Перейти до основного вмісту
Доступність
ordbøkene.no, Cловник букмола та Словник нюношка

Розширений пошук

Простий пошук
Про розширений пошук
35 результатів

Словник букмола 21 oppslagsord

demokratisk

прикметник

Значення та вживання

  1. som gjelder demokrati (1);
    folkestyrt
    Приклад
    • et demokratisk land;
    • demokratisk styreform;
    • demokratiske prosesser
  2. med prinsipper om demokrati (3) og rettferdighet
    Приклад
    • en demokratisk innstilling;
    • fraværet av demokratisk sinnelag
Сторінка статті

styresett

іменник середній

Походження

jamfør sett (1

Значення та вживання

måte å fordele og utøve makt i et samfunn;
Приклад
  • demokratisk styresett
Сторінка статті

styreform

іменник жіночий або чоловічий

Значення та вживання

måte en styresmakt er organisert på;
politisk system
Приклад
  • landet har en demokratisk styreform;
  • ulike kommuner kan ha ulike styreformer
Сторінка статті

styre 1

іменник середній

Походження

norrønt stýri

Значення та вживання

  1. innretning til å føre et framkomstmiddel i ønsket retning med
    Приклад
    • henge handlenettet over styret på sykkelen
  2. det å styre;
    makt, ledelse
    Приклад
    • kongen satt med styret i landet i fire år;
    • ha demokratisk styre
  3. måte å styre på
    Приклад
    • under keiserens strenge styre
  4. komité eller nemnd som leder noe
    Приклад
    • styret for en forening;
    • sitte i styret

Фіксовані вирази

  • styre og stell
    1. offentlig administrasjon
      • være med i styre og stell
    2. arbeid, virksomhet
      • hun står for styre og stell i huset
Сторінка статті

ytringsrett

іменник чоловічий

Значення та вживання

rett til å ytre seg;
Приклад
  • ytringsretten er et grunnleggende demokratisk prinsipp
Сторінка статті

velge

дієслово

Походження

norrønt velja; beslektet med ville (2

Значення та вживання

  1. av egen vilje bestemme seg for (noe);
    Приклад
    • du står fritt til å kunne velge;
    • velge å bli fagarbeider;
    • jeg valgte å ikke si noe;
    • velge ordene sine med omhu;
    • jeg valgte det billigste alternativet;
    • du kan få velge hva vi skal ha til middag;
    • la barna velge selv;
    • han valgte å tolke henne i beste mening;
    • jeg velger å tro at de kommer snart;
    • noe slikt ville hen aldri valgt;
    • tross at de er ganske ulike, valgte de hverandre
  2. peke ut gjennom avstemning eller sjefsavgjørelse;
    Приклад
    • velge nytt styre;
    • velge noen til lagkaptein;
    • bli valgt inn på Stortinget;
    • være demokratisk valgt;
    • velge noen til en rolle;
    • sjefen valgte meg til å gjøre jobben
  3. gjøre bruk av;
    Приклад
    • det gjelder å velge rett tidspunkt;
    • velge feil dør;
    • i dag valgte jeg trappa;
    • eksempelet er ikke tilfeldig valgt

Фіксовані вирази

  • ha/være å velge i
    kunne velge blant
    • i bokhylla er det mye å velge i;
    • den lille butikken hadde ikke så mye å velge i;
    • folk liker å ha forskjellige ting å velge i
  • velge bort
    la være å velge noe;
    velge noe annet enn
    • til slutt valgte hun bort idretten til fordel for musikken
  • velge mellom
    plukke ut blant en bestemt mengde alternativer
    • du kan velge mellom brødskive og havregryn;
    • butikken har mange varer å velge mellom
  • velge og vrake
    ta det en helst vil ha
    • det er bare å velge og vrake fra menyen;
    • de som kommer først, kan velge og vrake mellom alle sitteplassene
  • velge seg
    plukke ut til seg selv
    • gutten valgte seg en stor gul ballong;
    • jeg ville valgt meg en snillere livsledsager
  • velge ut
    gå inn for blant flere eller mange alternativer;
    plukke ut, peke ut
    • bli valgt ut til å være gruppens leder;
    • velge ut sanger til bryllupet
Сторінка статті

sentralisme

іменник чоловічий

Походження

av sentral (2

Значення та вживання

ideologi eller politikk som fremmer sterk sentralisering av makt

Фіксовані вирази

  • demokratisk sentralisme
    prinsipp om at et (kommunistisk) partis medlemmer og partiavdelinger er forpliktet til streng disiplin overfor de vedtak den sentrale partiledelsen fatter
Сторінка статті

rydde

дієслово

Походження

norrønt rydja ‘tømme, rense’

Значення та вживання

  1. sette på plass;
    gjøre ryddig, ordne
    Приклад
    • rydde i stua;
    • han ryddet av bordet
  2. bryte (opp), planere og fjerne noe for å gjøre plass til dyrking, vei eller lignende
    Приклад
    • rydde ny jord;
    • rydde vei
  3. fjerne eller rense bort;
    drive vekk
    Приклад
    • rydde huset for folk;
    • politiet ryddet lokalet for demonstranter;
    • rydde fortauet for snø

