Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
149 treff

Bokmålsordboka 75 oppslagsord

uselskapelig

adjektiv

Betydning og bruk

som ikke søker selskap med andre;
lite omgjengelig, tilbakeholden, reservert
Eksempel
  • en sky og uselskapelig katt
Artikkelside

villkatt

substantiv hankjønn

Betydning og bruk

  1. vill katt som lever i skogene i Sør-Europa;
    Felis sylvestris
  2. forvillet huskatt
    Eksempel
    • en villkatt har unger på låven
  3. i overført betydning: temperamentsfull person, særlig kvinne
    Eksempel
    • hun er litt av en villkatt
Artikkelside

grakatt

substantiv hankjønn

Betydning og bruk

gra (1) katt
Artikkelside

husren, husrein

adjektiv

Betydning og bruk

Eksempel
  • en husren katt
Artikkelside

stueren, stuerein

adjektiv

Betydning og bruk

  1. om hund, katt eller lignende: som er eller holder seg ren;
    Eksempel
    • stuerene kattunger
  2. i overført betydning: godtatt;
    god nok
    Eksempel
    • partiet blir regnet som stuerent av stadig flere velgere
Artikkelside

katteklo

substantiv hankjønn eller hunkjønn

Betydning og bruk

  1. klo på katt
    Eksempel
    • pusen klorte meg med de skarpe katteklørne sine
Artikkelside

katterase

substantiv hankjønn

Betydning og bruk

rase (1, 1) av katt
Eksempel
  • angorakatt er en langhåret katterase
Artikkelside

leke katt og mus

Betydning og bruk

ikke la seg fange;
Se: katt, mus
Eksempel
  • tyvene lekte katt og mus med politiet
Artikkelside

når katten er borte, danser musene på bordet

Betydning og bruk

når lederen er borte, gjør de underordnede som de vil;
Se: katt, mus
Artikkelside

kattens lek med musa

Betydning og bruk

oppgjør eller kamp der den ene parten er svært overlegen i styrke;
Se: katt, mus
Eksempel
  • håndballkampen ble kattens lek med musa, og hjemmelaget vant stort
Artikkelside

Nynorskordboka 74 oppslagsord

hund

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt hundr

Tyding og bruk

  1. husdyr (som finst i ulik storleik, farge, skapnad og åtferd) som blir halde som kjæledyr eller bruksdyr, som er lett å dressere og som ein kan bruke til jakt eller andre oppgåver;
    Canis familiaris
    Døme
    • gå tur med hunden;
    • høyre hundane gøy;
    • folk som held hund;
    • gjere eit søk med hund
  2. rå eller ussel person, òg brukt som skjellsord
    Døme
    • din feige hund!
  3. brukt som kraftuttrykk: pokker, fanden (1
    Døme
    • kva hunden er dette for noko!
    • fy hunden for ein dag det vart!
  4. brukt i namn på stjernebilete som kan minne om ein hund (1)
    Døme
    • Den store hunden;
    • Den vesle hunden

Faste uttrykk

  • der ligg hunden gravlagd
    dette er den den verkelege årsaka;
    slik heng det saman
  • ein hund etter
    svært lysten på;
    vill etter
    • ein hund etter ros;
    • ho var ein hund etter å lese
  • ein vittig hund
    ein vittig, morosam person
  • galne hundar får rive skinn
    den som er uvyrden, får svi for det
  • gå i hundane
    gå til grunne
  • ikkje skode hunden på håra
    ikkje døme nokon etter det ytre
  • raude hundar
    barnesjukdom med raudt utslett;
    Rubella
  • som ein hund
    brukt for å forsterke noko negativt: veldig, svært, særs
    • fryse som ein hund;
    • vere lydig som ein hund
  • som hund og katt
    i stadig fiendskap
    • dei levde som hund og katt
Artikkelside

katteklo

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. klo (1) på katt
    Døme
    • katteklør er sylkvasse og kan lage djupe sår;
    • katten klorte meg med dei skarpe katteklørne
Artikkelside

villkatt

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. vill katt som lever i skogane i Sør-Europa;
    Felis sylvestris
  2. forvilla huskatt
    Døme
    • ein villkatt har ungar i løa
  3. i overført tyding: temperamentsfull person, særleg kvinne
    Døme
    • ho er litt av ein villkatt
Artikkelside

ven 1, venn

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt vinr; samanheng med latin venus ‘venleik’

Tyding og bruk

  1. person ein har eit nært forhold til, og som ein har mykje omgang med;
    særs god kjenning, kamerat (1)
    Døme
    • ein god ven;
    • ha mange vener;
    • skal vi vere vener?
    • møte slekt og vener;
    • hei på deg, gode ven!
    • ho er ein nær ven av familien;
    • eg trur ikkje vi skal vere vener meir
    • brukt som kjæleord:
      • godt å sjå deg, venen min!
      • kjære venen min;
      • gjekk det bra, litle ven?
  2. person eller dyr som har eit forsonleg eller godmodig forhold til nokon eller noko
    Døme
    • skilje mellom ven og fiende;
    • bli vener att etter usemja;
    • vi treng dragkraft frå våre vener i pressa;
    • hund og katt kan vere gode vener;
    • ikkje skyt, vi kjem som vener
  3. Døme
    • få seg ein ny ven
  4. medlem i visse kristne trussamfunn
    Døme
    • Smiths vener
  5. person som har ei særleg interesse eller glede av noko
    Døme
    • vere ven med naturen;
    • ein sann ven av gode historier
  6. Døme
    • starte kronerulling blant vener av museet;
    • ein mangeårig ven av klubben
  7. person som har positiv omgang med noko
    Døme
    • vi var ikkje heilt ven med ballen i dag;
    • eg har aldri vore ven med kroppen min
  8. brukt i ubunden form fleirtal om enkelperson
    Døme
    • ho har eg vore vener med lenge;
    • han prøvde å bli vener med den nye sjefen

Faste uttrykk

  • vår ven
    brukt spøkefullt om person, dyr eller fenomen som alle kjenner (og har kjær)
    • maten hadde ikkje vorte like god utan vår ven grisen
Artikkelside

lurvete

adjektiv

Tyding og bruk

  1. Døme
    • ei lurvete trøye;
    • ein lurvete katt
  2. Døme
    • ein lurvete forretningsmoral
Artikkelside

stoverein, stuerein

adjektiv

Tyding og bruk

  1. om hund, katt eller liknande: som er eller held seg rein;
    Døme
    • selje stovereine kattungar
  2. i overført tyding: godteken;
    god nok
    Døme
    • hardingfela var ikkje alltid rekna som stoverein
Artikkelside

smeiken

adjektiv

Tyding og bruk

som taler eller fører seg smeikjande og søtt;
sukkersøt og blid;
Døme
  • vere blid og smeiken når arven skal delast;
  • smeiken som ein katt
Artikkelside

skipskatt

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

katt (1) som ein held om bord på skip
Artikkelside

sleppe katten ut av sekken

Tyding og bruk

Sjå: katt, sekk
  1. røpe ei hemmelegheit
  2. kome med ei sensasjonell opplysning
Artikkelside

kjøpe katten i sekken

Tyding og bruk

Sjå: katt, sekk
  1. ikkje vite kva ein får;
  2. gjere eit dårleg kjøp
Artikkelside