Перейти до основного вмісту
Доступність
ordbøkene.no, Cловник букмола та Словник нюношка

Розширений пошук

Простий пошук
Про розширений пошук
238 результатів

Словник букмола 117 oppslagsord

styre 2

дієслово

Походження

norrønt stýra

Значення та вживання

  1. bestemme retningen til noe eller noen;
    Приклад
    • han styrte bilen utenom hullene i veien;
    • de styrer skipet;
    • styre sine skritt
    • brukt som adjektiv:
      • elektronisk styrt bensininnsprøyting
  2. i overført betydning: lede en utvikling i en viss retning
    Приклад
    • styre unna vanskelighetene;
    • de styrte samfunnsutviklingen
  3. stå i spissen for;
    Приклад
    • styre land og rike;
    • styre firmaet med fast hånd;
    • styre huset for noen
  4. ha under kontroll;
    stagge, beherske
    Приклад
    • nå får du prøve å styre deg!
    • styre sinnet sitt
  5. holde en viss retning;
    Приклад
    • båten styrer utover
  6. holde leven;
    Приклад
    • styre og ståke
  7. i grammatikk: kreve en viss form av et tilknyttet ord;
    følges av
    Приклад
    • preposisjoner styrer kasus i enkelte språk

Фіксовані вирази

  • kunne styre sin begeistring
    like i svært liten grad;
    mislike
    • jeg kan styre min begeistring for forslaget;
    • noen elsket bandet, andre kunne styre sin begeistring
  • styre med
    stelle eller ordne med
  • styre på
    jobbe intenst
    • hun har styrt på i hele dag
Сторінка статті

styring

іменник жіночий або чоловічий

Значення та вживання

  1. det å styre;
    Приклад
    • rektor likte å ha styring;
    • miste styringen på bilen;
    • myndighetene må få styring på den økonomiske utviklingen
  2. instrument for å styre framdrift og retning på noe;
    Приклад
    • styringen på bilen var defekt
  3. i grammatikk: substantiv eller nomenfrase som er styrt av preposisjon
Сторінка статті

kunst

іменник чоловічий

Походження

av lavtysk, opprinnelig ‘det å kunne’

Значення та вживання

  1. oppøvd evne;
    dyktighet
    Приклад
    • lære kunsten å gå på ski;
    • trene opp dyr til å gjøre kunster;
    • han kan gjøre magiske kunster
  2. uttrykk for eller bevisst bruk av menneskelig fantasi og skaperevne til å skape verk som påvirker mottakeren følelsesmessig, estetisk eller intellektuelt
    Приклад
    • vitenskap og kunst;
    • vie sitt liv til kunsten
  3. produkt av kunstnerisk virksomhet;
    Приклад
    • han har investert i kunst
  4. Приклад
    • hun brukte alle slags kunster for å slippe å gjøre lekser
  5. brukt som forledd i sammensetninger: kunstig eller syntetisk framstilt produkt;
    til forskjell fra naturprodukt

Фіксовані вирази

  • de frie kunster
    kunnskap som en borger i middelalderen burde ha (grammatikk, dialektikk, logikk, retorikk, aritmetikk, astronomi og musikk);
    allmenndannelse
  • det er ingen kunst
    det er ikke vanskelig;
    det er ikke et problem
    • det er ingen kunst å få plantene til å trives;
    • å koke kaffe er ingen kunst;
    • å stå på skøyter? Det er jo ingen kunst!
  • det muliges kunst
    det som det er mulig eller realistisk å oppnå eller gjøre
    • byutvikling er det muliges kunst
  • etter alle kunstens regler
    nøyaktig slik noe skal gjøres;
    svært grundig
Сторінка статті

generativ

прикметник

Походження

fra latin; av generere

Значення та вживання

  1. som gjelder forplantning
    Приклад
    • generativ formering
  2. med skapende kraft eller egenskaper
    Приклад
    • generative kunstneriske prosesser

Фіксовані вирази

  • generativ grammatikk
    i språkvitenskap: teori som vil skildre den iboende grammatiske kunnskapen mennesker har, og forklare hvilke syntaktiske strukturer en kan generere i et språk
  • generativ kunstig intelligens
    teknikk innen maskinlæring der en eksponerer en datamodell (2) på et stort materiale (for eksempel tekst eller bilder) og målet er at datamodellen kan generere data som etterligner materialet den er trent på
    • teksten er laget ved hjelp av generativ kunstig intelligens
Сторінка статті

possessiv 2

прикметник

Походження

av latin possidere ‘eie’

