Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
332 treff

Nynorskordboka 332 oppslagsord

kvart 1

substantiv hankjønn

Opphav

av latin quartus ‘den fjerde’

Tyding og bruk

  1. Døme
    • kjøpe ein kvart av ein gris;
    • det tok ein og ein kvart time
  2. om klokkeslett: 15 minutt før eller etter ein heil time
    Døme
    • klokka kvart over eitt;
    • vi må gå kvart på fire
  4. fjerde tone i ein diatonisk skala;
    intervall på tre steg i ei tonerekkje
  5. a-streng på fiolin eller fele
  6. i fekting: hogg eller støyt mot høgre sida på motstandaren og den tilsvarande paraden
Artikkelside

kvart 2

adjektiv

Tyding og bruk

Døme
  • kjøpe ein kvart kilo kaffi;
  • ein kvart sirkel
Artikkelside

kvarte

kvarta

verb

Opphav

av kvart (1 , opphavleg ‘måle ei kvart alen med utspente fingrar’

Tyding og bruk

Døme
  • kvarte ein sykkel
Artikkelside

kvar 1

adjektiv

Opphav

jamfør svensk kvar adverb ‘på same staden’; samanheng med kurr (2 og kyrr

Tyding og bruk

Døme
  • det var kvart og stilt
Artikkelside

kvar 2

determinativ kvantor

Opphav

norrønt hvárr, hvarr, hverr

Tyding og bruk

  1. brukt for å framheve den einskilde blant fleire (ofte for å streke under at noko er jamt fordelt)
    Døme
    • kvar deltakar fekk diplom;
    • to eple på kvar;
    • dei fekk kvart sitt eple;
    • la kvar få sitt
  2. brukt for å omfatte alle
    Døme
    • kvar dag;
    • kvart år reiser ho til utlandet;
    • kvar sjette månad vaskar eg vindu;
    • kvar einaste deltakar har betalt
    • brukt som substantiv:
      • dei har tolv av kvart til middagsselskap
  3. brukt føre forsterkande bunden artikkel eller form
    Døme
    • kvar den stein;
    • kvart øret

Faste uttrykk

  • gå kvar sin veg
    skilje lag
  • gå kvar til sitt
    gå heim;
    gå attende til det ein dreiv med
  • kvar augeblink
    kva tid som helst
    • toget kjem kvar augeblink
  • kvar for seg
    åtskild, separat
    • dei vil arbeide saman, ikkje kvar for seg
  • kvar og ein
    alle
    • kvar og ein må ta ansvar
  • kvar si lyst
    brukt for å uttrykkje at ein synest det andre føretrekkjer, er merkeleg
  • kvar sin smak
    brukt for å kommentere kva andre føretrekkjer
  • litt av kvart
    mangt slag;
    litt av alt
    • dei har litt av kvart å setje seg inn i
  • litt etter kvart
    litt om gongen
    • forholda endra seg litt etter kvart
  • nokon kvar
    alle, dei fleste
    • slikt kunne hende nokon kvar
Artikkelside

tvangsreturnere

tvangsreturnera

verb

Tyding og bruk

sende ein migrant tilbake til heimlandet (eller anna land) mot deira vilje
Døme
  • politiet tvangsreturnerer fleire tusen menneske kvart år;
  • dei vart tvangsreturnerte
  • brukt som adjektiv:
    • tvangsreturnerte asylsøkjarar
Artikkelside

tusende

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som er nummer 1000 i ei rekkjefølgje;
    rekkjetal til 1000
    Døme
    • ein gong kvart tusende år
  2. i overført tyding: om eit ubestemmeleg høgt nummer i ei rekkje
    Døme
    • no seier eg det for tusende gong
Artikkelside

tusenbein

substantiv inkjekjønn

Opphav

etter latin millepeda, av mille ‘1000’ og pes ‘fot’; opphavleg etter gresk

Tyding og bruk

leddyr i klassa (1 Diplopoda som har eit stort antal led, som kvart har to par bein
Døme
  • det vanlegaste tusenbeinet i Noreg har 117 par bein;
  • det lengste tusenbeinet i verda er 38 cm langt
Artikkelside

tusen 1

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt þúsund femininum, truleg ‘stor-hundre, mange-hundre’

Tyding og bruk

mengd på 1000
Døme
  • merkje av for kvart tusen;
  • fleire tusen fans møtte opp;
  • i tusen av år
Artikkelside

med tida

Tyding og bruk

etter kvart;
litt etter litt;
Sjå: tid
Døme
  • det blir betre med tida
Artikkelside