Avansert søk

Enkelt søk

Nynorskordboka 47 oppslagsord

billig, billeg

adjektiv

Opphav

frå lågtysk

Tyding og bruk

som ikkje kostar mykje;
rimeleg
Døme
- billige varer;
- få noko for ein billig pris;
- vere billig på noko;
- trur vi må velje ei billigare løysing;
- det er truleg den billigaste ferien vi har hatt
tarveleg;
lettkjøpt
Døme
- eit billig poeng;
- billige vitsar

Faste uttrykk

ein billig penge
ein liten pengesum
det var mange bøker til sals for ein billig penge
få billig
brukt for å uttrykkje forakt for noko eller nokon
den typen kan dei få billig for han
sleppe billig unna
kome lettvint frå noko
ho har sloppe billig unna ansvaret

Artikkelside

rimeleg

adjektiv

Opphav

av rime (

Tyding og bruk

sannsynleg (1)
Døme
- ein rimeleg hypotese
forståeleg
Døme
- det var rimeleg at han vart sint
fornuftig, medgjerleg
Døme
- ver no litt rimeleg, da!
som ikkje kostar mykje;
billig (1)
Døme
- ein rimeleg pris;
- dressen var rimeleg;
- tilby ein rimelegare løysing;
- eg valde den rimelegaste varianten
brukt som adverb: ganske, temmeleg
Døme
- det var ei rimeleg tøff oppgåve

Artikkelside

vasskraft

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

energi i strøymande eller fallande vatn;
fossekraft
Døme
- kverna er driven med vasskraft;
- Noreg har bygd ut mykje vasskraft til elektrisitetsproduksjon
elektrisk kraft frå vasskraftverk
Døme
- billig vasskraft

Artikkelside

peng, penge

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt pen(in)gr, frå vestgermansk

Tyding og bruk

mynt (1) (eller pengesetel)
Døme
- mora gav ungen ein peng
i fleirtal: myntar eller setlar brukte som verdimål og betalingsmiddel
Døme
- norske pengar;
- ha pengar i lommeboka
i fleirtal: verdi som pengesetlar og myntar har;
pengesum;
kapital (1, 1)
Døme
- tene pengar;
- leggje seg opp pengar;
- ha pengar i banken;
- dei lånte pengar til bil

Faste uttrykk

ein billig penge
ein liten pengesum
det var mange bøker til sals for ein billig penge
for alle pengane
brukt for å uttrykkje intensitet og entusiasme
moro for alle pengane;
stå på for alle pengane
friske pengar
pengar frå ei ny kjelde
det kom ingen friske pengar til vegbygging
ha pengar mellom hendene
ha pengar ein kan bruke
kaste pengar ut av vindauget
bruke pengar til inga nytte
reine ord for pengane
klar tale;
sanninga
store pengar
mykje pengar;
stor forteneste
tene store pengar;
dei tapte store pengar
svarte pengar
skattepliktige pengar som ein lèt vere å betale skatt for

Artikkelside

drepe

drepa

verb

kløyvd infinitiv: drepa

Opphav

norrønt drepa ‘slå, skade, drepe’; same opphav som treffe

Tyding og bruk

ta livet av
Døme
- drepe nokon med kniv;
- bli drepen i trafikken;
- hunden drep rotter;
- gjerningspersonen drap den argaste fienden sin
- som substantiv:
  det blir meldt om mange drepne og såra i kampane
ta knekken på;
øydeleggje (1)
Døme
- drepe gleda;
- drepe lysta;
- drepe alle kjensler

Faste uttrykk

drepe ned
1. ta livet av mange, alle, på ein gong;
  slakte
2. òg: bli kvitt
  ein billig måte å drepe ned ugras på
drepe seg
ta livet sitt; miste livet; røyne seg for hardt

Artikkelside

pottøl

substantiv inkjekjønn

Opphav

jamfør pott

Tyding og bruk

om eldre forhold: svakt, billig øl som vart selt i volummålet pott (1)

Artikkelside

superbillig, superbilleg

adjektiv

Opphav

av super-

Tyding og bruk

svært billig

Døme

superbillig mat

Artikkelside

kvit

adjektiv

Opphav

norrønt hvítr

Tyding og bruk

med same farge som nyfallen snø (eit fargeinntrykk som kjem fram når mest alt lyset blir kasta attende)
Døme
- kvit skjorte;
- teikne på kvitt papir;
- det kvite huset;
- smile med kvite tenner;
- ete fiskebollar i kvit saus til middag;
- bli heilt kvit i håret
- - drivkvit
  - snøkvit
om person eller folkegruppe: som har medfødd lys hudfarge;
jamfør brun (2, 2) og svart (2, 2)
Døme
- kvite menn frå Europa;
- det kvite mindretalet i Sør-Afrika
- brukt som substantiv:
  det økonomiske gapet mellom kvite og svarte i USA
om person: med unormalt lys hudfarge, til dømes på grunn av sinnsrørsle eller hardt strev
Døme
- vere kvit av sinne;
- vere kvit og bleik av inneliv
om pengar: tent på lovleg måte;
til skilnad frå svart (2, 9)
Døme
- kvitt arbeid;
- svarte og kvite pengar
- brukt som adverb:
  betale kvitt;
  forbrukarane kjøper stadig fleire tenester kvitt
brukt som substantiv: sjakkspelar med kvite brikker
Døme
- kvit vinn med eit overraskande trekk;
- springaren til kvit vart sett ut av spel
om eldre forhold, brukt som substantiv: antirevolusjonær, antikommunistisk (etter den kongelege franske lilja)
Døme
- kampen mellom dei raude og dei kvite

Faste uttrykk

det kvite i auga
den kvite senehinna i auga
ho var så sint at vi berre såg det kvite i auga
gå kvit
om sjø eller bølgjer: ha skumtoppar
sjøen går kvit
heise det kvite flagget
overgje seg
kvit brur
brur kledd i kvitt
ho skal stå kvit brur
kvit elefant
noko dyrt og unyttig
kvit fisk
fisk som er kvit i kjøtet, til dømes torsk og sei
kvit jul
jul med snø
kvit lygn
lygn for å spare nokon for ei lei sanning;
naudlygn
kvit magi
hekseri og trolldom som ikkje skader andre
kvit månad
månad utan alkoholbruk
kvit slavehandel
handel med personar med lys hudfarge, særleg kvinner, som blir selde som billig arbeidskraft eller til prostitusjon
kvit som eit laken
svært bleik
han vart kvit som eit laken i andletet
kvitt brød
finbrød
kvitt flagg
parlamentærflagg
kvitt gull
legering av gull, kopar, sink og nikkel som er mykje brukt i smykke
kvitt kjøt
kjøt frå fjørfe, særleg kylling og kalkun
forbruket av kvitt kjøt har auka
på det kvite lerretet
på filmduken, ved filmen
skyte ein kvit pinn etter
gje opp som tapt;
gje opp vona om

Artikkelside

kvit slavehandel

Tyding og bruk

handel med personar med lys hudfarge, særleg kvinner, som blir selde som billig arbeidskraft eller til prostitusjon;

Sjå: kvit, slavehandel

Artikkelside

slavehandel

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

det å kjøpe og selje menneske som slavar (

Faste uttrykk

kvit slavehandel
handel med personar med kvit hudfarge, særleg kvinner, som blir selde som billig arbeidskraft eller til prostitusjon

Artikkelside

Resultater per side: