Avansert søk

Nynorskordboka 26 oppslagsord

handsaming

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

det å handsame (1)
det å handsame (2);
førehaving, behandling (2)
Døme
- utsetje handsaminga av saka

vilkårleg

adjektiv

Opphav

etter tysk

Tyding og bruk

som er vedteken eller fastsett ut frå godtykka til nokon
Døme
- få vilkårleg handsaming
som hender eller blir vald på slump;
tilfeldig
Døme
- velje eit heilt vilkårleg tal;
- det er heilt vilkårleg kven som vinn lotteriet

behandling

substantiv hokjønn

Uttale

behanˊdling

Opphav

Tyding og bruk

medisinsk tiltak for å lækje nokon eller minke eit helseproblem;
kur (1, 1), pleie (1, terapi
Døme
- få behandling for ryggplagene;
- avdelinga driv med behandling av lungekreft;
- gå til behandling hos psykolog;
- behandling med antibiotika;
- kirurgisk behandling
vurdering og/eller drøfting av ei sak som leier fram til ei avgjerd, eit vedtak eller liknande;
handsaming, førehaving
Døme
- saka er til behandling i departementet
måte som nokon ber seg åt på overfor eit anna menneske eller eit dyr;
medfart
Døme
- rettferdig behandling;
- brutal behandling av hestar
handsaming av ein gjenstand på ein viss måte
Døme
- golvet fekk ny behandling med lakk
det å bruke eller betene (2) noko
Døme
- behandling av maskinar

umild

adjektiv

Tyding og bruk

lite eller ikkje mild;

hard (3), streng (, 1), uvenleg

Døme

ein umild styrar;
få umild handsaming;
eit umildt vêr;
eit umildt klima

summarisk

adjektiv

Opphav

gjennom tysk; frå latin, av summa ‘sum’

Tyding og bruk

i stutte drag;

samantrengd (2), stutt (1)

Døme

eit summarisk referat;
gje ei summarisk oversikt

Faste uttrykk

felle summariske dommar
ta stilling til noko utan grundig handsaming

sak

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt sǫk

Tyding og bruk

tvistemål som er til rettsleg handsaming;
rettssak
Døme
- føre sak mot nokon;
- saka er oppe til doms
noko som vedkjem nokon;
hopehav
Døme
- dette er ei sak mellom oss to
emne som blir diskutert
Døme
- halde seg til saka;
- det kjem ikkje saka ved;
- setje seg inn i saka;
- lese om saka på internett
nyheitsmelding eller artikkel i avis eller anna massemedium
Døme
- det vart ei sak i avisa
- - gladsak
  - nyheitssak
forhold som er eller har vore til behandling
Døme
- saka er avgjord;
- kommunestyret handsama femten saker;
- ta opp ei sak i spørjetimen i Stortinget
gjeremål, oppgåve (1);
føremål (1)
Døme
- stø ei god sak;
- det blir mi sak;
- gjere sakene sine bra;
- bland deg ikkje opp i mine saker
- - fråhaldssak
  - målsak
omstende (1), tilhøve (1)
Døme
- slik står sakene no
det eigenlege, verkelege tilhøvet
Døme
- saka er den at …;
- det er det som er saka
gjenstand, ting
Døme
- saker og ting;
- set sakene dine her;
- ikkje rot i sakene mine

Faste uttrykk

det var saker
det var noko utanom det vanlege
ei sak for seg
eit særskilt punkt, noko anna enn det som blir drøfta
ei smal sak
noko som er lett å ordne
ei ærleg sak
noko ein kan stå for
det er ei ærleg sak å jobbe for næringsinteresser
for den saks skuld
viss ein skal nemne det òg;
for den del
bruke jorda til hestebeite, eller sauebeite for den saks skuld
gjere felles sak med
stille seg solidarisk med
gå rett på sak
snakke beint ut om noko
gå til sak
saksøkje, melde (3, 1)
dei gjekk til sak mot kommunen
inga sak
lett oppgåve
det er inga sak å klive opp dette fjellet
reise sak mot
leggje rettssak mot;
saksøkje
han vil reise sak mot arbeidsgjevaren
sjå ei sak frå begge/fleire sider
vurdere eit tilhøve grundig
sterke saker
- alkohol eller andre rusmiddel
- noko som vekkjer oppsikt eller er sjokkerande
  vald og brotsverk er ofte sterke saker
søte saker
godteri, slikkeri
vere sikker i si sak
vere trygg på at ein har rett
vere så si sak
ikkje vere utan vågnad;
ikkje vere enkelt

røff

adjektiv

Opphav

av engelsk rough

Tyding og bruk

hard (3), streng (2, 1);
barsk (1), morsk
Døme
- det var ein røff tone i debatten;
- ho har hatt ein røff oppvekst;
- denne toler røff handsaming
upolert, tøff
Døme
- røffe klede;
- røff humor

Faste uttrykk

røft overslag
grov eller omtrentleg utrekning

oppe

adverb

Opphav

norrønt uppi; jamfør opp

Tyding og bruk

på ein stad som ligg høgare enn ein annan;
motsett nede (1)
Døme
- oppe på taket;
- oppe i lufta;
- oppe under mønet;
- her oppe;
- eit vindauge langt oppe på veggen;
- sola er oppe
plassert høgt på ein skala, i eit hierarki eller i ei rekkjefølgje
Døme
- langt oppe på rangstigen;
- ho var godt oppe i 30-åra
ståande
Døme
- han datt, men var snart oppe att
stått opp frå senga;
ikkje i seng
Døme
- vere tidleg oppe om morgonen;
- dei sit lenge oppe om kvelden
inne eller nede i noko (som har opninga i den øvste delen)
Døme
- oppe i eit fat
open (1)
Døme
- døra stod oppe
på ein stad lenger framme
Døme
- stå oppe ved scena
lenger inn i landet;
nord
Døme
- oppe i dalen;
- bu oppe i Finnmark
til drøfting eller handsaming
Døme
- saka har ikkje vore oppe ennå
involvert i ei verksemd, hending eller ein situasjon
Døme
- vere oppe til eksamen;
- stå midt oppe i arbeidet;
- partiet er oppe i ein krevjande situasjon
på eit normalt (godt) nivå;
ved like
Døme
- halde folketalet oppe;
- halde interessa oppe;
- dei heldt motet oppe
i funksjon
Døme
- mobilnettet er snart oppe igjen

Faste uttrykk

høgt oppe
i svært godt humør;
veldig glad;
euforisk
høgt oppe og langt nede
med skiftande sinnsstemning

omgang 1

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt umgangr; av omgå

Tyding og bruk

avdeling, runde
Døme
- laget vann første omgangen;
- presidenten vart vald i andre omgangen
medfart, pryl
Døme
- gje nokon ein omgang juling
handsaming, stell
Døme
- la støvlane få ein omgang skokrem
rundgang, tur (1, 1)
Døme
- leiarvervet gjekk på omgang blant medlemene
rad av masker på eit strikketøy;
omfar (4)
Døme
- strikke fem omgangar på rundpinne

Faste uttrykk

i første omgang
til å byrje med
i siste omgang
til sist

superrask

adjektiv

Opphav

Tyding og bruk

svært rask

Døme

superrask handsaming;
den superraske båten

Resultater per side: