Avansert søk

13 treff

Nynorskordboka 13 oppslagsord

undertrykking

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

avgrensing av fridomen eller det frie uttrykket til nokon;
det å undertrykkje (1) eller bli undertrykt;
Døme
  • politisk undertrykking

valdtekt

substantiv hokjønn

Opphav

jamfør -tekt

Tyding og bruk

  1. det å valdta (1) eller bli valdteken
    Døme
    • han vart funnen skuldig i valdtekt og lekamskrenking;
    • ho opplevde ei valdtekt som ung;
    • mange valdtekter blir ikkje melde til politiet
  2. i overført tyding: brutal undertrykking
    Døme
    • valdtekt mot menneskerettane

tortur

substantiv hankjønn

Opphav

frå mellomalderlatin av torquere ‘dreie, pine’

Tyding og bruk

  1. fysisk eller psykisk mishandling for å tvinge nokon til å tilstå, gje viktige opplysningar eller liknande
    Døme
    • fangen tilstod under tortur;
    • tortur vart innført i Noreg i 1687 og avskaffa i 1814;
    • tortur og politisk undertrykking heng saman
  2. i overført tyding: (åndeleg) pine eller plage
    Døme
    • synginga er reine torturen å høyre på

undertrykkingsmekanisme

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

mekanisme (2) av samverkande faktorar som fører til undertrykking av nokon
Døme
  • strukturelle undertrykkingsmekanismar

tyranni

substantiv inkjekjønn

Opphav

jamfør tyrann

Tyding og bruk

  1. styre (1, 2) som byggjer på vald
  2. undertrykking
    Døme
    • marknadens tyranni

fridomskamp

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

kamp for å vinne nasjonal fridom eller fridom frå undertrykking

frigjeringskamp

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

kamp for å vinne nasjonal fridom eller fridom frå undertrykking
Døme
  • oppnå sjølvstyre etter lang frigjeringskamp

pasifisering

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

Døme
  • undertrykking og pasifisering av folket

fornedring

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. det å bli fornedra
    Døme
    • oppleve skam og fornedring;
    • menneskeleg fornedring
  2. det å fornedre
    Døme
    • systematisk undertrykking og fornedring;
    • stå for fornedring av nokon

forsmedeleg

adjektiv

Opphav

samanheng med forsmå; av forelda forsmede

Tyding og bruk

  1. skammeleg, vanærande
    Døme
    • kome opp i ein forsmedeleg situasjon;
    • forsmedeleg undertrykking
  2. Døme
    • eit forsmedeleg nederlag;
    • gjere forsmedelege feil