Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
198 treff

Nynorskordboka 198 oppslagsord

R 1, r 1

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

Døme
  • stor R;
  • liten r;
  • eg rullar på r-ane
Artikkelside

R 2

symbol

Tyding og bruk

symbol for resistans
Artikkelside

R 3

forkorting

Tyding og bruk

forkorting for latin rex konge eller regina dronning
Døme
  • Olav R;
  • Elisabeth R
Artikkelside

uvular 2

adjektiv

Tyding og bruk

i språkvitskap: som blir laga med drøvelen
Døme
  • uvular r
Artikkelside

allofon

substantiv hankjønn

Uttale

alofoˊn

Opphav

av gresk allos ‘annan’ og I fon

Tyding og bruk

i språkvitskap: fon som er ein variant av eit fonem;
språklyd som ikkje er tydingsskiljande
Døme
  • rulle-r og skarre-r er allofonar av fonemet r
Artikkelside

gras

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt gras

Tyding og bruk

  1. plante(r) i grasfamilien eller andre liknande (blomsterlause) vekstar som veks i store mengder
    Døme
    • liggje i det grøne, duftande graset;
    • graset veks;
    • graset kitla mellom tærne
  2. gras (1) som dekkjer eit område, til dømes beitemark, plen eller idrettsbane
    Døme
    • spele tennis på gras
  3. blad og stilk på rotvekst eller liknande;
    til dømes potetgras
  4. Døme
    • røykje gras

Faste uttrykk

  • bite i graset
    tole nederlag;
    tape (2, 2)
  • graset er alltid grønare på andre sida av gjerdet
    det andre har, verkar betre enn det ein sjølv har
  • medan graset gror, døyr kua
    dersom førebuingane tek for lang tid, blir det heile for seint eller uaktuelt
  • på gras
    på vent;
    i bakhanda
    • ha ein vikar gåande på gras i tilfelle ein fast tilsett blir sjuk
  • som eld i tørt gras
    svært fort
    • rykta spreidde seg som eld i tørt gras
  • tene pengar som gras
    tene mykje pengar raskt
Artikkelside

tysdag

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt tý(r)sdagr ‘dag for guden Ty’; etter latin dies Martis ‘dag for guden Mars’

Tyding og bruk

andre dagen i veka;
forkorta ty.
Døme
  • tysdag morgon;
  • tysdag 12. mars;
  • den fyrste tysdagen i månaden
Artikkelside

chiffoniere

substantiv hankjønn

Uttale

sjifåniæ´r

Opphav

frå fransk

Tyding og bruk

høgt møbel med skuffer, skap og stundom skriveplate som kan fellast ned
Artikkelside

gose 2

gosa

verb
kløyvd infinitiv: gosa

Tyding og bruk

  1. strøyme gos;
    Døme
    • det gosar av gryta, av hesten
  2. strøyme gose(r);
    særleg: kome varmluft, ølje (2)
    Døme
    • det gosar frå omnen
Artikkelside

guppy

substantiv hankjønn

Uttale

gupˊpi, gøpˊpi

Opphav

etter namnet til den britiske naturforskaren R. J. Lechmere Guppy (1836–1916)

Tyding og bruk

liten, tropisk ferskvassfisk der hoa er grå, mens hannen har mange fargar og større halefinne, vanleg som akvariefisk;
Poecilia reticulata
Døme
  • ha guppy og gullfisk i akvariet;
  • guppyane formeirar seg raskt
Artikkelside