Перейти до основного вмісту
Доступність
ordbøkene.no, Cловник букмола та Словник нюношка

Розширений пошук

Простий пошук
Про розширений пошук
58 результатів

Словник букмола 33 oppslagsord

tønne

іменник жіночий або чоловічий

Походження

norrønt tunna, av middelalderlatin tunna ‘vinfat’; beslektet med tonn og tunnel

Значення та вживання

  1. sylinderformet beholder med utbuede vegger
    Приклад
    • en tønne med sild
  2. tønne i forreste mast på seilskip der man står og holder utkikk (2;
  3. om eldre forhold: mål for mengde som går i en tønne (1) (mellom 115,8 og 139,4 liter, etter vareslag)
    Приклад
    • en tønne poteter
  4. om eldre forhold: flatemål som egentlig svarer til det arealet som kan bli tilsådd med én tønne såkorn, i Norge = 3,937 dekar

Фіксовані вирази

  • som sild i tønne
    tettpakket
    • passasjerene stod som sild i tønne
  • tomme tønner ramler mest
    de som kan og vet minst, er ofte de mest høyrøstede
Сторінка статті

utkikkstønne, utkikstønne

іменник жіночий або чоловічий

Значення та вживання

tønne i forreste mast på seilskip der en står og holder utkikk (2
Сторінка статті

spire 1

іменник жіночий або чоловічий

Походження

norrønt spíra ‘stilk, lite tre’

Значення та вживання

  1. sped, ung plante som nettopp har begynt å gro
    Приклад
    • de første spirene av skvallerkål
  2. i overført betydning: sped begynnelse på noe
    Приклад
    • bære i seg spiren til noe;
    • dette var spiren til en eventyrlig utvikling
  3. person som er i en tidlig fase av gjerningen sin
    Приклад
    • en håpefull spire
  4. gran eller furu som er egnet til mast (1) eller annen del av en rigg (1);
    grov rundlast av gran;
Сторінка статті

seil 2, segl 2

іменник середній

Походження

norrønt segl

Значення та вживання

  1. stor duk (1), ofte trekantet eller firkantet, som er festet i en mast (1) eller lignende på en båt, et skip eller annet fartøy, og som fanger vinden og driver fartøyet framover
    Приклад
    • heise seil;
    • skuta hadde alle seilene oppe;
    • store, hvite seil
  2. utspent duk eller presenning som brukes for å fange opp noe eller til vern mot noe
    Приклад
    • sitte under seilet

Фіксовані вирази

  • berge/stryke/reve seil
    1. ta ned seilene eller minske størrelsen på seilene på et fartøy
      • vi må berge seilene i slikt vær;
      • mannskapet revet seilene og kastet ut drivanker;
      • de strøk seilene for å få kontroll over skipet
    2. sette ned tempoet, bremse
  • for fulle seil
    1. med alle seilene heist og dermed i høy fart
      • barken satte kursen hjemover for fulle seil
    2. med stor kraft, fart og energi
      • økonomien går for fulle seil
  • sette alle seil til
    1. ha alle seilene heist og seile i stor fart
    2. sette alle krefter inn;
      sette alle kluter til
      • vi må sette alle seil til for å redde lokalbutikken
  • sette seil
    1. heise seilene på et fartøy slik at det kan seile
    2. sette i gang, starte
  • ta rev i seilene
    1. trekke felt i et seil ned mot bommen for å få mindre seilflate
    2. gå mer forsiktig fram;
      moderere seg
  • under seil
    på reise;
    underveis
    • galeasen var under seil mot fremmede strender
  • vind i seilene
    medgang;
    suksess
    • laget har virkelig vind i seilene denne sesongen
Сторінка статті

stag

іменник середній

Походження

norrønt stag

Значення та вживання

tau, vaier eller stang som støtter og avstiver noe, for eksempel mast på fartøy

Фіксовані вирази

  • gå over stag
    1. svinge fartøy rundt mot vinden;
      stagvende
    2. komme ut av kontroll
      • økonomien har gått helt over stag
Сторінка статті

skøyte 1

іменник жіночий або чоловічий

Походження

av nederlandsk schuit; samme opprinnelse som skute

Значення та вживання

kraftig bygd og svært sjødyktig fartøy, oftest mellom 10 og 15 m langt og med mast(er)
Приклад
  • skøytene ble brukt både til frakt og fiske fra slutten av 1800-tallet;
  • den mest kjente skøyta er konstruert av Colin Archer
Сторінка статті

semafor

іменник чоловічий

Походження

fra fransk; av gresk sema ‘tegn’ og phoros ‘bærer’

Значення та вживання

  1. mast med bevegelige armer som blir brukt til å sende signaler, særlig ved jernbanen
  2. system for å sende signaler ved hjelp av flagg og armbevegelser
Сторінка статті

skål 1

іменник жіночий або чоловічий

Походження

norrønt skál; samme opprinnelse som skall og skille (1

Значення та вживання

  1. mindre, rundt kar eller fat, ikke så dypt som en bolle (1
    Приклад
    • en skål med sjokolade;
    • han hadde havregryn i skåla;
    • kopp med skål og asjett
  2. glass eller beger med drikke som en drikker som gratulasjon, med ønske om lykke, hyllest eller lignende;
    Приклад
    • drikke jubilantens skål;
    • utbringe en skål for brudeparet
  3. noe som er formet som en skål (1, 1)
    Приклад
    • skålene på en sølje
  4. den delen av en bh som støtter eller omslutter et bryst;
  5. trestykke til forsterkning av en (knekt) mast eller lignende

