Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
31 treff

Nynorskordboka 31 oppslagsord

tapper

adjektiv

Opphav

frå lågtysk

Tyding og bruk

som har eller viser mot og uthald i møte med vanskar;
Døme
  • ei tapper jente;
  • eit tappert smil
  • brukt som adverb:
    • halde tappert ut
Artikkelside

mot 1

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt móðr ‘uro i sinnet, harme, mot’

Tyding og bruk

  1. det å vere modig og uredd;
    mental styrke til å våge noko;
    sjølvtillit
    Døme
    • ha mot til å gjere noko;
    • miste motet;
    • halde motet oppe;
    • setje mot i nokon;
    • få nytt mot;
    • ta mot til seg;
    • drikke seg til mot
  2. sinnsstemning, humør;
    huglag
    Døme
    • friskt mot!

Faste uttrykk

  • ha mot på noko
    ha lyst til noko (fordi ein trur ein meistrar det)
  • meiningars mot
    eigne, sterke meiningar
    • ei sterk kvinne med meiningars mot
  • til mote
    til sinns;
    med eit visst humør
    • korleis er du til mote?
    • vere ille til mote
  • vere ved godt mot
    ha god von;
    sjå lyst på situasjonen
Artikkelside

romanhelt

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

modig og usjølvisk karakter i roman
Artikkelside

imot

preposisjon

Opphav

norrønt ímót

Tyding og bruk

Døme
  • han kom gåande imot meg;
  • båten har kurs rett imot land;
  • imot kvelden stilna det;
  • han er god imot barna;
  • kjempe imot kriminalitet
  • brukt som adverb
    • gå med vinden rett imot

Faste uttrykk

  • ha imot
    meine at noko er negativt;
    ikkje like, rekne som dårleg
    • eg har ikkje noko imot å hjelpe til;
    • kva har du imot ho?
  • seie imot
    uttrykkje usemje;
    innvende, protestere
    • vere modig nok til å seie imot;
    • ungdomar som seier læraren imot
  • tale nokon midt imot
    ope og uredd seie seg usamd med ein person eller ei gruppe med makt
    • han talte si eiga regjering midt imot
  • tale Roma midt imot
    ope og uredd tale mot autoritetane
  • tvert imot
    1. heilt motsett;
      omvendt
      • tilhøva har ikkje vorte betre, snarare tvert imot
    2. rett overfor (1)
      • ho sat tvert imot han
Artikkelside

modig

adjektiv

Opphav

norrønt móðigr; samanheng med mot (1

Tyding og bruk

  1. Døme
    • ei modig jente
    • brukt som adverb:
      • kjempe modig;
      • det var modig gjort
  3. brukt som forsterkande adverb: svært, veldig
    Døme
    • modig pen;
    • modig redd;
    • modig sterk

Faste uttrykk

  • gråte sine modige tårer
    gråte inderleg
Artikkelside

maur

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt maurr

Tyding og bruk

  1. insekt i familien Formicidae, til dømes flygemaur, stokkmaur
  2. arbeidsamt eller fryktlaust menneske
    Døme
    • vere ein maur til å arbeide;
    • ein modig maur

Faste uttrykk

  • flittig som ein maur
    svært flittig og arbeidsam
Artikkelside

ball 1

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt bǫllr ‘kule, ball’

Tyding og bruk

  1. (lett) kule av gummi, plast og liknande til å leike eller spele med
    Døme
    • sparke ballen langt;
    • dei liker å kaste ball;
    • ballen dunka i golvet
  2. slag, pasning, skot i ballspel
    Døme
    • vinne dei første ballane;
    • ein vanskeleg ball;
    • slå lange ballar inn i midten
  3. rundvoren klump;
    Døme
    • tulle kleda i hop i ein ball
  4. rundvoren kjøtfull del av kroppen

Faste uttrykk

  • ha ballar
    vere modig
  • ha mange ballar i lufta
    gjere mange ting på ein gong
  • kaste ball
    utveksle meiningar, jobbe seg fram mot ei løysing
    • sjefen treng nokon å kaste ball med
  • leggje ballen daud
    1. stoppe ballen og få han til å liggje still (til dømes i fotball)
    2. avslutte ei (vanskeleg) sak
  • spele ballen over til
    overlate neste trekk til
    • staten spelar ballen over til kommunane
  • ta mannen i staden for ballen
    gå laus på personen i staden for saka
  • vere på ballen
    1. om ballspel (2): vere i kontakt med ballen
      • spelaren var på ballen, men trefte ikkje reint
    2. involvere seg aktivt i noko som skjer;
      ta initiativ, vere der det skjer
      • her forventar vi at statsråden er på ballen
Artikkelside

uredd

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som ikkje er redd;
    modig, djerv
    Døme
    • ein uredd soldat;
    • uredde politikarar
  2. roleg, trygg
    Døme
    • du kan vere uredd for det
Artikkelside

uforfærd

adjektiv

Tyding og bruk

uredd, modig;
Artikkelside

uforfæld

adjektiv

Tyding og bruk

som ikkje er forfæld;
uredd, modig;
Artikkelside