Avansert søk

Enkelt søk

Nynorskordboka 21 oppslagsord

pistol

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom tysk; frå tsjekkisk pistal ‘røyr’

Tyding og bruk

kort og lett handskytevåpen
- - gasspistol
  - luftpistol
noko som liknar ein pistol (1), brukt til dømes til å sprøyte på lakk, måling og liknande med
- - boltepistol
  - sprøytepistol

Artikkelside

trekkje våpen

Tyding og bruk

truge nokon med våpen, som regel pistol;

Sjå: våpen

Døme

politiet måtte trekkje våpen for å få kontroll på situasjonen

Artikkelside

våpen

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt vápn

Tyding og bruk

reiskap eller innretning brukt i mellom anna krig eller jakt for å skade eller drepe menneske eller dyr, eller gjere skade på infrastruktur
Døme
- børsa er eit vanleg våpen;
- ein kniv kan vere eit farleg våpen;
- løyve til å bere våpen;
- bruke kjemiske våpen;
- senke våpenet;
- peike på nokon med eit våpen;
- stå med våpenet i handa;
- bruke ein stein som våpen
- - atomvåpen
  - handvåpen
  - jaktvåpen
  - mordvåpen
  - stikkvåpen
i overført tyding: noko ein bruker for å vinne fram eller overliste ein motpart
Døme
- politiet har eit hemmeleg våpen i kampen mot kriminalitet;
- tannpuss er det beste våpenet mot hol i tennene
forsvarsgrein, våpenslag
- - flyvåpen
  - ingeniørvåpen
emblem, skjold (2
Døme
- Vadsø kommune har eit reinsdyr i våpenet sitt
- - byvåpen
  - kommunevåpen
  - riksvåpen

Faste uttrykk

leggje ned våpena
slutte å krige
strekkje våpen
kapitulere
laget måtte strekkje våpen mot den regjerande verdsmeistaren
trekkje våpen
truge nokon med våpen, som regel pistol
politiet måtte trekkje våpen for å få kontroll på situasjonen

Artikkelside

trekkje, trekke

trekkja, trekka

verb

Opphav

frå lågtysk

Tyding og bruk

føre frå ein stad til ein annan;
hale (3, dra (1)
Døme
- trekkje nokon inntil seg;
- trekkje dyna over seg;
- trekkje garnet;
- han trekte føre gardina;
- hesten trekte ei vogn etter seg
flytte seg frå ein stad til ein annan
Døme
- trekkje seg unna;
- gjestane trekte inn i huset;
- kan de trekkje litt nærare kvarandre?
- trekkje seg attende etter festen;
- trekkje ned til stranda
ta, suge eller lokke til seg;
tiltrekkje (1)
Døme
- støvlane trekkjer vatn;
- trekkje frisk luft;
- store prisnedslag trekkjer kundar;
- popartisten trekte fulle hus
ta opp eller fram
Døme
- trekkje lodd;
- trekkje eit kort frå bunken;
- trekkje fram ein pistol
dra med seg;
bringe inn i ein situasjon
Døme
- prøve å trekkje med seg fleire;
- bli trekt inn i ein krangel
kome fram til
Døme
- trekkje ei slutning;
- trekkje ei grense mellom jobb og privatliv;
- trekkje linjer mellom store hendingar
slutte å late gjelde;
skrote (2)
Døme
- trekkje forslaget til ny trasé;
- trekkje attende ei løyving
avgjere ved slump
Døme
- trekkje om kven som er vinnaren;
- bli trekt ut til å vere med
nøle medan ein snakkar
Døme
- ho trekte litt på det før ho sa noko;
- han sit og trekkjer på svaret
dra føremon av;
utnytte (2);
jamfør trekkje/dra vekslar på
Døme
- trekkje på kompetansen til arbeidarane
i matlaging: gjere i stand ein rett ved å la råemnet liggje i væske med temperatur opp mot kokepunktet
Døme
- lat lutefisken trekkje i fem minutt;
- trekkje kaffi
redusere mengd eller storleik;
subtrahere
Døme
- trekkje to frå fem;
- bli trekt for mykje i skatt
fare i flokk;
vere på ferd
Døme
- reinen trekkjer til nye beiteområde;
- fuglane trekkjer sørover om hausten
gje trekk (2, 1), kjøle
Døme
- det trekkjer frå døra;
- omnen trekkjer dårleg

Faste uttrykk

trekkje av
trykkje på avtrekkjaren på skytevåpen
trekkje fram
snakke om;
nemne (2, 2), påpeike
trekkje fram eit interessant poeng
trekkje ned
løyse ut mekanismen som tømmer doskåla etter ein har vore på do;
trekkje opp (4)
ungane gløymer å trekkje ned
trekkje om
setje eller sy trekk (3, 8) på
trekkje om den gamle sofaen
trekkje opp
- stramme fjøra i ein mekanisme
  trekkje opp klokka
- endre seg til det verre
  det trekkjer opp til storm
- opne flaske med ein opptrekkjar
  kelneren trekte opp vinen ved bordet
- løyse ut mekanismen som tømmer doskåla etter ein har vore på do;
  trekkje ned
  hugs å trekkje opp etter deg!
trekkje seg
ikkje vere med lenger
han trekte seg frå vervet i siste liten
trekkje seg saman
gjere seg mindre og meir kompakt;
krype saman, krympe (1)
kulda får blodårene til å trekkje seg saman
trekkje ut
vare lenge;
gå på overtid
samværet trekte ut

Artikkelside

rykande

adjektiv

Tyding og bruk

som det kjem røyk eller damp frå
Døme
- ein rykande kopp kaffi;
- det var berre rykande ruinar igjen av huset
brukt som adverb: veldig
Døme
- dei er rykande ueininge;
- no er eg rykande forbanna

Faste uttrykk

rykande fersk
- som er nysteikt og som det enno ryk av
  eit rykande ferskt brød;
  rykande ferske skillingsbollar
- heilt ny
  ei rykande fersk bok;
  intervju med den rykande ferske ministeren
rykande pistol
konkret bevis på noko
dette er den rykande pistolen i rettssaka;
dette er ikkje ein rykande pistol, berre indisier