Фіксовані вирази

  • rydde unna/bort/vekk all tvil
    fjerne all usikkerhet
    • myndighetene må rydde unna all tvil om saken;
    • loven ryddet vekk all tvil;
    • jobben vår er å rydde bort all tvil
  • rydde av veien
    1. drepe noen
      • han ryddet søsknene sine av veien for å bli enearving
    2. fjerne helt
      • alle hindrene er nå ryddet av veien, og arbeidet kan ta til;
      • testamentet ryddet all tvil av veien
  • rydde opp i
    få orden på
    • vi må rydde opp i den skakkjørte økonomien;
    • han får rydde opp i problemene sine selv
  • rydde opp i eget hus
    få orden på sine egne saker
  • rydde ut
    fjerne helt fra;
    tømme
    • han ryddet ut av kontoret sitt;
    • rydde ut av oppvaskmaskinen;
    • rydde ut jula
  • rydde vei
    1. legge til rette for noen eller noe;
      gjøre klart for noen eller noe
      • avtalen skal rydde vei for en ny demokratisk valgt regjering;
      • loven har ryddet vei for nye satsinger
    2. lage løype eller rom slik at noen eller noe kan flytte seg
      • politiet måtte rydde vei gjennom menneskemengden;
      • han brukte machete for å rydde vei gjennom jungelen
    3. bryte opp og planere jord eller lignende for å lage vei
Сторінка статті

udemokratisk

прикметник

Значення та вживання

som ikke er demokratisk (2)
Приклад
  • en udemokratisk prosess
Сторінка статті

tilstrebe

дієслово

Значення та вживання

strebe (1) etter;
prøve å virkeliggjøre
Приклад
  • regimet tilstreber en demokratisk valgordning
Сторінка статті

Словник нюношка 14 oppslagsord

demokratisk

прикметник

Значення та вживання

  1. som gjeld demokrati (1);
    Приклад
    • demokratisk samfunn;
    • demokratisk utvikling;
    • demokratiske val
  2. med prinsipp om demokrati (3) og rettferd
    Приклад
    • demokratisk sinnelag;
    • ein demokratisk struktur der alle deltek
Сторінка статті

styresett

іменник середній

Походження

jamfør sett (1

Значення та вживання

måte å fordele og utøve makt i eit samfunn;
Приклад
  • eit demokratisk styresett
Сторінка статті

styreform

іменник жіночий

Значення та вживання

måten ei styresmakt styrer på;
politisk system
Приклад
  • landet har ei demokratisk styreform;
  • enkelte kommuner er styrt etter ei parlamentarisk styreform
Сторінка статті

styre 1

іменник середній

Походження

norrønt stýri

Значення та вживання

  1. innretning til å føre eit framkomstmiddel i ynskt retning med
    Приклад
    • syklisten vart kasta over styret
  2. det å styre;
    leiing, makt
    Приклад
    • kongen sat med styret i landet i 20 år;
    • ha demokratisk styre
  3. måte å styre på
    Приклад
    • det strenge styret til keisaren
  4. nemnd eller komité som styrer noko
    Приклад
    • styret for eit lag;
    • sitje i styret

Фіксовані вирази

  • styre og stell
    1. offentleg administrasjon
      • bli vald inn i styre og stell
    2. arbeid, verksemd, virke
      • ho tok mesteparten av styre og stell i heimen
Сторінка статті

sentralisme

іменник чоловічий

Походження

av sentral (2

Значення та вживання

ideologi eller politikk som fremjar sterk sentralisering av makt

Фіксовані вирази

  • demokratisk sentralisme
    prinsipp om at medlemene og partileiinga i eit (kommunistisk) parti har plikt på seg til å vere strengt lojale mot dei vedtaka den sentrale partileiinga gjer
Сторінка статті

nasjon

іменник чоловічий

Походження

av latin natio ‘fødsel’

Значення та вживання

  1. gruppe menneske som kjenner seg som ei eining på grunn av sams historie og kultur, oftast også sams språk;
    Приклад
    • heile nasjonen stod bak kravet;
    • den aztekiske nasjonen
  2. Приклад
    • ein sjølvstendig nasjon;
    • ein demokratisk nasjon

Фіксовані вирази

  • Dei sameinte nasjonane
    organisasjon skipa i 1945 som samarbeidsforum for alle sjølvstendige statar i verda
    • Dei sameinte nasjonane har hovudkontor i New York
Сторінка статті

udemokratisk

прикметник

Значення та вживання

som ikkje er demokratisk (2)
Приклад
  • ei udemokratisk ordning
Сторінка статті

demokratisere

demokratisera

дієслово

Вимова

demokratiseˊre

Значення та вживання

gjere (meir) demokratisk (1)
Приклад
  • demokratisere politikken i landet;
  • internett har demokratisert det offentlege ordskiftet
Сторінка статті

demokrati

іменник середній

Походження

av gresk demos ‘folk’ og -krati

Значення та вживання

  1. styreform der fleirtalet av folket har avgjerdsmakta, anten gjennom direkte avstemmingar eller gjennom val av politiske representantar;
    Приклад
    • innføring av demokrati;
    • fremje demokrati og ytringsfridom;
    • delta i demokratiet
  2. land med demokratisk styreform
    Приклад
    • bu i eit demokrati;
    • dei vestlege demokratia
  3. system med stor medråderett for tilsette, underordna eller liknande
    Приклад
    • demokrati på arbeidsplassen;
    • demokrati i skulen;
    • demokrati i kyrkja
Сторінка статті

mønstersamfunn

іменник середній

Значення та вживання

samfunn som kan vere eit førebilete for andre;
jamfør mønster (2)
Приклад
  • dei prøvde å skape eit demokratisk mønstersamfunn
Сторінка статті