Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
222 treff

Nynorskordboka 222 oppslagsord

mønster

substantiv inkjekjønn

Opphav

gjennom lågtysk, frå gammalfransk, av mellomalderlatin monstra ‘prøvestykke’; av latin monstrare ‘vise fram’

Tyding og bruk

  1. førebilete, teikning eller oppskrift til å lage noko etter;
    Døme
    • eg heklar helst utan mønster;
    • kjolen er sydd etter mønster
  2. Døme
    • ho er eit mønster for andre
  3. måte noko er ordna på eller skjer på;
    Døme
    • passe inn i mønsteret;
    • opplæringa går etter eit fast mønster;
    • eg skimtar eit mønster i dei merkelege påfunna hennar
  4. figur, motiv eller teikning til dekorasjon eller liknande, ofte teke att fleire gonger i eit visst system, og gjerne med ulike fargar eller opphøgde parti
    Døme
    • mønsteret i bildekket;
    • i hallen har dei ein tapet med mønster på
  5. form eller type av til dømes sølvtøy eller dekkjetøy
    Døme
    • til bryllaupet ynskte dei seg meir av det mønsteret dei samla på
Artikkelside

flette 4

fletta

verb

Opphav

norrønt flétta; samanheng med falde

Tyding og bruk

  1. tvinne saman bøyelege trådar i eit visst mønster
    Døme
    • flette korger;
    • flette håret
  2. i overført tyding: føye (1)
    Døme
    • flette inn ein kommentar
Artikkelside

rimmønster

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

mønster i fordelinga av rim i eit dikt, ein song eller liknande
Døme
  • limericken har rimmønsteret aabba
Artikkelside

utviklingspsykologi

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

grein av psykologi (1) som ser på psykologiske mønster knytte til alder
Artikkelside

vaffel

substantiv hankjønn

Opphav

frå lågtysk, same opphav som tysk Wabe ‘vokskake i bikube’; samanheng med veve

Tyding og bruk

  1. bakverk med mønster etter steikinga i vaffeljern
    Døme
    • nysteikte vaflar med jordbærsyltetøy
Artikkelside

utviklingsmønster

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

mønster (3) for korleis noko artar eller utviklar seg
Døme
  • busetnaden i byen har følgt eit uventa utviklingsmønster
Artikkelside

rosa 2

adjektiv

Uttale

roˋsa

Tyding og bruk

som har mønster som liknar rose (1, 1);
Døme
  • ei rosa kanne
Artikkelside

rosete

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som har mønster som liknar roser;
    jamfør rose (1, 5)
    Døme
    • rosete tapet
  2. særleg om husdyr: med farga flekker
Artikkelside

strikkemønster

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

mønster til å strikke etter;
Artikkelside

matriark

substantiv hankjønn

Opphav

av latin mater, etter mønster av patriark

Tyding og bruk

  1. (eldre) kvinne som opptrer eller blir oppfatta som overhovud i ein familie eller ei anna gruppe;
    til skilnad frå patriark (3)
    Døme
    • mamma er matriarken vår;
    • ho er på ein måte matriarken i lokallaget
  2. hodyr som er overhovud for ein flokk eller ei mindre gruppe
    Døme
    • elgkalven held seg saman med matriarken
Artikkelside