Avansert søk

Nynorskordboka 8 oppslagsord

substantiv hankjønn

av latin realis; jamfør real (

haldning som tek utgangspunkt i faktiske tilhøve
Døme
- syne ein nøktern realisme;
- forventinga om økonomisk vekst er det lite realisme i
kunstretning som legg hovudvekta på ei naturtru og nøktern attgjeving av røyndomen;
jamfør nyrealisme
Døme
- etter romantikken i norsk litteratur kom realismen
i filosofi: oppfatning som byggjer på at røynda eksisterer uavhengig av førestillingane våre

magisk realisme
retning innan latinamerikansk etterkrigslitteratur der grensene mellom fantasi og røyndom blir oppheva

adjektiv

som gjeld eller er prega av magi (1);
overnaturleg, mystisk
Døme
- ha magiske evner
som har ei særskild kraft eller meining
Døme
- ingen av deltakarane kom under det magiske talet 40 sekund på 500 m
som vekkjer fascinasjon og undring;
tiltrekkjande;
fantastisk
Døme
- ha magisk tiltrekkingskraft;
- reisa vart ei magisk oppleving;
- julelysa skapte ei magisk stemning

magisk realisme
retning innan latinamerikansk etterkrigslitteratur der grensene mellom fantasi og røyndom blir oppheva

verb

norrønt falla

kome eller vere i rørsle nedetter
Døme
- lauvet fell;
- tårene fall;
- la ankeret falle;
- håret fell av
dette over ende;
velte (3, 2)
Døme
- falle over ende;
- falle på kne;
- falle og slå seg;
- falle i knas
bli oppheva;
bli oppgjeven
Døme
- ordninga fell bort;
- la gamle prinsipp falle bort
bli erobra, overvunnen, styrta eller vraka;
li nederlag
Døme
- byen fall;
- regjeringa fall;
- framlegget fall mot fire stemmer
døy (1)
Døme
- falle i krigen
gå ned;
minke (1)
Døme
- temperaturen fell;
- prisane har falle det siste året;
- fallande kurve
treffe;
kome
Døme
- vinden fell sørleg;
- saka fell inn under § 5;
- 17. mai fell på ein måndag;
- ansvaret fell på meg;
- falle i klørne på nokon;
- falle i unåde;
- falle i tankar;
- falle i auga;
- natta fell på;
- det fall ro over han;
- det fall mange lovord om jubilanten;
- dommen fell neste veke
forme seg;
passe (5, 1)
Døme
- skaftet fell godt i handa;
- kjolen fell fint;
- falle i smak
verke, vere eller bli
Døme
- arbeidet fell lett for henne;
- det fell naturleg å ta opp saka no;
- tida fall lang

fallande måne
måne i ne
falle av
bli liggjande etter;
dabbe av, til dømes i eit løp
falle for
bli svært interessert i;
forelske seg i
falle frå
1. døy
2. forlate, svikte;
  slutte
falle gjennom
ikkje kunne hevde seg;
mislykkast
falle i fisk
mislykkast
falle i god jord
bli godt motteken, verke godt
falle i synd
gjere noko umoralsk;
synde
falle mellom to stolar
passe til verken det eine eller det andre
falle nokon i ryggen
gå til åtak på nokon bakfrå;
svike
falle nokon inn
kome nokon i tankane
falle på steingrunn
vere utan verknad;
ikkje finne grobotn
bodskapen fall på steingrunn
falle til jorda
bli utan verknad;
mislykkast
falle ut
forsvinne
eit ord har falle ut av teksten;
tanna fall ut
som det fell seg
etter som det høver eller treffer seg
stå og falle med
vere heilt avhengig av

substantiv inkjekjønn

om eldre forhold: fengselsstraff for ikkje å ha betalt gjeld
Døme
- ordninga med gjeldsfengsel vart oppheva i Noreg i 1874
bygning der ein sonar slik straff