Avansert søk

10 treff

Nynorskordboka 10 oppslagsord

vante 2

vanta

verb

Opphav

norrønt vanta; samanheng med van-

Tyding og bruk

  1. Døme
    • det vantar ikkje på åtvaringar
  2. vere borte;
    Døme
    • vante på vitet;
    • meg vantar ingenting

vant 1

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

vante 1

substantiv hankjønn

Opphav

samanheng med vant (2 og vott

Tyding og bruk

strikka eller hekla handplagg med rom for kvar finger;
jamfør hanske (1
Døme
  • eit par vantar

tannlaus

adjektiv

Opphav

norrønt tannlauss

Tyding og bruk

  1. som vantar tenner
    Døme
    • ein tannlaus kall;
    • babyen trekte munnen ut i eit tannlaust smil
  2. i overført tyding: som er utan brodd;
    Døme
    • ei tannlaus tale;
    • angrepsspelet var tannlaust

handleevne

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

evne til å handle (3);
det å vere handledyktig

Faste uttrykk

  • rettsleg handleevne
    i jus: evne til å binde seg rettsleg og ta på seg ansvar
    • personar som vantar rettsleg handleevne

øyden

adjektiv

Opphav

jamfør færøysk oyðin ‘aud, ubygd, berr’; samanheng med øyde (2

Tyding og bruk

  1. aud (1), forlaten
    Døme
    • jorda var aud og øyden;
    • eit øyde hus;
    • det er så øyde her
    • brukt som adverb:
      • garden låg øyde;
      • huset stod øyde
  2. om lukt, smak eller liknande: gammal, ufrisk
    Døme
    • øyden smak
    1. brukt som adverb:
      • det luktar øyde
  3. som heilt vantar noko;
    Døme
    • øyden for pengar;
    • vi var reint øydne for mat
  4. som bruker mykje;
    lite sparsam;
    Døme
    • ho er svært øyden i hushaldet

Faste uttrykk

  • leggje øyde
    leggje brakk;
    rasere, øydeleggje

åfått

adjektiv

Opphav

norrønt áfátt; etterleddet av få (1

Tyding og bruk

  1. som ikkje er som det burde
    Døme
    • det er alltid noko åfått;
    • det er synbert at noko er åfått;
    • det er alltid noko åfått med dei
  2. brukt som substantiv: feil, mangel
    Døme
    • finne åfått;
    • sjå etter åfått er ikkje mi sak

rettsleg handleevne

Tyding og bruk

i jus: evne til å binde seg rettsleg og ta på seg ansvar;
Døme
  • personar som vantar rettsleg handleevne

monoton

adjektiv

Opphav

gjennom fransk; frå gresk , av tonos ‘tone’

Tyding og bruk

  1. om lyd eller røyst: med same tone(høgd) heile tida;
    einstonig
    Døme
    • ei monoton røyst
  2. som vantar variasjon;
    einsformig, skiftelaus, keisam
    Døme
    • leve eit monotont liv

intolerant

adjektiv

Uttale

inˊtålerang

Opphav

av in- og tolerant

Tyding og bruk

  1. som vantar forståing for eller ikkje tek omsyn til andre
    Døme
    • ein intolerant person
  2. om tenkjemåte, ytring og liknande: som vitnar om eit sinnelag som vantar forståing for eller ikkje tek omsyn til andre
    Døme
    • ha intolerante haldningar
  3. som ikkje toler visse matvarer, medisinar eller liknande