Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
223 treff

Bokmålsordboka 6 oppslagsord

twinsett

substantiv intetkjønn

Uttale

tvinˊset

Opphav

førsteleddet fra engelsk ‘dobbelt’; samme opprinnelse som tvi-

Betydning og bruk

Artikkelside

jetsett, jettsett

substantiv intetkjønn

Opphav

av engelsk jet set

Betydning og bruk

toneangivende gruppe i selskapslivet
Eksempel
  • tilhøre det internasjonale jetsettet
Artikkelside

settlement

substantiv intetkjønn

Uttale

setˊtelment

Opphav

fra engelsk ‘samfunn, koloni’

Betydning og bruk

nybyggerstrøk, særlig i Nord-Amerika
Artikkelside

setter 2

substantiv hankjønn

Opphav

fra engelsk, av set ‘ta stand (på fugl)’

Betydning og bruk

langhåret fuglehund;
jamfør gordonsetter
Eksempel
  • engelsk setter;
  • irsk setter
Artikkelside

setting 2

substantiv hankjønn

Uttale

setˊting

Opphav

fra engelsk

Betydning og bruk

ramme eller bakgrunn for noe;
omgivelse
Eksempel
  • settingen i filmen er flyttet fra Shakespeares tid til 1930-årene
Artikkelside

begrenset, begrensa

adjektiv

Uttale

begrenˊset

Opphav

av begrense

Betydning og bruk

som har forholdsvis lite omfang eller antall;
avgrenset, innskrenket, knapp (2
Eksempel
  • i begrenset målestokk;
  • et begrenset antall billetter;
  • være av begrenset interesse;
  • ha begrenset virkning;
  • begrensede kunnskaper
Artikkelside

Nynorskordboka 217 oppslagsord

gang

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt gangr; samanheng med gå (1

Tyding og bruk

  1. det å gå på føtene;
    Døme
    • gang kring juletreet;
    • gå den tunge gangen til kemneren;
    • kjenne nokon på gangen
  2. rekkje av steg i ei utvikling eller ein prosess
    Døme
    • livsens gang;
    • gangen i arbeidet;
    • gangen i filmen;
    • arbeidet går sin vande gang
  3. Døme
    • få gang i ølet;
    • setje gang på deigen
  4. gjæringsmiddel, gjær
  5. ytterrom mellom inngangsdør og andre rom i eit hus;
    smalt, langt rom til å gå gjennom (og med dører inn til andre rom);
    entré, korridor
    Døme
    • vente ute på gangen;
    • set skoa frå deg i gangen
  6. smal passasje eller veg
  7. tunnel, kanal, løp
    Døme
    • grave gangar i jorda
  9. Døme
    • ein gang mat;
    • ein gang sengeklede

Faste uttrykk

  • gå nokon/noko ein høg gang
    kunne måle seg med eller overgå noko eller nokon
    • dei gjekk sine forgjengarar ein høg gang;
    • skipet gjekk verdas flottaste cruiseskip ein høg gang
  • i gang
    i rørsle, i fart;
    i verksemd, i drift;
    i gjenge
    • toget er i gang;
    • setje klokka i gang;
    • kome i gang med arbeidet;
    • krigen er i full gang;
    • få i gang nye kurs
  • på gang
    i emning
    • noko var på gang
Artikkelside

styringsmål

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

mål (1, 12) som ein set seg for å styre etter
Artikkelside

utakksam

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som ikkje set pris på å få noko;
    som viser lita takksemd
    Døme
    • ein utakksam mottakar;
    • ikkje ver så utakksam!
  2. som er lite å trakte etter;
    Døme
    • ei utakksam oppgåve;
    • ta den utakksame jobben med å vaske
Artikkelside

merksemd

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. det å vere merksam;
    Døme
    • oppgåva set krav til orienteringsevne og merksemd
  2. Døme
    • vekkje merksemd
Artikkelside

merke 1

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt merki; av mark (5

Tyding og bruk

  1. Døme
    • setje eit merke med blyant;
    • lime eit merke på kofferten;
    • gå med merket til foreininga på jakka
  2. Døme
    • utslett er eit merke på visse barnesjukdomar
  3. Døme
    • at gauken gjel, er eit godt merke
  4. Døme
    • feitt set stygge merke på kleda;
    • bere merke etter ei ulykke
  5. Døme
    • vin av godt, gammalt merke

