • industrien ligg med brekt rygg
  • med ryggen mot veggen
    utan mogelegheit til å dra seg attende;
    på siste skanse
    • dei kjemper med ryggen mot veggen for å overleve;
    • han vart pressa og stod med ryggen mot veggen;
    • butikken slåst med ryggen mot veggen for ikkje å gå konkurs
  • midt i/på ryggen
    slett ikkje;
    midt i ræva
    • denne boka interesserer meg midt i ryggen;
    • VM bryr oss midt på ryggen
  • pisse/sleikje nokon oppetter ryggen
    smiske for nokon
    • han sleikjer den nye sjefen oppetter ryggen
  • skyte rygg
    1. bli sint, vise uvilje
      • leiaren skyt rygg når nokon freister å kritisere han
    2. krumme ryggen
      • å skyte rygg er ein god øving for ryggen
  • sterk rygg
    evne til å tole mykje
    • det skal sterk rygg til for å tole dette;
    • han har ein sterk rygg som orkar bere dette presset;
    • det krevst ein sterk rygg i denne jobben
  • styggen på ryggen
    negativ tanke eller vane, til dømes depresjon eller rus, som plagar ein;
    tung bør;
    jamfør har ein tatt fanden/styggen på ryggen, lyt ein bere han fram
  • ta på ryggen
    ta på seg ei bør eller eit tungt ansvar
  • vende nokon/noko ryggen
    vise nokon eller noko frå seg;
    halde seg borte frå nokon eller noko;
    avvise, svikte
    • dei vende familien sin ryggen;
    • ho vender partiet ryggen
  • vende ryggen til nokon/noko
    vise nokon eller noko frå seg;
    halde seg borte frå nokon eller noko;
    avvise, svikte
    • dei har vendt ryggen til tradisjonane;
    • han har snudd ryggen til familien sin
Сторінка статті

kjempe 2

kjempa

дієслово

Походження

av lågtysk kempen; samanheng med kamp (1

Значення та вживання

  1. delta i slagsmål eller kamp (med våpen);
    Приклад
    • kjempe på tørre nevar;
    • kjempe ved fronten;
    • dei kjempar om herredømet på øya;
    • frigjeringsrørsla i kjempa mot kolonimakta
  2. kappast, konkurrere
    Приклад
    • kjempe om førsteplassen
  3. streve hardt for å oppnå, endre eller forsvare noko
    Приклад
    • kjempe for fridom;
    • ha ei sak å kjempe for;
    • kjempe mot overmakta
  4. prøve å overvinne vanskar eller vonde kjensler
    Приклад
    • ha indre konfliktar å kjempe med;
    • kjempe med gråten
Сторінка статті

kjempe/slåst mot vindmøller

Значення та вживання

kjempe mot innbilte eller uovervinnelege motstandarar;
Приклад
  • merke at ein kjempar mot vindmøller;
  • innsjå at ein slåst mot vindmøller
Сторінка статті

vindmølle, vindmylne

іменник жіночий

Значення та вживання

  1. mølle driven av vindkraft
    Приклад
    • vindmøllene i Nederland;
    • setje opp vindmølle på garden

Фіксовані вирази

  • kjempe/slåst mot vindmøller
    kjempe mot innbilte eller uovervinnelege motstandarar
    • merke at ein kjempar mot vindmøller;
    • innsjå at ein slåst mot vindmøller
Сторінка статті

manneleg

прикметник

Походження

same opphav som mannleg

Значення та вживання

  • brukt som adverb:
    • slåst manneleg
Сторінка статті