Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
24 treff

Nynorskordboka 24 oppslagsord

akt 1

substantiv hokjønn

Opphav

av latin actus ‘handling’, av agere ‘handle, setje i rørsle’

Tyding og bruk

  2. Døme
    • ei kyrkjeleg akt
  3. Døme
    • ta seg eit bad etter akta
  4. hovudbolk i eit skodespel
    Døme
    • eit skodespel i fem akter;
    • bli drepen i siste akta
  5. skriftleg utgreiing;
    (saks)dokument
    Døme
    • underteikne akta
  6. (bilete av) naken modell
    Døme
    • måle akt;
    • liggjande akt
Artikkelside

drepe

drepa

verb
kløyvd infinitiv: drepa

Opphav

norrønt drepa ‘slå, skade, drepe’; same opphav som treffe

Tyding og bruk

  1. ta livet av
    Døme
    • drepe nokon med kniv;
    • bli drepen i trafikken;
    • hunden drep rotter;
    • gjerningspersonen drap den argaste fienden sin
    • som substantiv:
      • det blir meldt om mange drepne og såra i kampane
  2. ta knekken på;
    Døme
    • drepe gleda;
    • drepe lysta;
    • drepe alle kjensler

Faste uttrykk

  • drepe ned
    1. ta livet av mange, alle, på ein gong;
      slakte
    2. òg: bli kvitt
      • ein billig måte å drepe ned ugras på
  • drepe seg
    ta livet sitt; miste livet; røyne seg for hardt
Artikkelside

trafikkdød

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. nemning for talet på dødsulykker i trafikken;
    Døme
    • stor trafikkdød på hovudvegane
  2. det å bli drepen i trafikken;
    Døme
    • trafikkdøden lurer i haustmørkeret
Artikkelside

fall

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt fall; jamfør falle

Tyding og bruk

  1. det å falle (1);
    rørsle nedover;
    det at noko er i rørsle nedetter
    Døme
    • ho er skadd etter eit fall frå ein stige;
    • i fritt fall
  2. måte som noko heng eller ligg på;
    bølgjer eller krøllar
    Døme
    • ha fint fall i håret;
    • naturleg fall
  3. det å bli styrta eller avsett;
    det å bli erobra;
    det å døy eller bli drepen
    Døme
    • Napoleons fall;
    • dei fryktar regjeringa sitt fall
  4. det å synde;
    jamfør syndefall
    Døme
    • fall og oppreising
  5. slakta eller felt dyr
  6. høgdeskilnad nedetter;
    Døme
    • elva har eit fall på fem meter;
    • eit fall på 1 : 20
  7. Døme
    • fall på børsane
  8. tau eller talje til å heise og fire segl, bom og liknande med
  9. grunne som det bryt hardt på
    Døme
    • fluer og fall
  10. Døme
    • kornet er lite til falls
  11. Døme
    • vi rekk vel bussen; i motsett fall må vi gå;
    • taper vi, er det i så fall synd;
    • laget får i beste fall sølv, i verste fall sjetteplass

Faste uttrykk

  • knall og fall
    dundrande nederlag;
    fiasko
    • det enda i knall og fall
  • stå for fall
    måtte falle;
    måtte slutte
Artikkelside

sjølvmordsåtak

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

terroråtak der gjerningspersonen sjølv blir drepen i åtaket, ofte ved å sprengje seg i lufta;
Døme
  • fem sivile vart drepne i sjølvmordsåtaket på marknaden
Artikkelside

sjølvmordsangrep

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

terrorangrep der gjerningspersonen sjølv blir drepen i angrepet, ofte ved å sprengje seg i lufta;
Døme
  • mange vart drepne i eit sjølvmordsangrep mot ambassaden
Artikkelside

sjølvskot, sjølvskott

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

(skot i) børse som er sett opp slik at skotet går av når nokon (til dømes eit dyr eller ein tjuv) kjem borti ei snor som løyser ut avtrekkjaren
Døme
  • det er forbode å nytte sjølvskot;
  • leggje ut sjølvskot;
  • bli drepen av sjølvskot
Artikkelside

fiendehand, fiendshand

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

makt ein fiende (3) har over nokon
Døme
  • fri nokon frå fiendehand

Faste uttrykk

  • falle for fiendehand
    bli drepen av fienden i strid
Artikkelside

drep 1

substantiv hankjønn

Opphav

jamfør drepe

Tyding og bruk

noko drepande

Faste uttrykk

  • ta drepen på
    ta knekken på;
    øydeleggje
  • vere drepen
    vere svært hardt eller keisamt
    • dette arbeidet er drepen
Artikkelside

vådeskot, vådeskott

substantiv inkjekjønn

Opphav

av våde

Tyding og bruk

(farleg, skadeleg) skot som er løyst av vanvare
Døme
  • bli drepen av eit vådeskot;
  • jegeren skaut eit vådeskot
Artikkelside