Avansert søk

Enkelt søk

Nynorskordboka 9 oppslagsord

kompetanse

substantiv hankjønn

Uttale

kompetanˊgse

Opphav

frå fransk; jamfør kompetent

Tyding og bruk

dugleik;
kvalifikasjon
Døme
- få kompetanse for ei stilling
verkeområde for ei stilling;
arbeidsfelt (2)
Døme
- det ligg utanfor kompetansen min

Artikkelside

trekkje, trekke

trekkja, trekka

verb

Opphav

frå lågtysk

Tyding og bruk

føre frå ein stad til ein annan;
hale (3, dra (1)
Døme
- trekkje nokon inntil seg;
- trekkje dyna over seg;
- trekkje garnet;
- han trekte føre gardina;
- hesten trekte ei vogn etter seg;
- ho har trekt eit teppe over seg
flytte seg frå ein stad til ein annan
Døme
- trekkje seg unna;
- gjestane trekte inn i huset;
- kan de trekkje litt nærare kvarandre?
- trekkje seg attende etter festen;
- trekkje ned til stranda
ta, suge eller lokke til seg;
tiltrekkje (1)
Døme
- støvlane trekkjer vatn;
- trekkje frisk luft;
- store prisnedslag trekkjer kundar;
- popartisten trekte fulle hus
ta opp eller fram
Døme
- trekkje lodd;
- trekkje eit kort frå bunken;
- trekkje fram ein pistol
dra med seg;
bringe inn i ein situasjon
Døme
- prøve å trekkje med seg fleire;
- bli trekt inn i ein krangel
kome fram til
Døme
- trekkje ei slutning;
- trekkje ei grense mellom jobb og privatliv;
- trekkje linjer mellom store hendingar
slutte å late gjelde;
skrote (2)
Døme
- trekkje forslaget til ny trasé;
- trekkje attende ei løyving
avgjere ved slump
Døme
- trekkje om kven som er vinnaren;
- bli trekt ut til å vere med
nøle medan ein snakkar
Døme
- ho trekte litt på det før ho sa noko;
- han sit og trekkjer på svaret
dra føremon av;
utnytte (2);
jamfør trekkje/dra vekslar på
Døme
- trekkje på kompetansen til arbeidarane
i matlaging: gjere i stand ein rett ved å la råemnet liggje i væske med temperatur opp mot kokepunktet
Døme
- lat lutefisken trekkje i fem minutt;
- trekkje kaffi
redusere mengd eller storleik;
subtrahere
Døme
- trekkje to frå fem;
- bli trekt for mykje i skatt
fare i flokk;
vere på ferd
Døme
- reinen trekkjer til nye beiteområde;
- fuglane trekkjer sørover om hausten
gje trekk (1, 1), kjøle
Døme
- det trekkjer frå døra;
- omnen trekkjer dårleg

Faste uttrykk

trekkje av
trykkje på avtrekkjaren på skytevåpen
trekkje fram
snakke om;
nemne (2, 2), påpeike
trekkje fram eit interessant poeng
trekkje ned
løyse ut mekanismen som tømmer doskåla etter ein har vore på do;
trekkje opp (4)
ungane gløymer å trekkje ned
trekkje om
setje eller sy trekk (2, 8) på
trekkje om den gamle sofaen
trekkje opp
1. stramme fjøra i ein mekanisme
  trekkje opp klokka
2. endre seg til det verre
  det trekkjer opp til storm
3. opne flaske med ein opptrekkjar
  kelneren trekte opp vinen ved bordet
4. løyse ut mekanismen som tømmer doskåla etter ein har vore på do;
  trekkje ned
  hugs å trekkje opp etter deg!
trekkje seg
ikkje vere med lenger
han trekte seg frå vervet i siste liten
trekkje seg saman
gjere seg mindre og meir kompakt;
krype saman, krympe (1)
kulda får blodårene til å trekkje seg saman
trekkje ut
vare lenge;
gå på overtid
samværet trekte ut

Artikkelside

ha/få papir på

tags.false

Tyding og bruk

ha eller få gyldig dokument på noko;

Sjå: papir

Døme

ho hadde gyldige papir på opphald;
dei fekk papir på kompetansen

Artikkelside

papir

substantiv inkjekjønn

Opphav

seint norrønt pappir, gjennom lågtysk og latin; frå gresk papyros

Tyding og bruk

stoff av samanfiltra, valsa, tynne fibrar
- - dopapir
  - kraftpapir
  - silkepapir
blad eller ark til å skrive, teikne eller trykkje noko på, eller til å pakke noko inn i
Døme
- ho skreiv handlelista ned på eit papir;
- han pakka bøkene inn i papir
- - matpapir
  - skrivepapir
verdipapir
Døme
- aksjane vart rekna som sikre papir
noko som er trykt eller skrive;
manuskript
Døme
- dei trykte opp papira til årsmøtet;
- dei etterlatne papira til forfattaren;
- leite i papira på pulten
offisielt dokument;
attest, legitimasjonspapir
Døme
- falske papir;
- politiet tok alle papira deira

Faste uttrykk

avskil på grått papir
plutseleg oppseiing
ho fekk avskil på grått papir
eit dårleg papir
ein person som har dårleg rykte eller omdøme
den nye partnaren hennar viste seg å vere eit dårleg papir
feste til/på papiret
skrive ned
han festa tankane sine til papiret;
avtalen er festa på papiret
få ned på papiret
skrive ned
eg må få ned denne tanken på papiret før eg gløymer han
gullkanta papir
(etter engelsk gilt-edged paper) sikkert og gjerne statsgarantert verdipapir som gjev stor forteneste
ha/få papir på
ha eller få gyldig dokument på noko
ho hadde gyldige papir på opphald;
dei fekk papir på kompetansen
på papiret
i teorien
på papiret er dette ein god plan, men han lèt seg ikkje gjennomføre
stein, saks, papir
leik eller spel mellom to personar der begge samstundes med handa viser teikn for stein, saks eller papir, og kvart teikn vinn over eit av dei to andre moglege teikna
dei avgjorde saka med ein runde stein, saks, papir

Artikkelside

spisse

spissa

verb

Opphav

frå tysk eller lågtysk

Tyding og bruk

gjere spiss eller smal;
kvesse;
smalne
Døme
- spisse ein blyant;
- han spissa munnen
gjere tydelegare eller betre
Døme
- verksemda må spisse kompetansen
reinse korn for såer (1

Faste uttrykk

spisse seg til
om konflikt eller stode: bli meir spent og alvorleg;
kvesse seg til
spisse øyra
høyre godt etter
no må de spisse øyra!
dei spissa øyra da ho fortalde om hendinga