Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
9 treff

Nynorskordboka 9 oppslagsord

skistav

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

stav med pigg, trinse og reim for handa som skiløparar bruker
Artikkelside

stavtak

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

tak (2, 4) med ein skistav
Døme
  • ta nokon raske stavtak;
  • løparen gjekk fort frå første stavtak
Artikkelside

pigg 1

substantiv hankjønn

Opphav

jamfør norrønt pík ‘pigg(stav)'

Tyding og bruk

  1. tynn, spiss gjenstand eller utvekst
    Døme
    • piggen på ein skistav;
    • piggsvinet har piggar
  2. spiss fjelltopp
  3. fremste eller bakarste rom i eit fartøy
  4. frisyre med kort hår som står rett opp

Faste uttrykk

  • piggane ut/ute
    ei aggressiv eller avvisande tilnærming;
    i forsvarsstilling
    • han har alltid piggane ute;
    • ho møtte dei med piggane ut
Artikkelside

knekkje, knekke 2

knekkja, knekka

verb

Opphav

jamfør norrønt knekkja ‘øydeleggje’; same opphav som knekke (1

Tyding og bruk

  1. få til å knekke (1, 1);
    breste, rivne
    Døme
    • knekkje av ein kvist
    • brukt som adjektiv:
      • ein knekt skistav
  2. Døme
    • knekkje ei nøtt
  3. vinne over;
    knuse
    Døme
    • knekkje motstandaren;
    • vere knekt både fysisk og psykisk

Faste uttrykk

  • knekkje ei flaske
    opne ei flaske
    • knekkje ei flaske vin
  • knekkje koden
    • finne fram til koden
      • knekkje koden til safen;
      • programmet hadde knekt koden til nettverket
    • forstå eit tilsynelatande uforståeleg system
      • dei har knekt koden for å skape lønsame hotell i utkantstrøka
  • knekkje nakken
    ta på seg noko ein ikkje greier
    • ha eit mål som ein lett kan knekkje nakken på
Artikkelside

brodd

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt broddr

Tyding og bruk

  1. spiss tapp, odd, pigg
    Døme
    • brodden på ein skistav
  2. metallplate med piggar på til å feste under skoa på glatt føre
    Døme
    • gå med broddar
  3. kvass stikkereiskap hos somme dyr, særleg insekt
    Døme
    • bier og kvefs har brodd
  4. i overført tyding: noko som verkar sårande, smertefullt eller provoserande;
    skarp og kritisk bodskap
    Døme
    • eit slagord med brodd;
    • filmen har brodd mot rasisme;
    • kunst utan brodd
  5. skarp, spiss utvekst i enden av blad;
    spire (1, 1) (på korn)

Faste uttrykk

  • i brodden for
    i leiinga av;
    i spissen for
    • ho stod i brodden for rørsla;
    • dei gjekk i brodden for meir forsking;
    • han stilte seg i brodden for eit opprør
  • ta brodden av
    veikje verknaden av;
    mildne
    • ta brodden av kritikken
Artikkelside

trinse 1

substantiv hokjønn

Opphav

samanheng med trinn (2

Tyding og bruk

  1. lite hjul, til dømes under maskin eller møbel
    Døme
    • vogna går på trinser
  2. skive eller hjul med fure til tau;
    Døme
    • trinsene i ei talje
  3. ring nedst på ein skistav
  4. bakereiskap med riflete hjul til å dele opp kjevla deig eller til å lage mønster i deigen med
Artikkelside

glepptak

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

  1. tak (2, 4) med skistav som gjer i at skiene glepp eller mistar festet
  2. i overført tyding: feil, tabbe, mistak
    Døme
    • eit politisk glepptak
Artikkelside

gåstav

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

stav til å bruke når ein går;
til skilnad frå skistav
Døme
  • dei eldste har utstyrt seg med gåstavar
Artikkelside

kringle 1

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt kringla

Tyding og bruk

  1. søtt bakverk, ofte forma som ein ring eller som to ringar slynga i kvarandre
    Døme
    • kringle og bollar;
    • kringle med mandelfyll
  2. rund skive;
    trinse på skistav
  3. åttetalsforma knop (1
Artikkelside