Фіксовані вирази

  • en annen skål
    en annen sak enn den som blir diskutert
  • gi i skåla
    legge penger i en innsamlingsbøsse eller lignende som bæres rundt;
    donere penger
Сторінка статті

undermast

іменник чоловічий або жіночий

Значення та вживання

nedre del av mast (1)
Сторінка статті

vant 1

іменник середній

Походження

fra lavtysk eller nederlandsk; opprinnelig ‘noe vevd, flettet’, beslektet med vinde (2

Значення та вживання

  1. sett av vaiere eller tau som støtter mast eller stang
    Приклад
    • stramming av vant og stag
  2. lem rundt ishockeybane
    Приклад
    • slå pucken over vantet
Сторінка статті

Словник нюношка 25 oppslagsord

segl 2

іменник середній

Походження

norrønt segl

Значення та вживання

  1. stor duk (1), ofte trekanta eller firkanta, som er festa i ei mast (1) eller liknande på ein båt, eit skip eller anna fartøy, og som fangar vinden og driv fartøyet framover
    Приклад
    • vinden fylte segla
  2. utspent duk eller presenning som skal fange opp noko, eller som skal verne mot noko

Фіксовані вирази

  • berge/stryke/reve segl
    1. ta inn segla eller minske storleiken på segla på eit fartøy
      • mannskapet reva segla;
      • vi må berge segla i dette vêret;
      • dei strauk segla for å få kontroll over skipet
    2. setje ned tempoet, bremse
  • for fulle segl
    1. med alle segla heiste og dermed i høg fart
      • skonnerten kom mot oss for fulle segl
    2. med stor fart, kraft og energi
      • julesalet går for fulle segl
  • setje alle segl til
    1. ha alle segla heiste og dermed segle i stor fart
    2. setje alle krefter inn;
      setje alle klutar til
      • dei har sett alle segl til for å stoppe fråflytjinga
  • setje segl
    1. heise segla på eit fartøy opp sånn at det kan segle
    2. setje i gang, starte
  • ta rev i segla
    1. trekkje felt i eit segl ned mot bommen for å få mindre seglflate
    2. gå meir varsamt fram;
      moderere seg
  • under segl
    på reise;
    undervegs
    • fullriggaren var under segl mot fjerne strender
  • vind i segla
    medgang;
    suksess
    • firmaet har vind i segla for tida
Сторінка статті

spire 1

іменник жіночий

Походження

norrønt spíra ‘stilk, tynt tre’

Значення та вживання

  1. sped, ung plante som nett har byrja å gro
    Приклад
    • dei første spirene om våren
  2. i overført tyding: sped byrjing på noko
    Приклад
    • ei spire til nytt liv;
    • ei spire til større innsats
  3. person som står ved byrjinga av gjerninga si
    Приклад
    • ei håpefull spire
  4. gran eller furu som kan nyttast til mast (1) eller annan del av ein rigg (1);
    grovt rundtømmer av gran;
Сторінка статті

stag

іменник середній

Походження

norrønt stag

Значення та вживання

tau, vaier eller stong som stør og stivar av noko, til dømes mast på fartøy
Приклад
  • staga på masta

Фіксовані вирази

  • gå over stag
    1. svinge fartøy rundt mot vinden;
      stagvende
    2. kome ut av kontroll
      • festen har gått heilt over stag
Сторінка статті

skøyte 1

іменник жіночий

Походження

av nederlandsk schuit; same opphav som skute (1

Значення та вживання

kraftig bygd og særs sjødyktig fartøy, oftast 10 til 15 meter langt og med mast(er)
Приклад
  • skøyter vart brukte både til frakt og fiske frå slutten av 1800-talet;
  • den mest kjende skøyta er teikna av Colin Archer
Сторінка статті

skål 1

іменник жіночий

Походження

norrønt skál; same opphav som skal og skilje (1

Значення та вживання

  1. mindre, rundt kar eller fat, ikkje så djup som bolle (1
    Приклад
    • kopp og skål;
    • det stod ei skål med epler på bordet;
    • han sette skålene på bordet
  2. glas eller beger med drykk som ein drikk som gratulasjon, med ynskje om lykke, hylling eller liknande;
    Приклад
    • drikke ei skål for bursdagsbarnet
  3. noko som er forma som ei skål (1, 1)
    Приклад
    • skålene på ei sølje;
    • skålene på ei harv
  4. den delen av ein bh som støttar eller omsluttar eit bryst;
  5. trestykke som forsterkar ei (knekt) mast eller liknande

Фіксовані вирази

  • ei anna skål
    ei anna sak enn den som blir drøfta
  • gje i skåla
    leggje pengar i innsamlingsbørse eller liknande som går rundt;
    donere pengar
Сторінка статті

undermast

іменник жіночий

Значення та вживання

nedre del av ei mast (1)
Сторінка статті

vant 2

іменник середній

Походження

frå lågtysk eller nederlandsk; samanheng med vinde (2

Значення та вживання

  1. sett av vaierar eller tau som stør mast eller stong
    Приклад
    • vant og stag held masta på plass
  2. vegg rundt ishockeybane
    Приклад
    • slå pucken over vantet
Сторінка статті

slupp

іменник чоловічий

Походження

frå lågtysk eller nederlandsk

Значення та вживання

  1. lite seglfartøy med éi mast
  2. mindre båt på eit skip, brukt til lettare person- og godstransport;
Сторінка статті

mast

іменник жіночий

Походження

av lågtysk mast ‘stong’

Значення та вживання

  1. høg, loddrett stong som ber segl, lossebom, signallys eller liknande på fartøy
    Приклад
    • kappe masta
  2. stolpe eller stillas som feste for leidningar, antenne eller liknande
Сторінка статті

mastetopp

іменник чоловічий

Значення та вживання

topp på ei mast
Сторінка статті