Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
36252 treff

Nynorskordboka 36252 oppslagsord

som 1

determinativ kvantor

Opphav

norrønt sumr, samanheng med same (3; jamfør somme

Tyding og bruk

nokon, ein og annan;
noko, litt
Døme
  • som fisk;
  • som av fisken
  • brukt som substantiv:
    • somt er skrive på dialekt
Artikkelside

som 2

subjunksjon

Opphav

norrønt sem; seint norrønt som og sum

Tyding og bruk

  1. brukt ved samanlikning;
    som liknar, på same måten som;
    Døme
    • arbeide søndag som måndag;
    • svart som ein feiar;
    • det var som fanden;
    • vere blid som alltid;
    • ingenting var som før;
    • vere som ein far for ein;
    • sitje som på nåler;
    • han pusta som ein blåsebelg;
    • rekne nokon som sin eigen;
    • som det står skrive
  2. brukt om eigenskap, rolle eller kategori
    Døme
    • her leikte eg som barn;
    • som forfattar har ho gjort det godt;
    • han jobbar som sjukepleiar;
    • du er minst like smart som eg er;
    • metall som gull, sølv og kopar
  3. brukt om føremål eller oppgåve
    Døme
    • bruke noko som mønster;
    • bruke ein stokk som våpen;
    • få noko som gåve;
    • tene som ei orsaking
  4. innleier ei leddsetning som uttrykkjer måte, tilstand eller grunngjeving
    Døme
    • du skulle skamme deg, som du syter;
    • som stoda er no, held vi oss heime;
    • kom som du er;
    • trøytt som han var, gjekk han rett i seng
  5. innleier ei leddsetning som uttrykkjer handling, utvikling eller tid;
    etter kvart som, medan
    Døme
    • som dagane gjekk, vart det lysare;
    • som vi sat der og prata, gjekk det i døra
  6. innleier ei adjektivisk leddsetning (tidlegare kalla relativsetning som seier noko om eit anna ledd i same frase
    Døme
    • den kona som du ser der borte, er naboen min;
    • bladet, som var dyrt, hadde fine bilete;
    • den garden som han var oppvaksen på;
    • hit som vi no er komne;
    • det er eg som har gjort det;
    • det gjekk gale, noko som var venta
  7. brukt saman med adverb i superlativ for å forsterke
    Døme
    • medan dei slost som verst;
    • som oftast er vi på hytta i helgene;
    • han var innom som snarast
  8. brukt i utrop for å uttrykkje høg grad
    Døme
    • som du tullar;
    • å, som det lyser;
    • som eg har sakna deg!

Faste uttrykk

  • som om
    innleier ei leddsetning som uttrykkjer ei hypotetisk samanlikning
    • det såg ut som om lynet hadde slått ned;
    • ho heldt fram som om ingenting hadde skjedd
  • som så
    brukt til å skildre storleik
    • treet var vel så høgt som så
Artikkelside

-beint

adjektiv

Tyding og bruk

med slike eller så mange bein (1, 4) som førsteleddet nemner;
jamfør beina (2);
Artikkelside

beina

adjektiv

Opphav

av bein (1

Tyding og bruk

  1. skapt på ein viss måte med omsyn til bein
    Døme
    • hesten er godt beina
  2. brukt som etterledd i samansetningar: med bein (1, 5) som er slik som førsteleddet nemner; jamfør -beint
Artikkelside

vere uven/uvener med

Tyding og bruk

Sjå: uven
  1. ha eit (mellombels) dårleg forhold til
    Døme
    • eg er uvener med sjefen om dagen;
    • etter arveoppgjeret vart ho uvener med broren sin
  2. ha dårlig oppleving eller erfaring med
    Døme
    • laget såg ut til å vere uven med ballen;
    • han vart uven med matematikken allereie som barn
Artikkelside

godt vaksen

Tyding og bruk

som har relativt høg alder;
Sjå: vaksen
Døme
  • då eg vart pensjonist, kjende eg meg godt vaksen;
  • grannen er ei godt vaksen dame
Artikkelside

vaksen 1

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

person som har nådd vaksen alder;
til skilnad frå barn (3);
Døme
  • alkohol er berre for vaksne;
  • togbilletten kostar meir for vaksne enn for barn;
  • opplæring for vaksne;
  • barn under 6 år må ha følgje av ein vaksen;
  • målgruppa er unge vaksne
Artikkelside

vaksenpoeng

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

poeng (1) som ein førestiller seg at ein får ved å gjere ting som er forbundne med vaksenlivet
Døme
  • det gjev vaksenpoeng å kjøpe hus
Artikkelside

jordfeilstraum

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

elektrisk straum som lagar seg kring ein uisolert leiar i jord
Artikkelside

uøkonomisk

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som ikkje løner seg
    Døme
    • uøkonomisk drift
  2. uforsiktig eller lite effektiv med pengar eller andre ressursar
    Døme
    • bruke kreftene på ein uøkonomisk måte
Artikkelside