Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
47 treff

Nynorskordboka 47 oppslagsord

fokus

substantiv inkjekjønn

Opphav

frå latin ‘eldstad’

Tyding og bruk

  1. det å samle interessa om noko;
    Døme
    • setje noko i fokus;
    • med helse i fokus;
    • ha auka fokus på psykiske problem;
    • ha eit særskilt fokus på mangfald
  2. det som interessa samlar seg om;
    Døme
    • ha feil fokus;
    • det som er fokus i saka
  3. i fysikk: punkt der lystrålar blir samla etter å ha gått gjennom ei linse;
  4. i medisin: utgangspunkt for infeksjon eller liknande
  5. i språkvitskap: del av språkleg bodskap som avsendaren framhevar gjennom til dømes trykk (3, 5)
Artikkelside

predisponere

predisponera

verb

Uttale

preˊdisponere eller  predisponeˊre

Opphav

frå latin; av pre-

Tyding og bruk

gjere mottakeleg på førehand
Døme
  • vere predisponert for tannròte;
  • slike opplevingar predisponerer for psykiske plager seinare i livet
Artikkelside

psykisk

adjektiv

Uttale

syˊkisk eller  psyˊkisk

Tyding og bruk

som gjeld sjelelivet;
til skilnad frå fysisk (4)
Døme
  • han var heilt knekt, både fysisk og psykisk;
  • ho har vore utsett for eit sterkt psykisk press;
  • dei har psykiske lidingar
Artikkelside

falle mellom to stolar

Tyding og bruk

passe til verken det eine eller det andre;
Sjå: falle, mellom, stol
Døme
  • pasientar med både fysiske og psykiske plager fell ofte mellom to stolar i helsevesenet
Artikkelside

stol

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt stóll, opphavleg ‘noko fastståande’

Tyding og bruk

  1. møbel til å sitje på med ryggstø og plass til éin person
    Døme
    • setje seg på ein stol;
    • stolar og bord;
    • alle stolane var opptekne
  2. brukt som etterledd i samansetningar: symbol på embete, makt eller vyrdnad
  3. brukt som etterledd i samansetningar: opphøgd plattform til å tale frå
  4. berande ramme eller stativ til noko
  5. brett på strykeinstrument til å spenne strengene over
    Døme
    • stolen på ei fele

Faste uttrykk

  • falle mellom to stolar
    passe til verken det eine eller det andre
    • pasientar med både fysiske og psykiske plager fell ofte mellom to stolar i helsevesenet
  • setje stolen for døra
    tvinge til å ta eit val;
    gje ultimatum
    • ho sette han stolen for døra
  • stikke noko under stolen
    teie med noko;
    løyne noko
    • vi kan ikkje stikke under stolen at misnøya aukar
Artikkelside

suggerere

suggerera

verb

Opphav

frå latin, opphavleg ‘leggje noko under noko anna’

Tyding og bruk

påverke ein person psykisk slik at ein kan framkalle ulike psykiske tilstandar utan hans eller hennar vilje
Døme
  • la seg suggerere til å gjere noko
  • brukt som adjektiv:
    • musikken hadde ein suggererande verknad
Artikkelside

spesialundervisning, spesialundervising

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

spesialtilpassa undervisning for barn og ungdom som av psykiske, fysiske eller sosiale grunnar har vanskar med å tileigne seg kunnskap gjennom det vanlege tilbodet i skulen
Artikkelside

traume, trauma

substantiv inkjekjønn

Opphav

av gresk trauma ‘sår’

Tyding og bruk

  1. hending eller oppleving som har psykiske skadeverknader
    Døme
    • slite med langvarige traume;
    • krigen er eit nasjonalt traume
  2. kroppsleg skade etter ei ulykkeshending eller av vald
    Døme
    • få traume mot hovudet
Artikkelside

terapi

substantiv hankjønn

Uttale

terapiˊ

Opphav

av gresk therapeia ‘pleie, kur’

Tyding og bruk

  1. læking av fysiske eller psykiske plager og sjukdomar
    Døme
    • kirurgisk terapi;
    • gå i terapi hos ein psykolog
  2. noko som har helsebringande effekt;
    Døme
    • turen var rein terapi
Artikkelside

sorteringssamfunn

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

samfunnstype der særleg menneske med medfødde psykiske funksjonshemmingar får mindre livssjansar enn andre
Artikkelside