Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
10 treff

Nynorskordboka 10 oppslagsord

naude

nauda

verb

Opphav

frå lågtysk og frisisk nauen ‘klemme, knipe’, innverknad frå naud; same opphav som nauve

Tyding og bruk

  1. vere til skade eller meins;
    plage
    Døme
    • tankane nauda henne;
    • fryse så det naudar
  2. ta skade av;
    vere plaga av
    Døme
    • han naudar ikkje av ei regnbye

Faste uttrykk

  • det naudar ikkje
    det står ikkje på
Artikkelside

naud, nød

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt nauð(r)

Tyding og bruk

  1. vanskeleg situasjon;
    fare, krise
    Døme
    • vere i naud
  2. stor mangel;
    fattigdom, armod;
    skort
    Døme
    • lide naud;
    • yte bistand der nauda er størst
  3. tvingande grunn
    Døme
    • eg har ikkje naud til å gjere det

Faste uttrykk

  • ha inga naud
    ikkje vere nokon fare
    • det har inga naud
  • i nauda skal ein venene røyne
    sanne vener hjelper ein om ein får det vanskeleg
  • med naud og neppe
    knapt nok;
    berre så vidt
  • med nauda
    knapt nok;
    så vidt
  • naud lærer naken kvinne å spinne
    ein finn ei løysing når ein er i ein vanskeleg situasjon
  • når nauda er størst, er hjelpa nærmast
    når alt ser vanskeleg ut, kan det vere at ein får hjelp
  • til naud
    i naudsfall, i verste fall
  • vere i naud for
    mangle
    • vere i naud for arbeidsplassar
Artikkelside

føle 1

føla

verb

Opphav

frå lågtysk

Tyding og bruk

  1. granske ved å ta på;
    Døme
    • føle med fingrane på tøyet;
    • ho følte med handa langs vindaugskarmen
  2. merke med sansane;
    Døme
    • føle svolt;
    • føle fysisk ubehag;
    • føle seg sjuk;
    • føle nauda på kroppen
  3. merke i hugen;
    kjenne (2, 3) i sitt indre
    Døme
    • føle på seg at det blir regn;
    • føle sorg og sakn;
    • føle ansvar;
    • føle seg glad;
    • det kan følast urettferdig

Faste uttrykk

  • føle for
    ha lyst til
  • føle med
    ha medkjensle med (nokon)
  • føle på kroppen
    oppleve direkte, i praksis
  • føle seg fram
    prøve seg fram;
    trivle seg framover
  • til å ta og føle på
    handgripeleg, konkret;
    tydeleg, opplagd
    • spenninga er til å ta og føle på før kveldens kamp
Artikkelside

knapt

adverb

Opphav

av knapp (2

Tyding og bruk

  1. med nauda;
    nesten ikkje;
    neppe, snautt
    Døme
    • knapt var eg innkomen før maten stod på bordet;
    • så dum er ho knapt at ho gjer noko slikt;
    • han er så støl at han knapt kan gå
  2. sparsamt, smått
    Døme
    • eg har knapt med tid

Faste uttrykk

  • knapt nok
    så vidt
    • dei har knapt nok snakka med kvarandre
Artikkelside

naudhjelp, nødhjelp

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. hjelp til menneske i naud;
    hjelp til å berge verdiar og menneskeliv
    Døme
    • naudhjelp til menneske på flukt
  2. hjelpemiddel som ein grip til i nauda, når ein ikkje har noko betre;
Artikkelside

avstumpa

adjektiv

Opphav

frå bokmål ‘som er gjord butt, stump’

Tyding og bruk

Døme
  • ha eit avstumpa kjensleliv;
  • eit avstumpa samvit;
  • all nauda vi ser, kan til slutt gjere oss avstumpa
Artikkelside

avhjelpe

avhjelpa

verb

Tyding og bruk

rå bot på
Døme
  • avhjelpe den verste nauda
Artikkelside

naudberging, nødberging

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

hjelpemiddel som ein grip til i nauda, når ein ikkje har noko betre;
Artikkelside

lindre

lindra

verb

Opphav

frå tysk lindern; samanheng med linn

Tyding og bruk

gjere noko mindre ubehageleg eller smertefullt;
mildne, lette, dempe
Døme
  • lindre smertene;
  • nauda var vanskeleg å lindre
Artikkelside

naudverje, nødverje

substantiv hokjønn

Opphav

jamfør verje (1

Tyding og bruk

  1. Døme
    • skyte i naudverje
  2. hjelpemiddel som ein grip til i nauda, når ein ikkje har noko betre;
Artikkelside