Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
19 treff

Bokmålsordboka 10 oppslagsord

midtpunkt

substantiv intetkjønn

Betydning og bruk

  1. punkt som deler et linjestykke i to like lange deler;
    punkt som ligger like langt fra alle punktene på sidene, omkretsen eller overflaten av noe
    Eksempel
    • sirkelens midtpunkt
  2. i overført betydning: det som interessen samler seg om;
    Eksempel
    • Oslo er ikke verdens midtpunkt;
    • hun liker å være midtpunkt;
    • et naturlig midtpunkt
Artikkelside

kopernikansk

adjektiv

Opphav

etter navnet til den polske astronomen Copernicus 1473–1543

Betydning og bruk

som kommer fra eller gjelder Copernicus
Eksempel
  • det kopernikanske verdensbildet har sola i sentrum

Faste uttrykk

  • det kopernikanske system
    system der en går ut fra at sola er midtpunktet i universet
Artikkelside

stjele showet

Betydning og bruk

være den som publikum blir mest begeistret for, være midtpunktet;
Se: show
Artikkelside

det kopernikanske system

Betydning og bruk

system der en går ut fra at sola er midtpunktet i universet;
Artikkelside

kule 1

substantiv hunkjønn eller hankjønn

Opphav

av tysk Kugel

Betydning og bruk

  1. geometrisk legeme der hvert punkt på overflaten har samme avstand fra midtpunktet i legemet
  2. stor eller liten, hul eller massiv gjenstand som ligner en kule (1, 1)
  3. Eksempel
    • kulene pep rundt ørene
  4. Eksempel
    • bli norsk mester i kule

Faste uttrykk

  • gå/komme som en kule
    bevege seg i stor fart
    • hun kom som en kule på oppløpet;
    • den nye bilen går som en kule
  • sitte som en kule
    fungere perfekt
    • vitsen satt som en kule
Artikkelside

tabellpunkt

substantiv intetkjønn

Betydning og bruk

midtpunktet mellom normpunktet og det kritiske punktet i en hoppbakke
Artikkelside

median

substantiv hankjønn

Opphav

av senlatin medianus ‘som fins i midten’, av medius ‘midtre’

Betydning og bruk

  1. i matematikk: rett linje fra et hjørne i en trekant til midtpunktet på motstående side
  2. i statistikk: verdi som har den midtre plassen i en rekke av økende eller minkende verdier
Artikkelside

sentral 1

substantiv hankjønn

Opphav

av sentral (2

Betydning og bruk

sted eller anlegg som er midtpunktet i en virksomhet
Eksempel
  • en sentral for utveksling av informasjon
Artikkelside

innertreff

substantiv intetkjønn

Betydning og bruk

treff innenfor en sirkel rundt midtpunktet i en blink (1, 1)
Artikkelside

diameter

substantiv hankjønn

Opphav

av gresk dia- og meter ‘tverrmål’, etterleddet samme opprinnelse som meter (1; jamfør dia-

Betydning og bruk

rett linje gjennom midtpunktet av en sirkel;
tverrmål (i sirkel, kule eller sylinder)
Eksempel
  • røret målte 10 cm i diameter;
  • kulas diameter;
  • innvendig diameter
Artikkelside

Nynorskordboka 9 oppslagsord

midtpunkt

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

  1. punkt som deler eit linjestykke i to like lange delar;
    punkt som ligg like langt frå alle punkta på sidene, omkrinsen eller overflata av noko
    Døme
    • midtpunktet i ei kule
  2. i overført tyding: det som interessa samlar seg om;
    Døme
    • eit midtpunkt for verdshandelen;
    • ho liker å vere midtpunkt;
    • eit naturleg midtpunkt
Artikkelside

kopernikansk

adjektiv

Opphav

etter namnet til den polske astronomen Copernicus 1473–1543

Tyding og bruk

som skriv seg frå eller gjeld Copernicus
Døme
  • det kopernikanske verdsbiletet har sola i sentrum

Faste uttrykk

  • det kopernikanske systemet
    system der ein går ut frå at sola er midtpunktet i universet
Artikkelside

sjølvskriven

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som ein har skrive sjølv
    Døme
    • dei las sjølvskrivne dikt
  2. som utan tvil er best kvalifisert eller peikar seg naturleg ut til noko
    Døme
    • han bør vere sjølvskriven til stillinga
  3. Døme
    • ho var det sjølvskrivne midtpunktet
Artikkelside

kule 1

substantiv hokjønn

Opphav

av tysk Kugel

Tyding og bruk

  1. geometrisk lekam der kvart punkt på overflata har same avstanden frå midtpunktet i lekamen
  2. stor eller liten, hol eller massiv lekam som liknar ei kule (1, 1)
  3. Døme
    • kulene peip rundt øyra;
    • bli råka av ei kule
  4. Døme
    • bli norsk meister i kule

Faste uttrykk

  • gå/kome som ei kule
    røre seg i stor fart
    • ho kom som ei kule på oppløpet;
    • den nye bilen går som ei kule
  • sitje som ei kule
    fungere perfekt
    • sluttpoenget sat som ei kule
Artikkelside

det kopernikanske systemet

Tyding og bruk

system der ein går ut frå at sola er midtpunktet i universet;
Artikkelside

median

substantiv hankjønn

Opphav

av seinlatin medianus ‘som finst i midten’, av medius ‘midtre’

Tyding og bruk

  1. i matematikk: rett linje frå eit hjørne i ein trekant til midtpunktet på motståande side
  2. i statistikk: verdi som har den midtre plassen i ei rekkje av aukande eller minkande verdiar
Artikkelside

diameter

substantiv hankjønn

Opphav

av gresk dia- og meter ‘gjennommålar’, etterleddet same opphav som meter (1; jamfør dia-

Tyding og bruk

rett linje gjennom midtpunktet av ein sirkel;
tverrmål (i sirkel, kule eller sylinder)
Døme
  • grana målte 65 cm i diameter;
  • diameteren på ei kule
Artikkelside

sentral 1

substantiv hankjønn

Opphav

av sentral (2

Tyding og bruk

anlegg eller stad som er midtpunktet i ei verksemd
Døme
  • etablere ein sentral for å styre dei elektriske anlegga
Artikkelside

innertreff

substantiv hankjønn eller inkjekjønn

Tyding og bruk

treff innanfor ein sirkel kring midtpunktet i ein blink (1, 1)
Artikkelside