Avansert søk

194 treff

Nynorskordboka 194 oppslagsord

familie

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom tysk; frå latin familia ‘familie, hushald’

Tyding og bruk

  1. gruppe med foreldre og barn som ofte er ein husstand
    Døme
    • ein familie på fem;
    • familien Andersen;
    • til Liv og Knut Haug med familie;
    • ha stor familie
  2. personar som er knytte saman gjennom slektskap eller ekteskap
    Døme
    • vere av god familie;
    • eg er i familie med henne;
    • berre den nærmaste familien vart beden i bryllaupet
  3. i botanikk eller i zoologi: gruppe av fleire slekter;
    undergruppe av ein orden (4)
  4. etterkomarar etter eitt avlsdyr
  5. i overført tyding: gruppe av ting eller fenomen som høyrer saman
    Døme
    • i dag er psykiatrien eit akta medlem av den medisinske familien;
    • dei presenterte ein ny familie av mobilar

Faste uttrykk

  • stifte familie
    etablere seg i eigen heim med partnar og få barn

søndagsmiddag, sundagsmiddag

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

finare middag ein serverer om søndagen til familie og gjester
Døme
  • heile familien kom til søndagsmiddag;
  • dei serverte steik til søndagsmiddagen

vere fødd med ei sølvskei i munnen

Tyding og bruk

vere fødd inn i ein rik familie;
Sjå: sølvskei

såpeopera

substantiv hankjønn

Opphav

etter engelsk soap opera, fordi seriane den første tida ofte var finansierte av reklameinnslag for vaskemiddel

Tyding og bruk

  1. tv-serie med banal og melodramatisk handling, ofte om livet i ein familie, utan noko naturleg sluttpunkt;
    Døme
    • ho slappa av med såpeopera etter skulen;
    • såpeoperaen hadde over 3000 episodar
  2. i overført tyding: langtekkjeleg forløp av hendingar som ofte framstår som patetiske og latterlege
    Døme
    • kampen om leiarvervet har vorte ein politisk såpeopera

søterotfamilie

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

i bunden form eintal: familie med planter med motsette blad og som ofte inneheld bitterstoff;
Gentianaceae

sørpå

preposisjon

Tyding og bruk

  1. i, på eller til den sørlege delen av
    Døme
    • sørpå haugen
  2. brukt som adverb: på ein stad i den sørlege delen av eit område;
    i Sør-Noreg
    Døme
    • dei er frå Troms, men har budd ei stund sørpå;
    • han har familie sørpå
  3. brukt som adverb: i retning sørover
    Døme
    • dra sørpå

sølvskei, sylvskei

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

skei (1) av sølv

Faste uttrykk

  • vere fødd med ei sølvskei i munnen
    vere fødd inn i ein rik familie

seglarfamilie, siglarfamilie

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

i bunden form eintal: familie av fuglar som er dyktige flygarar;
Apodidae

stankelbein

substantiv inkjekjønn

Opphav

frå dansk, truleg av dansk dialektar stankle ‘gå ustøtt’; samanheng med stange

Tyding og bruk

familie av store mygg (1) med lange bein;

tamariskfamilie

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

i bunden form eintal: familie av små tre, buskar og urter som lever i tempererte og subtropiske strøk;
Tamaricaceae