Avansert søk

Nynorskordboka 422 oppslagsord

politisk

adjektiv

Tyding og bruk

som gjeld politikk

Døme

eit politisk parti;
prisane er eit politisk spørsmål

brukt som adverb:
- vere politisk interessert;
- ei politisk medviten kvinne

Faste uttrykk

politisk fange
person som er fengsla på grunn av politisk overtyding eller (påstått) politisk verksemd
politisk geografi
lære om statar, makttilhøve og politiske einingar
politisk korrekt
som samsvarer med rådande oppfatningar

uavhengig

adjektiv

Tyding og bruk

som ikkje er avhengig;

som står fritt;

sjølvstendig, fri

Døme

eit uavhengig rike;
politisk uavhengige grupper;
vere økonomisk uavhengig

brukt som substantiv:
- han representerer dei uavhengige

Faste uttrykk

uavhengig av
utan omsyn til;
uansett (1) om
eg reiser, uavhengig av vêret;
uavhengig av om du vil eller ikkje, må du gjere leksene dine

linje, line 2

substantiv hokjønn

Opphav

gjennom tysk, frå latin linea, av linum ‘lin’, opphavleg ‘tråd av lin’; jamfør line (

Tyding og bruk

(tenkt) strek, smal stripe
Døme
- ei skriveblokk med linjer;
- ei prikka linje;
- han gjekk i ei rett linje gjennom skogen
- - loddlinje
  - luftlinje
  - midtlinje
i matematikk: storleik med berre éin dimensjon
Døme
- trekkje ei bein linje mellom to punkt
omriss eller kontur som dannar ei (tenkt) linje (1) langs ytterkantane av noko
Døme
- linjene i landskapet;
- ein bil med fine linjer
- - kystlinje
  - strandlinje
vassrett rad eller rekkje av ord, tal, notar eller liknande
Døme
- eit vers på fire linjer;
- send meg nokre linjer om korleis du har det!
- du finn svaret på nedste linja
rad, rekkje eller sjikt av personar, einingar eller liknande
Døme
- soldatane stod oppstilte på linje ved sida av kvarandre;
- dette plasserer oss i fremste linje internasjonalt
- - førstelinje
  - utviklingslinje
rekkje oppover eller nedover i generasjonane av skyldfolk;
slektsgrein
Døme
- stamme frå nokon i rett nedstigande linje
kopling mellom hendingar, fenomen og liknande
Døme
- trekkje ei linje frå oppvekst til eigen måte å oppdra barn på
kanal eller samband som gjer kommunikasjon mogleg;
veg, ferdselsåre
Døme
- brot på linja;
- rydde linja før neste tog
- - høgspentlinje
  - kraftlinje
  - trikkelinje
framgangsmåte;
handlingsprogram
Døme
- føre ei politisk restriktiv linje;
- leggje seg på ei nøktern linje i tingingane;
- ha klare linjer for korleis dei skal ta seg av slike saker
- - forbodslinje
  - partilinje
i forsvaret: mobiliseringsstyrke av dei 15 yngste årsklassene av vernepliktige;
til skilnad frå landvern
eldre nemning for studieretning
Døme
- dei mest populære linjene ved skulen;
- tilby både praktiske og teoretiske linjer
- - reallinje
  - språklinje
i bunden form: ekvator
Døme
- passere linja
gammalt lengdemål lik ¹⁄₁₂ tomme

Faste uttrykk

arbeid i linje
arbeid som er direkte knytt til produksjonen; jamfør stab (2)
halde linja
vente eller halde fram med å lytte i telefonen
eg tenkte at han ville leggje på, men han heldt linja
lese mellom linjene
forstå noko som ikkje er direkte uttrykt
over heile linja
for alle;
blant alle utan unntak
på linje med
1. på same måte som
  bli kvalifisert på linje med alle andre
2. jamgod med
  båttrafikken er ein transportveg på linje med vegar og jernbaner
stamme frå nokon i like linje
nedstamme direkte gjennom berre mannlege ledd (10)
vere på linje
ha same syn
dei er heilt på linje i denne saka

progrock

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

stilart innanfor rock med lengre stykke ubunde av songformatet
rock med venstreorientert politisk bodskap

politisk ukorrekt

Tyding og bruk

som ikkje er i samsvar med rådande oppfatningar;

motsett politisk korrekt;

Døme

ein politisk ukorrekt kommentar

ukorrekt

adjektiv

Tyding og bruk

som ikkje er korrekt (1);
galen (5), feil (2, 1), misvisande (1)
Døme
- opplysningane var ukorrekte;
- du har brukt ein ukorrekt framgangsmåte
som ikkje er (allment) akseptert;
upassande
Døme
- vere ukorrekt kledd;
- språkbruken var ukorrekt

Faste uttrykk

politisk ukorrekt
som ikkje er i samsvar med rådande oppfatningar;
motsett politisk korrekt
ein politisk ukorrekt kommentar

bryte over tvert

Tyding og bruk

slutte heilt;

Sjå: tvert

Døme

ho braut over tvert med all politisk verksemd

tvert

adverb

Opphav

nøytrum av tverr

Tyding og bruk

brått, plutseleg;
momentant
Døme
- bli tvert slutt;
- straumen vart tvert borte;
- eg kjem tvert
i retning som kryssar lengderetninga;
tvers
Døme
- tvert over fjorden;
- tvert igjennom;
- dele seg på tvert;
- liggje på tvert i senga
fullstendig, heilt;
beint, plent
Døme
- svare tvert nei;
- det er tvert umogleg

Faste uttrykk

bryte over tvert
slutte heilt
ho braut over tvert med all politisk verksemd
tvert imot
1. heilt motsett;
  omvendt
  tilhøva har ikkje vorte betre, snarare tvert imot
2. rett overfor (1)
  ho sat tvert imot han
tvert om
heilt motsett;
omvendt
vêret vart ikkje betre, tvert om vart det verre

tuskhandel

substantiv hankjønn

Opphav

Tyding og bruk

bytehandel (med kjøpslåing og knep);
jamfør tuske (1, 1)
Døme
- drive tuskhandel
ulovleg handel, avtale eller liknande som skjer i det skjulte
Døme
- ein politisk tuskhandel;
- han driv med litt tuskhandel med grønsaker

uvêr, uver

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

hardt og stygt vêr med sterk vind eller mykje nedbør
Døme
- uvêret rasar;
- det sette inn med uvêr;
- kampen vart utsett grunna uvêr;
- bli ramma av uvêr;
- vêrmeldinga spår eit kraftig uvêr langs kysten
i overført tyding: kaotisk eller krevjande situasjon eller omstende;
uføre (3)
Døme
- hamne i politisk uvêr;
- krigen leidde til eit økonomisk uvêr

Faste uttrykk

som eit uvêr
svært raskt eller svært mykje
syklisten fauk som eit uvêr ned bakken;
hoste som eit uvêr

Resultater per side: