Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
41 treff

Nynorskordboka 41 oppslagsord

hang

substantiv hankjønn

Opphav

av tysk hangen ‘henge’

Tyding og bruk

(uheldig, uimotståeleg) vane, lyst, tilhug
Døme
  • ha ein hang til søtt;
  • ei diva med hang til fargerike kjolar;
  • ha ein hang til å overdrive
Artikkelside

henge 3

henga

verb

Opphav

norrønt hanga; same opphav som hengje (2

Tyding og bruk

  1. vere festa ovantil og halden oppe i ein viss avstand frå golv eller bakke (og på grunn av tyngdekrafta kunne sveve eller dingle);
    sitje fast høgt oppe
    Døme
    • henge ned frå taket;
    • henge i eine enden;
    • epla heng på treet;
    • bileta hang på veggen;
    • henge etter armane;
    • kniven hang og slong i beltet;
    • håret hang ned i auga;
    • svalereiret heng under mønsåsen;
    • istappane heng under takskjegget
  2. halde seg svevande på same staden
    Døme
    • dronen heng i lufta;
    • røyken hang over hustaka;
    • månen heng på himmelen
  3. sige eller bøye seg laust eller slapt ned
    Døme
    • henge med halen;
    • magen hang utover beltet;
    • blomstrane hang slapt
    • brukt som adjektiv
      • stå med hengande armar
  4. om person: vere bøygd (over noko);
    vere samansigen
    Døme
    • henge over gjerdet;
    • henge med halve kroppen ut av vindauget;
    • henge over ølglaset;
    • han sat og hang på ein stol
  5. vere på ein plass utan å ha eit bestemt mål eller ærend;
    Døme
    • han heng her støtt og stadig
  6. halde seg fast og la seg slepe med;
    klamre seg til
    Døme
    • henge bakpå ei vogn;
    • henge etter ein bil;
    • vil du vere med, så heng på!
    • ho hang rundt halsen på mora
  7. vere fast eller festa
    Døme
    • garnet heng i ein stein på botnen;
    • henge fast med eine foten;
    • henge fast i gjerdet;
    • lukta hang i kleda;
    • det heng att litt av barnelærdomen

Faste uttrykk

  • henge etter
    ikkje halde følgje med;
    sakke akterut, liggje etter
    • eleven heng etter i matematikk;
    • dei fattige landa heng etter
  • henge høgt
    vere vanskeleg å oppnå
    • denne filmprisen heng høgt
  • henge i
    1. arbeide energisk utan stans
      • no må vi henge i!
    2. vare ved, halde seg, sitje i
      • sjukdomen hang i lenge
  • henge i ein tynn tråd
    om tiltak, prosjekt eller liknande: berre så vidt kunne bergast
  • henge i hop
    1. ha alle delane festa saman til ein heilskap;
      henge saman (1)
      • boka heng så vidt i hop
    2. halde saman;
      henge saman (2)
      • dei to gutane hang i hop
    3. stå i samband med;
      høyre saman;
      henge saman (3)
      • desse spørsmåla heng i hop
  • henge i hælane på
    stadig følgje
    • henge i hælane på far sin
  • henge med
    klare å følgje med
    • henge så vidt med i undervisninga
  • henge med hovudet
    vere motlaus eller nedtrykt
  • henge over nokon
    vere til stades på ein trykkjande eller skremmande måte
    • uvêret hang over oss;
    • eksamen hang trugande over dei
  • henge saman
    1. ha alle delane festa saman til ein heilskap;
      henge i hop (1)
      • kleda hang så vidt saman
    2. vere saman for å hjelpe og støtte kvarandre;
      henge i hop (2)
      • dei to hang alltid saman på skulen
    3. stå i samband med;
      høyre saman;
      henge i hop (3)
      • korleis kan dette henge saman?
  • på hengande håret
    berre så vidt;
    med naud og neppe
Artikkelside

teoretisering

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. det å leie ut teoriar om noko
    Døme
    • eg saknar ei tydelegare teoretisering av problemet
  2. overdriven hang til eller fokus på teoretiske sider ved noko framfor praktisk utøving
    Døme
    • dei praktiske faga inneheld for mykje teoretisering
Artikkelside

tilbøyelegheit

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

det å vere tilbøyeleg;
hug (til);
Døme
  • eg har ei tilbøyelegheit til å ete for mykje;
  • dei har ei tilbøyelegheit til å ty til vald i pressa situasjonar
Artikkelside

vagabondere

vagabondera

verb

Tyding og bruk

streife omkring
Døme
  • ha hang til å vagabondere
Artikkelside

unggut

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

ung gutt eller forholdsvis ung mann
Døme
  • ein unggut i tjueårsalderen;
  • unggutane hang utanfor bensinstasjonen
Artikkelside

vimpel

substantiv hankjønn

Opphav

frå lågtysk eller nederlandsk; same opphav som norrønt vimpill ‘hovudduk’

Tyding og bruk

smalt, trekanta eller bandforma flagg (med splitt)
Døme
  • det hang flagrande vimplar mellom husa;
  • hengje opp fargerike vimplar
Artikkelside

helling

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. det å helle (2;
    det å la renne
    Døme
    • helling av vatn
  2. det å skråne
    Døme
    • ei helling på 15°;
    • kurva har for lita helling innover
  3. Døme
    • ei lang, slak helling
  4. i overført tyding: dragnad, hang;
    Døme
    • ha ei helling mot autoritære ideologiar
Artikkelside

henge og slenge

Tyding og bruk

dingle laust;
Sjå: slenge
Døme
  • jakka var så stor at ho berre hang og slong på han
Artikkelside

slenge 1

slenga

verb

Opphav

norrønt slyngja og slyngva, same opphav som slyngje (2; truleg innverknad frå slengje

Tyding og bruk

  1. henge og svinge att og fram;
    røre seg hit og dit;
    henge laust;
    Døme
    • glaset stod og slong i vinden
  2. Døme
    • slenge hit og dit på det glatte føret
  3. Døme
    • han slong innom av og til
  4. dukke opp;
    finnast
    Døme
    • det kunne slenge ein turist no og da

Faste uttrykk

  • gå og slenge
    drive ikring gjerandslaus;
    ikkje ha noko å gjere
    • eg er lei av å gå og slenge og ynskjer meg ein jobb
  • henge og slenge
    dingle laust
    • jakka var så stor at ho berre hang og slong på han
  • liggje og slenge
    liggje uryddig og spreidd
    • papira låg og slong
Artikkelside