Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
23 treff

Nynorskordboka 23 oppslagsord

usikker

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som kan vere eller bli farleg;
    Døme
    • usikker is;
    • stoda er usikker;
    • usikkert vêr
  2. som ein ikkje kan vite noko om;
    som ein ikkje kan vite heilt sikkert;
    Døme
    • bransjen har ei usikker framtid;
    • det er usikkert korleis det går
  3. dårleg fundert;
    Døme
    • det er eit usikkert grunnlag å byggje på;
    • lansere ein svært usikker teori
  4. som har låg sjølvtillit;
    Døme
    • kjenne seg usikker;
    • bli usikker i selskap med framande;
    • ein usikker tenåring;
    • vere usikker i den nye rolla
  5. som tyder på at ein er usikker (4);
    ustø, vaklande, famlande
    Døme
    • snakke med usikker røyst;
    • ta nokre usikre steg
    • brukt som adverb:
      • smile usikkert;
      • sjå usikkert ut i rommet

Faste uttrykk

  • usikker sex
    seksuell omgang utan prevensjonsmiddel
  • vere usikker på noko
    ikkje vite sikkert;
    tvile (1)
    • vere usikker på valet sitt;
    • ho er usikker på kva ho skal gjere
Artikkelside

falle ut av rolla

Tyding og bruk

Sjå: rolle
  1. gløyme innlært rollespel;
    Døme
    • skodespelaren fall ut av rolla og gløymde neste replikk
  2. gløyme eller kome ut av ein innlært måte å vere på;
    gløyme seg, miste tråden;
    Døme
    • dei måtte for all del ikkje falle ut av rolla som pålitelege seljarar
Artikkelside

rolle 1

substantiv hokjønn

Opphav

gjennom tysk og fransk, opphavleg ‘papirrull’; same opphav som rulle (1

Tyding og bruk

  1. person eller figur som ein skodespelar skal framstille
    Døme
    • få rolla som Nora i skodespelet;
    • spele rolla si heilt nydeleg
  2. replikkar og moglege innslag av song og dans som ein skodespelar skal framføre i eit teaterstykke eller ein film;
    Døme
    • lære rolla si
  3. i overført tyding: måte å framstille seg på som skil seg frå korleis ein verkeleg er
    Døme
    • ta på seg rolla som offer i saka
  4. part eller del av noko med ein bestemt funksjon eller status;
    oppgåve, plass
    Døme
    • få ei viktig rolle i prosjektet;
    • media si rolle i samfunnet
  5. uskrivne reglar og mønster for vere- og handlemåte,særleg knytt til ein viss sosial posisjon eller status
    Døme
    • ta rolla som barnevakt på alvor

Faste uttrykk

  • falle ut av rolla
    1. gløyme innlært rollespel;
      jamfør rolle (1, 2)
      • skodespelaren fall ut av rolla og gløymde neste replikk
    2. gløyme eller kome ut av ein innlært måte å vere på;
      gløyme seg, miste tråden;
      jamfør rolle (1, 5)
      • dei måtte for all del ikkje falle ut av rolla som pålitelege seljarar
  • ha spela ut rolla si
    ikkje vere viktig lenger
  • spele ei rolle
    ha noko å seie;
    påverke
    • det dårlege vêret kan ha spela ei rolle for dei dårlege avlingane;
    • det spelar inga rolle
Artikkelside

opponent

substantiv hankjønn

Opphav

frå latin; av opponere

Tyding og bruk

  1. person som kjem med innvendingar;
    motstandar (i ordskifte)
  2. person som ved ein doktordisputas går kritisk igjennom avhandlinga til doktoranden
    Døme
    • første og andre opponent i disputasen

Faste uttrykk

  • opponent ex auditorio
    person som opponerer frå tilhøyrarplass;
    jamfør opponere (2)
  • opponent ex officio
    person som er oppnemnd av universitetet til å ta rolla som kritikar av doktoravhandling ved ein doktordisputas;
    jamfør opponere (2)
Artikkelside

AS

forkorting

Uttale

aˋess

Tyding og bruk

forkorting for aksjeselskap

Faste uttrykk

  • AS Noreg
    i overført tyding: Noreg som samfunn eller bedrift
    • ein viktig industri for AS Noreg;
    • statsministeren har teke rolla som administrerande direktør for AS Noreg
Artikkelside

tilføre 2

tilføra

verb

Opphav

jamfør føre (4

Tyding og bruk

gje eller skaffe
Døme
  • sagbruket har fått tilført meir virke;
  • tilføre samfunnet åndelege verdiar;
  • tilføre opplevinga ein ny dimensjon;
  • tilføre rolla eit nytt trekk
Artikkelside

prøvespele

prøvespela

verb
kløyvd infinitiv: prøvespela

Tyding og bruk

spele for å teste korleis noko fungerer, eller kor dyktig nokon er
Døme
  • han prøvespela det nye flygelet;
  • ho prøvespelar for rolla som bestemora i serien;
  • talentet skal prøvespele for ein stor fotballklubb
Artikkelside

opponent ex officio

Tyding og bruk

person som er oppnemnd av universitetet til å ta rolla som kritikar av doktoravhandling ved ein doktordisputas;
jamfør opponere (2);
Sjå: opponent
Artikkelside

AS Noreg

Tyding og bruk

i overført tyding: Noreg som samfunn eller bedrift;
Sjå: AS
Døme
  • ein viktig industri for AS Noreg;
  • statsministeren har teke rolla som administrerande direktør for AS Noreg
Artikkelside

katapult

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom latin; frå gresk , av kata ‘ned’ og pallein ‘slengje, svinge’

Tyding og bruk

  1. om eldre forhold: maskin med ein arm som slyngjer ut stein, metallkuler og liknande, brukt i krigføring og liknande
    Døme
    • dei angreip murane rundt byen med katapultar
  2. innretning eller maskin som kastar ut ting
    Døme
    • flyet vart skote ut frå hangarskipet med ein katapult;
    • ta katapulten på tivoli
  3. i overført tyding: noko eller nokon som blir kasta raskt opp eller ut i noko
    Døme
    • rolla i filmen var ein katapult til større roller;
    • ordninga er ein katapult for nye bedrifter
Artikkelside