Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
32 treff

Bokmålsordboka 13 oppslagsord

zoo

substantiv hankjønn

Uttale

so

Betydning og bruk

kortord for zoologisk hage
Eksempel
  • Londons zoo
Artikkelside

zodiak

substantiv hankjønn

Uttale

soˊdiak

Opphav

fra gresk

Betydning og bruk

i bestemt form entall: Dyrekretsen
Artikkelside

zoisitt

substantiv hankjønn

Uttale

so-isitˊt

Opphav

etter navnet til den slovenske naturforskeren Sigismond Zois, 1747–1819

Betydning og bruk

grått eller grønnlig mineral (1) av kalsium og aluminium
Artikkelside

zoom

substantiv hankjønn

Uttale

so´m eller  su´m

Opphav

fra engelsk

Betydning og bruk

det å forstørre eller forminske et utsnitt i en kameralinse eller på en digital skjerm slik at en får en optisk opplevelse av å se utsnittet fra ulike avstander;
det å endre brennvidde
Eksempel
  • optisk zoom;
  • kameraet har kraftig zoom;
  • manipulere et bilde ved hjelp av zoom
Artikkelside

zoome

verb

Uttale

soˋme eller  su`me

Opphav

av engelsk zoom ‘summe’

Betydning og bruk

endre brennvidde i en kameralinse eller utsnittet på en digital skjerm
Eksempel
  • en kan zoome på skjermen ved å bruke to fingre

Faste uttrykk

  • zoome inn
    • justere innstilling på et (skjerm)bilde eller kamera slik at visse motiver blir større og flere detaljer trer fram innenfor bilderuten
      • zoome inn på et ansikt
    • vende oppmerksomhet mot noe;
      fokusere (2)
      • boka zoomer inn på kriminalitet blant unge
  • zoome ut
    justere innstilling på (skjerm)bilde eller kamera slik at visse motiver blir mindre og et større område blir synlig innenfor bilderuten
    • zoome ut slik at alle får plass i bilderuten
Artikkelside

zoo-

prefiks

Uttale

so-

Opphav

av gresk zoon ‘levende vesen, dyr’

Betydning og bruk

prefiks (1) i ord som gjelder dyr;
Artikkelside

paparazzo

substantiv hankjønn

Uttale

paparatˊso

Opphav

fra italiensk etter navnet på en innpåsliten pressefotograf i filmen La Dolce Vita (1960) av Federico Fellini

Betydning og bruk

fotograf som forfølger kjente personer for å ta bilder av dem, særlig i private situasjoner;
Eksempel
  • paparazzoene trengte seg frem for å ta bilder
Artikkelside

calypso

substantiv hankjønn

Uttale

kalypˊso

Opphav

fra engelsk

Betydning og bruk

sang- og musikkform fra Karibia, med synkopert rytme og ofte improvisert tekst
Artikkelside

a viso

adverb

Uttale

a viˊso

Opphav

fra italiensk; av latin ab ‘fra’ og visum ‘syn’

Betydning og bruk

i eldre handelsspråk: etter framvisning;
jamfør a vista
Artikkelside

chorizo

substantiv hankjønn

Uttale

tsjåriˊso

Opphav

fra spansk

Betydning og bruk

krydret pølse (1) av svinekjøtt med paprika og hvitløk
Artikkelside

Nynorskordboka 19 oppslagsord

så 3, so 1

konjunksjon

Tyding og bruk

innleier ei hovudsetning som uttrykkjer følgje, resultat eller konklusjon av det føregåande
Døme
  • han er bortreist, så han kan ikkje kome;
  • du er jo fødd her, så du kjenner vel alle?
  • det byrja å snø, så vi gjekk ikkje ut likevel

Faste uttrykk

  • så det så
    brukt for å seie at ein ikkje vil ha meir diskusjon
    • du kan ikkje bevise noko. Så det så!
Artikkelside

så 4, so 2

subjunksjon

Tyding og bruk

  1. innleier ei leddsetning som uttrykkjer føremål eller intensjon;
    med det føremål at;
    Døme
    • han tek på seg varme klede så han ikkje skal fryse;
    • ho løfta han opp så han kunne klappe sebraen
  2. innleier ei leddsetning som uttrykkjer følgje, resultat eller konklusjon av det føregåande;
    med det resultatet at;
    Døme
    • ver varsam så du ikkje slår deg
Artikkelside