Значення та вживання

i grammatikk: som uttrykker eiendomsforhold
Приклад
  • possessivt determinativ
Сторінка статті

predikasjon

іменник чоловічий

Походження

av latin praedicare; samme opprinnelse som preke (2

Значення та вживання

  1. i logikk: det å tilskrive et individ en egenskap
  2. i grammatikk: neksus
Сторінка статті

potensial 2

прикметник

Походження

av latin potens ‘mektig’

Значення та вживання

i grammatikk: som uttrykker et mulig, tenkt tilfelle
Приклад
  • potensial konjunktiv
Сторінка статті

positiv 1

іменник чоловічий

Походження

av latin (gradus) positivus ‘gitt (grad)'

Значення та вживання

i grammatikk: grunnform av adjektiv og adverb;
Приклад
  • ‘stor’, ‘god’ og ‘gjerne’ er positiver
Сторінка статті

possessiv 1

іменник середній

Вимова

påsˊsesiv

Походження

av possessiv (2

Значення та вживання

i grammatikk: ord som uttrykker eiendomsforhold;
undergruppe av determinativ (1;
Приклад
  • i frasen ‘de fine sokkene mine’ er ‘mine’ et possessiv som står til ‘sokkene’
Сторінка статті

kongruere

дієслово

Походження

av latin ‘treffe sammen, passe sammen’

Значення та вживання

  1. om geometriske figurer: være helt like;
  2. stemme overens, samsvare;
    falle sammen;
    Приклад
    • de to fortellingene kongruerte
  3. i grammatikk: vise kongruens (3)
    Приклад
    • substantivet og adjektivet kongruerer
Сторінка статті

Словник нюношка 121 oppslagsord

styring

іменник жіночий

Значення та вживання

  1. det å styre;
    Приклад
    • ho likte å ha styringa;
    • miste styringa på bilen;
    • regjeringa må få styring på prisutviklinga
  2. instrument for å styre framdrift og retning på noko;
    Приклад
    • styringa på bilen var i ustand
  3. i grammatikk: substantiv eller nomenfrase som er styrt av ein preposisjon
Сторінка статті

styre 2

styra

дієслово

Походження

norrønt stýra

Значення та вживання

  1. bestemme retninga til noko eller nokon;
    Приклад
    • styre unna dei verste hola i vegen;
    • styre eit skip;
    • styre stega sine
    • brukt som adjektiv:
      • elektronisk styrt bensininnsprøyting
  2. i overført tyding: leie ei utvikling i ei viss retning
    Приклад
    • styre samfunnsutviklinga;
    • styre unna vanskane
  3. stå i spissen for;
    Приклад
    • styre rike og land;
    • styre huset for nokon;
    • styre verksemda med fast hand
  4. ha under kontroll;
    stagge, tøyme
    Приклад
    • no må du prøve å styre deg;
    • styre sinnet sitt
  5. halde ei viss lei;
    Приклад
    • båten styrte utover
  6. halde leven, vere uroleg;
    Приклад
    • styre og ståke;
    • ungane styrte seg på låven
  7. i grammatikk: ta attåt seg, krevje ei viss form av eit tilknytt ord
    Приклад
    • ordet ‘til’ styrer genitiv i norrønt

Фіксовані вирази

  • kunne styre begeistringa si
    ikkje like;
    mislike
    • eg kan styre begeistringa mi for dette forslaget;
    • enkelte liker utviklinga, andre kan styre begeistringa si
  • styre med
    ordne eller stelle med
  • styre på
    jobbe intenst
    • styre på med pakking og flytting
Сторінка статті

generativ

прикметник

Походження

frå latin; av generere

Значення та вживання

  1. som gjeld forplanting
    Приклад
    • generativ formeiring
  2. med skapande kraft eller eigenskapar
    Приклад
    • generative kunstnariske prosessar

