Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
11 treff

Nynorskordboka 11 oppslagsord

anløpe, anlaupe

anløpa, anlaupa

verb

Opphav

gjennom bokmål; frå lågtysk

Tyding og bruk

  1. om fartøy: gå innom, stoppe ved
    Døme
    • ferja anløper kaia
  2. om metall: endre seg på overflata;
  3. varme opp att herda stål for å gjere det seigare og meir strekkfast;
Artikkelside

motta, mottake

motta, mottaka

verb

Tyding og bruk

  1. ta imot;
    få;
    jamfør motteken og mottatt
    Døme
    • ho mottek gratulasjonar frå vener og kjende;
    • organisasjonen mottok ei løyving;
    • tilbodet vart motteke med takk
  2. møte og ta imot;
    ynske velkomen
    Døme
    • ordføraren mottok dei kongelege på kaia
  3. omtale og vurdere noko som blir lansert, publisert eller liknande
    Døme
    • framsyninga vart dårleg motteken
Artikkelside

sett 4

adjektiv

Opphav

norrønt sénn; perfektum partisipp av sjå (2

Tyding og bruk

observert
  • bruk samsvarsbøying framfor eit susbstantiv:
    • ein sett film;
    • dei sette filmane
  • bruk ubøygd form etter eit usjølvstendig verb:
    • bilen er sett på veg sørover;
    • dei vart sist sett på kaia
Artikkelside

samle

samla

verb

Opphav

norrønt samna

Tyding og bruk

  1. plukke eller sanke saman;
    føre saman på éin stad;
    få tak i
    Døme
    • samle planter;
    • samle i dungar;
    • samle folk til dugnad;
    • dei samla underskrifter;
    • dei samlar opplysningar om farlege stoff
    • brukt som adjektiv:
      • samla kostnader
  2. dra til seg
    Døme
    • framsyninga samla mykje folk
  3. jamfør samlande
    Døme
    • samle landet til eitt rike
    • brukt som adjektiv:
      • eit samla folk
  4. bringe orden i
    Døme
    • samle tankane sine

Faste uttrykk

  • ikkje noko å samle på
    med liten verdi
  • samle inn
    få tak i;
    sanke, skaffe
    • samle inn pengar
  • samle opp
    samle og ta vare på
    • samle opp regnvatn
  • samle på
    skaffe seg så mange slag som mogleg av noko
    • samle på frimerke
  • samle saman
    føre saman på éin stad
    • samle saman sakene sine
  • samle seg
    1. litt etter litt byggje seg opp til ein masse
      • snøen samla seg i driver
    2. kome saman;
      slutte seg saman;
      samlast
      • folk samla seg på kaia;
      • dei samla seg om eit felles framlegg;
      • dei samlar seg til innsats
    3. få kontroll over kjenslene
      • han sit ei stund og samlar seg
  • stå samla om
    vere samde om
Artikkelside

bukt

substantiv hokjønn

Opphav

frå lågtysk; samanheng med bøye (3

Tyding og bruk

  1. krok, krumming
    Døme
    • vegen gjekk i bukter og slyng
  2. ring av eit tau som er oppkveila;
    større lykkje av eit tau
  3. brei vik;
    jamfør havbukt
    Døme
    • kaia ligg inst i bukta

Faste uttrykk

  • bukta og begge endane
    overtaket
    • styret fekk bukta og begge endande;
    • han har bukta og begge endane i selskapet;
    • administrasjonen sat med bukta og begge endane
  • få bukt med
    vinne over;
    bli herre over
    • få bukt med kriminaliteten
Artikkelside

baug

substantiv hankjønn

Opphav

same opphav som bog

Tyding og bruk

  1. fremste del på eit skip
    Døme
    • båten rende baugen inn i kaia
  2. den eine av sidene på ein baug (1)
    Døme
    • på styrbord baug

Faste uttrykk

  • på alle baugar og kantar
    overalt
    • han ville sikre seg på alle baugar og kantar
  • skot for baugen
    åtvaring;
    vekkjar (2)
    • få eit skot for baugen;
    • dette vil vere eit skot for baugen for arbeide vårt
Artikkelside

møteplass

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. stad der folk møtest;
    Døme
    • kaia var fast møteplass for ungdomen
  2. utvida stykke av ein smal veg der køyretøy kan kome forbi kvarandre
Artikkelside

mageplask

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

  1. det å falle på magen i vatn
    Døme
    • stupet frå kaia enda med eit mageplask
  2. i overført tyding: svært mislykka prestasjon;
    Døme
    • reforma er blitt eit mageplask
Artikkelside

skipslengd, skipslengde

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

lengd som eit skip har (ofte brukt som eit omtrentleg avstandsmål)
Døme
  • to skipslengder frå kaia
Artikkelside

innerside

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

indre side, innside
Døme
  • leggje til på innersida av kaia
Artikkelside