Faste uttrykk

  • bite seg merke i
    feste seg nøye ved (noko)
    • han beit seg merke i ei setning i sakspapira
  • leggje merke til
    bli merksam på;
    anse, akte, observere
    • du legg merke til så mange ting;
    • ein detalj som er verd å leggje merke til
  • setje merke etter seg
    ha varige følgjer;
    ha stor innverknad
Artikkelside

valk

substantiv hankjønn

Opphav

av valke

Tyding og bruk

  1. fald på hud eller klede;
    Døme
    • valkar av feitt på ryggen;
    • skjorta låg i ein valk rundt livet
  2. kunstig underlag brukt til dømes når ein set opp håret
Artikkelside

i posisjon til

Tyding og bruk

i ein situasjon som set ein i stand til (noko);
Sjå: posisjon
Døme
  • vere i posisjon til å forhandle om høgare løn;
  • dei er ikkje i posisjon til å krevje noko som helst
Artikkelside

postnummer

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

talkode som ein set framfor poststaden i postadresse
Døme
  • Vinstra har postnummer 2640
Artikkelside

posisjon

substantiv hankjønn

Opphav

av latin ponere ‘stille, setje’

Tyding og bruk

  1. måte noko er plassert på;
    Døme
    • la kroppen finne ein komfortabel posisjon for å kvile
  2. stad der noko er plassert;
    Døme
    • spelaren forvirra motstandarane ved å endre posisjon heile tida
  3. stad (til sjøs eller i lufta) der eit fartøy er, fastsett med navigasjonssystem
    Døme
    • bestemme posisjonen til eit skip
  4. situasjon som gjev utgangspunkt for å vurdere kva ein skal gjere;
    Døme
    • vere i ein vanskeleg posisjon
  5. stilling (5) eller rolle (1, 4) med høg status eller viktigheit
    Døme
    • få ein posisjon i samfunnet;
    • landet vil styrkje posisjonen sin på dette området;
    • ha ein sterk posisjon i bedrifta
  6. meining om noko;
    Døme
    • ha ein klar posisjon i ei sak

Faste uttrykk

  • i posisjon
    i maktstilling, særleg om regjeringsmakt;
    til skilnad frå grupperingar eller parti som er i opposisjon (2)
    • partiet skal sitje i posisjon i fire år
  • i posisjon til
    i ein situasjon som set ein i stand til (noko)
    • vere i posisjon til å forhandle om høgare løn;
    • dei er ikkje i posisjon til å krevje noko som helst
Artikkelside

strek

substantiv hankjønn eller inkjekjønn

Opphav

norrønt strik

Tyding og bruk

  1. rissa eller teikna linje
    Døme
    • teikne ein rett strek;
    • lage strekar på arket;
    • det var skore inn strekar i tømmeret;
    • læraren set strek under alle feila
  2. linjeføring (1) til ein teiknar
    Døme
    • ho har ein elegant og tydeleg strek
  3. Døme
    • deltakarane stod på streken
  4. smal stripe
    Døme
    • ein fugl med kvite strekar på sida
  5. linje i (ei tenkt) gradinndeling
    Døme
    • nokre strekar for langt
  6. Døme
    • vinden dreidde nokre strekar mot vest
  7. uventa, snarrådig handling;
    påfunn;
    Døme
    • ein dristig strek;
    • gjere mange leie strekar

Faste uttrykk

  • gå over streken
    overskride grensa for det sømelege;
    gå for vidt
  • raud strek
    1. raudfarga strek som markerer feil i ein tekst
      • få mange raude strekar
    2. grense mellom det som er akseptabelt og det som er uakseptabelt
      • foreldre må setje nokre raude strekar for barna
  • setje/slå ein strek over
    sjå på som ugjort, oppgjort eller gløymt
    • dei sette ein strek over det som hadde hendt;
    • vi slår ein strek over usemja
  • setje strek
    avslutte
    • dei sette strek for debatten
  • starte frå strek
    om veddeløpshest: starte utan handikap (1)
  • strek i rekninga
    noko som går på tvers av planane;
    vonbrot
    • det var ein strek i rekninga at søknaden ikkje vart innvilga
  • tynn som ein strek
    svært tynn
Artikkelside