Фіксовані вирази

  • generativ grammatikk
    i språkvitskap: teori som vil skildre den ibuande grammatiske kunnskapen menneske har, og forklare kva for syntaktiske strukturar ein kan generere i eit språk
  • generativ kunstig intelligens
    teknikk innan maskinlæring der ein eksponerer ein datamodell (2) på eit stort materiale (til dømes av tekst eller bilete) og målet er at datamodellen kan generere data som etterliknar materialet han er trent på
    • biletet er laga med generativ kunstig intelligens
Сторінка статті

nominal 2

прикметник

Походження

frå latin; jamfør nomen (1

Значення та вживання

i grammatikk: som fungerer som eit nomen (1;
som lagar eit nomen
Приклад
  • eit nominalt setningsledd;
  • nominale suffiks
Сторінка статті

nomen 1

іменник середній

Походження

frå latin ‘namn’

Значення та вживання

i grammatikk: samnemning for substantiv og adjektiv, òg brukt om andre ord som blir bøygde i kjønn, tal og kasus
Сторінка статті

prøve 2

prøva

дієслово

Походження

norrønt prófa, gjennom lågtysk, frå latin probare; jamfør prov

Значення та вживання

  1. granske noko, til dømes for å finne ut kva eigenskapar det har;
    undersøkje, kontrollere, teste
    Приклад
    • dei har prøvd ein ny bil;
    • dei prøvde om materialet var sterkt nok;
    • læraren prøvde elevane i grammatikk;
    • ho vil prøve saka for retten;
    • eg berre prøver buksa, så får vi sjå om ho passar
    • brukt som adjektiv:
      • han tok eit prøvande steg
  2. øve inn;
    framføre på prøve (1, 3)
    Приклад
    • teateret prøver eit nytt stykke
  3. gjere eit forsøk på;
    Приклад
    • eg prøver å kome tidsnok;
    • vi får prøve å finne ein utveg
  4. (la nokon) møte motgang eller liknande
    Приклад
    • ho har fått prøve litt av kvart
    • brukt som adjektiv:
      • han var ein hardt prøvd mann

Фіксовані вирази

  • prøve krefter
    finne ut kven som er sterkast
  • prøve lykka
    prøve ut noko som ein håper vil lykkast;
    gje seg ut på noko utan å vite om det vil gå godt eller dårleg;
    jamfør søkje lykka
    • ho prøvde lykka som modell;
    • prøve lykka i USA
  • prøve noko på
    ta på seg noko for å sjå om det passar
    • han prøvde dressen på
  • prøve seg fram
    gjere stadige forsøk for å finne den rette eller beste løysinga
    • dei prøvde seg fram til den beste oppskrifta
  • prøve seg på noko
    gjere ein freistnad på noko
    • ho kan snart prøve seg på den store bakken
  • prøve seg på nokon
    nærme seg nokon for å freiste å oppnå (romantisk eller seksuell) kontakt
    • han hadde prøvd seg på henne heile kvelden
  • prøve ut
    teste
    • han prøver ut eit nytt medikament mot høgt blodtrykk
Сторінка статті

predikatsdel

іменник чоловічий

Значення та вживання

i grammatikk: del av heilsetning som inneheld predikat (2);
til skilnad frå subjektsdel
Приклад
  • predikatsdelen inneheld verbal og eventuelle utfyllingar
Сторінка статті

predikativ 1

іменник середній

Вимова

prediˊkativ eller  predikˊkativ

Походження

av latin praedicativus

Значення та вживання

i grammatikk: setningsledd som skildrar eit subjekt eller objekt med hjelp av eit usjølvstendig verb;
Приклад
  • i ‘huset er stort’ er ‘stort’ predikativ
Сторінка статті

predikat

іменник середній

Походження

av latin praedicatum

Значення та вживання

  1. i logikk: det som blir sagt om subjektet i ei utsegn
  2. i grammatikk: setningsledd som seier noko om subjektet, og som er sett saman av verbalet (1 og moglege utfyllingar, som objekt, predikativ eller adverbial
    Приклад
    • i ‘eg gav eplet til bror min’ er ‘gav eplet til bror min’ predikat
  3. i språkvitskap: eldre nemning for verbal (1
  4. tillagd eigenskap, nærare karakteristikk (1)
    Приклад
    • eit guddomleg predikat
Сторінка статті

predikasjon

іменник чоловічий

Походження

av latin praedicare; same opphav som preike (2

Значення та вживання

  1. i filosofi: det å knyte ein eigenskap til eit individ
  2. i grammatikk: neksus
Сторінка статті