Avansert søk

Nynorskordboka 42 oppslagsord

berr

adjektiv

Opphav

norrønt berr

Tyding og bruk

ikkje (over)dekt, udekt;
naken, snau (2
Døme
- vere berr på halsen;
- blomstre på berr kvist
openberr, synleg
Døme
- sanninga ligg ikkje alltid berr for auga
- brukt som adverb: klart, tydeleg
  det skein så bert for henne korleis det var
ublanda;
rein (3, skir;
jamfør berre (4, 1)
Døme
- drikke dropane berre;
- seie berre sanninga
- brukt som adverb:
  vere bert aleine
brukt forsterkande: jamfør berre (4
Døme
- det var som berre fanden;
- sterk som berre det

Faste uttrykk

berr mark
mark utan snødekke;
berrmark
for sitt berre liv
om det så galdt livet
på berr bakke
utan noko å hjelpe, livberge seg med
under berr himmel
utan tak over hovudet

berre 2

berra

verb

Opphav

norrønt bera

Tyding og bruk

gjere berr;

vere berr

Døme

berre innpå skinnet

svart 2

adjektiv

Opphav

norrønt svartr

Tyding og bruk

med farge som liknar sot eller kol
Døme
- svarte sko;
- ein svart hest;
- svarte haustnetter;
- midt på svarte natta
om person eller folkegruppe: som har medfødd mørk hudfarge;
jamfør brun (2, 2) og kvit (2)
Døme
- den svarte befolkninga i USA;
- førebiletet hennar er den svarte kvinna Rosa Parks
- brukt som substantiv:
  dei svarte og kvite i Sør-Afrika
mørk, aud
Døme
- midt i svartaste skogen
skiten, urein
Døme
- vere svart på fingrane;
- bli svart på kleda
fullpakka
Døme
- svart av folk
berr (1), snau (2, 1)
Døme
- sauene gnog svart kring seg
som er utan fangst
Døme
- dra svarte garn
dyster, mislykka, mørk
Døme
- alt var svart og håplaust;
- brått vart alt svart for meg;
- ein svart dag for norsk skeisesport;
- det er berre svarte armoda;
- framtidsutsiktene er svartare enn nokon gong;
- da det såg som svartast ut, reiste laget seg
- brukt som adverb:
  sjå svart på framtida
brukt om pengar: som er unndregen skatt;
som går føre seg uoffisielt og ulovleg;
motsett kvit (4)
Døme
- svarte pengar;
- landet har ein stor svart økonomi;
- ein av fire har kjøpt svarte tenester
- brukt som adverb:
  arbeide svart
brukt i eid
Døme
- for svarte svingande!

Faste uttrykk

arbeide/jobbe svart
arbeide for svarte pengar
dei arbeidde svart heile sommaren;
det er ulovleg å jobbe svart
på svarte livet
alt ein orkar
henge i på svarte livet
svart hav
hav utan fisk
svart hol
område i verdsrommet med så sterk gravitasjon at ingenting slepp ut, ikkje eingong lys
svarte hol ser ein ikkje, men ein kan sjå verknaden på omgjevnadene
svart humor
grotesk, pessimistisk humor
svart kaffi
kaffi utan fløyte eller mjølk
svart lygn
sjofel lygn
svart magi
trolldom som siktar mot å skade eller drepe;
svartekunst
svarte pengar
skattepliktige pengar som ein lèt vere å betale skatt for

tå 2

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt þá; samanheng med tø (

Tyding og bruk

berr mark;

telefri jord

tøyr

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt þeyr; av tø (

Tyding og bruk

mildvêr, tøvêr (1), linne (1;
snøsmelting
Døme
- våren kjem med tøyr;
- tøyren tærte på snøen
berr mark
Døme
- køyre slede på tøyren

tåkke

substantiv hokjønn

Opphav

Tyding og bruk

berr mark;

Døme

køyre på tåkka

tåen

adjektiv

Opphav

samanheng med tå (

Tyding og bruk

om mark: snøfri, berr;

ufrosen, tint, telefri

Døme

tåen jord;
no er det tåe

tåe

substantiv hankjønn eller hokjønn

Tyding og bruk

tå (, berr mark;

berr flekk

Døme

køyre på tåa

stykkevis

adjektiv

Tyding og bruk

stykke for stykke;

stegvis, gradvis

Døme

eit stykkevis arbeid

brukt som adverb:
- vegen var stykkevis berr;
- bere mursteinane opp stykkevis

synberr

adjektiv

Opphav

Tyding og bruk

berrsynt, merkbar

Døme

ei synberr endring

brukt som adverb:
- han var synbert rusa

Resultat per side: