Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
239 treff

Nynorskordboka 239 oppslagsord

styrkegrad

substantiv hankjønn eller hokjønn

Tyding og bruk

  1. mengd av ein viss komponent i ei blanding
    Døme
    • styrkegrada på syra;
    • kokainen i pulveret hadde ei styrkegrad på 70 prosent
  2. grad av intensitet eller kraft
    Døme
    • eit jordskjelv på styrkegrad 7,2
  3. i musikk: lydstyrke når ein speler enkelttonar eller lengre parti i eit stykke;
    jamfør dynamikk (2)
Artikkelside

stykke 1

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt stykki; samanheng med stokk (1

Tyding og bruk

  1. del av ein heilskap;
    Døme
    • bryte av eit stykke sjokolade;
    • skjere to store stykke av kaka;
    • lese det første stykket av boka;
    • eit stykke av åkeren;
    • lese eit stykke av ei bok
  2. einskild ting eller individ av fleire liknande;
    forkorta stk.
    Døme
    • epla kostar to kroner stykket;
    • kjøpe fire stykke av kvart slag;
    • det kjem fem stykke til middag
  3. unikt eller spesielt eksemplar av noko
  4. del av veg;
    Døme
    • katten følgde etter meg eit stykke;
    • hytta låg eit stykke frå sjøen
  5. i overført tyding: del av lengre prosess eller tidsperiode
    Døme
    • eit stykke ut i skuleåret får dei praktiske testar;
    • det er eit godt stykke att fram til dei blir einige
  6. (kortare) tekst;
    Døme
    • skrive eit stykke i avisa
  7. kunstnarleg arbeid
    Døme
    • eit stykke av Ibsen;
    • spele eit stykke av Grieg
  8. arbeid eller oppgåve som er i gang eller som er utført;
    Døme
    • eit godt stykke arbeid;
    • eit fantastisk stykke kunst

Faste uttrykk

  • eit stivt stykke
    noko som er (for) drygt å seie
  • eit stykke på veg
    til ei viss grad;
    til dels
    • eg forstår argumenta eit stykke på veg
  • i det stykket er dei like
    på det punktet er dei like
  • i stumpar og stykke
    i veldig små bitar;
    i fillebitar
    • rive arka i stumpar og stykke
  • i stykke
    i ulike bitar;
    frå kvarandre
    • rive brevet i stykke;
    • glaset fall og gjekk i stykke
  • når det kjem til stykket
    når det verkeleg gjeld
  • stykke for stykke
    bit for bit
  • to alner av same stykket
    to av same (dårlege) slaget
Artikkelside

spel 1

substantiv inkjekjønn

Opphav

av spele

Tyding og bruk

  1. uroleg rørsle;
    veksling
    Døme
    • sjå spelet av nordlyset på himmelen;
    • eit spel av fargar
  2. livleg verksemd
    Døme
    • det frie spelet på pengemarknaden
  3. Døme
    • eit spel med ord
  4. organisert leik med reglar, ofte med ball eller anna utstyr
    Døme
    • laget viste godt spel;
    • ballen er ute av spel
  5. sett med kort, brikker eller liknande til å spele med
    Døme
    • ludo er eit spel som passar for alle
  6. musikk (1) fått fram på instrument (3)
    Døme
    • eit stemne med leik og spel
  7. aktivitet der ein satsar pengar eller liknande i von om forteneste
    Døme
    • spel på automatar
  8. leik (5) som fugl driv med i paringstida
    Døme
    • det er forbode å skyte tiur på spel
  9. Døme
    • spelet på scena var av beste merke
  10. tilgjersle
    Døme
    • det er berre spel frå hennar side
  11. einskild omgang, parti av eit spel (1
    Døme
    • vinne første spelet

Faste uttrykk

  • avtalt spel
    avtale i løynd til eigen føremon
  • drive spel med nokon
    drive ap med nokon;
    halde nokon for narr
  • fritt spel
    spelerom
    • få fritt spel;
    • gje nokon fritt spel
  • gjere gode miner til slett spel
    ikkje vise misnøye;
    låst som ingenting
  • ha ein finger med i spelet
    vere med, verke inn
  • høgt spel
    spel med stor innsats;
    dristig spel
  • setje på spel
    risikere å tape eller miste
    • setje livet på spel
  • setje ut av spel
    1. overrumple, distrahere
      • den nye informasjonen sette han heilt ut av spel
    2. hindre i å fungere eller delta
      • kneskaden har sett meg ut av spel i fleire veker
  • spel for galleriet
    falsk eller hyklersk framferd brukt for å gjere andre til lags
    • høyringa var eit spel for galleriet;
    • tomme ord og spel for galleriet
  • stå på spel
    vere i fare for å gå tapt
    • liv og helse står på spel
Artikkelside

truvedkjenning

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. det å vedkjenne seg ei religiøs tru
    Døme
    • motverke trakassering på bakgrunn av truvedkjenning, hudfarge eller legning
  2. samla framstilling av hovudpunkta i ei religiøs tru
    Døme
    • den kristne truvedkjenninga;
    • den muslimske truvedkjenninga
  3. i overført tyding: (formulering av) ideologisk eller politisk prinsipp som gjeld innanfor eit parti, eit miljø, ein kultur eller liknande
    Døme
    • i tala kjem politikaren med dei sedvanlege truvedkjenningane til demokratiet

Faste uttrykk

  • den apostoliske truvedkjenninga
    truvedkjenning frå 500-talet som blir sagd fram i kyrkja ved kvar høgmesse og ved dåp
Artikkelside

valteknisk samarbeid

Tyding og bruk

  1. samarbeid mellom politiske parti for å sikre posisjonar eller fleirtal for saker
  2. om eldre forhold: listesamband
Artikkelside

vassig, vass-sig

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

sakte rennande vatn;
liten bekk eller fuktig parti med sigande vatn
Artikkelside

valteknisk

adjektiv

Tyding og bruk

som gjeld framgangsmåten ved eit val (3, 2)

Faste uttrykk

  • valteknisk samarbeid
    1. samarbeid mellom politiske parti for å sikre posisjonar eller fleirtal for saker
    2. om eldre forhold: listesamband
Artikkelside

valskred

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

stor (og uventa) overgang av veljarar frå eitt parti til eit anna;
jamfør skred (2)
Artikkelside

valsiger

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

siger for ein kandidat, eit parti eller liknande ved eit val (3, 2)
Artikkelside

valprogram

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

  1. prinsipp og mål for arbeidet framover som ein kandidat eller eit parti går til val (3, 2) på
  2. sending i radio eller fjernsyn om eller frå eit val
Artikkelside