så 5, so 3

adverb

Opphav

norrønt svá

Tyding og bruk

  1. brukt om hending eller handling som skjer like etter eller på eit (litt) seinare tidspunkt;
    Døme
    • først stod dei opp, så åt dei frukost;
    • han tok på seg jakke, så skjerf, så hue og vottar;
    • først Berlin, så til Paris;
    • da han kom inn, så ringde telefonen;
    • så ein dag dukka dei opp;
    • så var det det eine, så var det det andre
  2. som ei følgje eller konsekvens av det som kjem før;
    Døme
    • han drog, så var det berre ho igjen;
    • hadde eg pengar, så skulle eg kjøpe ein ny båt;
    • kom hit, så skal du sjå;
    • viss du kjem, så skal eg lage rommet klart til deg;
    • når du ikkje vil, så må du;
    • så er den saka avgjord
  3. i grad eller omfang som blir nemnd eller som går fram av samanhengen
    Døme
    • kjolen er så stor at ho druknar i han;
    • dobbelt så stor som dei andre;
    • så fager og ung han er;
    • nei, så hyggjeleg å sjå dykk;
    • det er ikkje så sikkert;
    • dobbelt så stor;
    • vi treffest ikkje så ofte;
    • han er så redd;
    • ikkje så verst;
    • det er ikkje så nøye;
    • ha det så godt;
    • så lenge du vart
  4. i større grad enn venta
    Døme
    • så dum du er;
    • au, det svir så!
    • kvar har du vore så lenge?
  5. på den eller den måten;
    Døme
    • så skal du gjere;
    • vegen er ikkje så at ein kan køyre;
    • dei seier så;
    • det er ikkje så at vi kan tvinge fram eit møte no
  6. i tillegg;
    Døme
    • grønsaker er godt, og så er det sunt;
    • han er den høgaste i klassa, men så er han jo eldst
  7. som refererer til noko tidlegare;
    dette, slik
    Døme
    • var det så du sa?
    • dei seier så;
    • i så fall;
    • i så tilfelle
  8. brukt i utrop for understreke det som kjem etter
    Døme
    • så, du visste ikkje det?
    • så, det er her de sit?
  9. brukt i utrop for å slå fast at noko er ferdig, avslutta eller liknande;
    Døme
    • så, da var vi ferdige for i dag

Faste uttrykk

  • om så er
    viss det no er slik (som nett nemnd)
    • eg kan gjerne arbeide heile natta, om så er
  • så der
    ikkje særleg bra;
    så som så
    • eksamen gjekk så der
  • så lenge
    • inntil vidare;
      førebels
      • eg går ut og ventar så lenge
    • brukt som avskilshelsing når ein snart skal møtast att
      • ha det bra så lenge!
  • så som så
    ikkje særleg bra
    • eksamen gjekk så som så
  • så visst
    utan tvil;
    visseleg
    • han er så visst ingen svindlar;
    • så visst eg vil ta ein kaffi
  • så, så
    brukt for å roe ned eller trøyste
    • så, så, det ordnar seg snart
Artikkelside

zoome

zooma

verb

Uttale

soˋme eller  su`me

Opphav

av engelsk zoom ‘summe’

Tyding og bruk

endre brennvidda i ei kameralinse eller utsnittet på ein digital skjerm
Døme
  • ein kan zoome på skjermen ved å bruke to fingrar

Faste uttrykk

  • zoome inn
    • justere innstilling på eit (skjerm)bilete eller kamera slik at visse motiv blir større og fleire detaljar blir synlege innanfor biletruta
      • zoome inn på ein person i bakgrunnen
    • rette merksemd mot noko;
      fokusere (2)
      • filmen zoomar inn på kvardagen til førsteklassingar
  • zoome ut
    justere innstilling på eit (skjerm)bilete eller kamera slik at visse motiv blir mindre og eit større område blir synleg innanfor biletruta
    • zoome ut for å sjå heile kartet
Artikkelside

zoom

substantiv hankjønn

Uttale

so´m eller  su´m

Opphav

frå engelsk

Tyding og bruk

det å forstørre eller forminske eit utsnitt i ei kameralinse eller på ein digital skjerm slik at ein får ei optisk oppleving av å sjå utsnittet frå ulike avstandar;
det å endre brennvidd
Døme
  • optisk zoom;
  • kameraet har kraftig zoom;
  • manipulere eit bilete ved hjelp av zoom
Artikkelside

zoo-

prefiks

Uttale

so-

Opphav

av gresk zoon ‘levande skapnad, dyr’

Tyding og bruk

prefiks (1) i ord som gjeld dyr;
Artikkelside

zoo

substantiv hankjønn

Uttale

so

Tyding og bruk

kortord for zoologisk hage
Døme
  • Londons zoo
Artikkelside

zoisitt

substantiv hankjønn

Uttale

so-isitˊt

Opphav

etter namnet til den slovenske naturvitskapsmannen Sigismond Zois, 1747–1819

Tyding og bruk

grått eller grønleg mineral av kalsium og aluminium
Artikkelside

zodiak

substantiv hankjønn

Uttale

soˊdiak

Opphav

frå gresk

Tyding og bruk

i bunden form eintal: Dyrekrinsen
Artikkelside

så som så

Tyding og bruk

ikkje særleg bra;
Sjå: so
Døme
  • eksamen gjekk så som så
Artikkelside