Avansert søk

Nynorskordboka 82 oppslagsord

ende 4

enda

verb

Opphav

norrønt enda; av ende (

Tyding og bruk

gjere slutt på;
fullføre, avslutte
Døme
- han enda livet sitt for eiga hand
- brukt som adjektiv
  flytte heim etter enda studium
ta ende;
slutte på ein særskild måte;
få som endepunkt
Døme
- krigen enda i 1945;
- møtet enda i kaos;
- filmen endar godt;
- ordet endar på ‘t’;
- han enda som biskop;
- bilen enda i sjøen

Faste uttrykk

ende opp
til slutt vere på ein viss stad, i ein viss tilstand, i ei viss rolle eller liknande;
få som endeleg resultat
bilete som endar opp på internett;
ende opp i kaos;
stadig fleire barn endar opp med delt bustad;
ho enda opp som gartnar
ende sine dagar
slutte å eksistere;
døy
ho enda sine dagar i 1920;
flyet enda sine dagar på ein fjelltopp

enda 1

adjektiv

Opphav

frå svensk; av ein (

Tyding og bruk

Døme

kvar enda dag

enda 2, endå

subjunksjon

Tyding og bruk

innleier ei leddsetning som uttrykkjer vedgåing;

sjølv om (, trass i at

Døme

han er sterk enda han er liten;
enda middagen ikkje er klar, sit alle ved bordet;
ho får det ikkje til enda ho prøver

enda 3

adverb

Opphav

Tyding og bruk

over ende, i koll
Døme
- dette enda
ende (3, rakt
Døme
- stå enda opp

enda 4, endå

adverb

Opphav

norrønt en þá og en þó

Tyding og bruk

brukt som tidsadverb: framleis;
enno
Døme
- han var enda ung;
- dei var enda ikkje gifte;
- ho bur heime hos foreldra enda
i tillegg til det som er nemnt eller er vanleg;
ytterlegare
Døme
- enda ein gong;
- det kjem enda fem;
- du og eg og fleire enda;
- eg må ha enda nokre spikrar
brukt framfor komparativ (1 for å uttrykkje høgare grad
Døme
- enda større;
- enda fleire;
- enda sterkare;
- enda meir overraskande;
- maten smakte enda betre enn venta;
- dit og lenger enda
likevel, trass alt
Døme
- ho var gammal, men enda frisk og verksam;
- enda kan det skje sjølv om ein passar seg
sanneleg
Døme
- det var da enda godt det ikkje regna;
- han har da enda pengar nok
brukt i uttrykk for ynske som ikkje kan bli oppfylt;
berre (4, 3)
Døme
- hadde det enda vore grunn til det
endatil, jamvel
Døme
- det var enda ein søndag
enn (3, 3)
Døme
- kor vi enda slit, går det dårleg;
- om det enda er ille, kunne det ha vore verre

pliktteneste, plikttenest

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

tvungen teneste etter enda utdanning, til dømes i Forsvaret eller politiet

Døme

plikttenest i Luftforsvaret

tap

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

det å tape (2, 1) eller miste noko
Døme
- lide tap;
- norske tap under krigen;
- tapet av ektemaken
underskot (1);
motsett forteneste (1)
Døme
- forretninga går med tap;
- ha tap på to prosent av omsetnaden
nederlag (1) i kamp (1, 3), konkurranse eller strid;
motsett siger (1)
Døme
- laget unngjekk tap;
- sjakkpartiet enda med tap for russaren;
- anke tapet i tingretten;
- partiet fekk eit pinleg tap i førre val

dødsdom

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

dom (1, 1) som går ut på avretting
Døme
- rettssaka enda med ein dødsdom for den tiltalte;
- å tyste på den kriminelle gjengen vil vere å skrive under på sin eigen dødsdom
visse eller varsel om at ein snart skal døy (1)
Døme
- meldinga frå legen var ein dødsdom

sjuk

adjektiv

Opphav

norrønt sjúkr

Tyding og bruk

som lid av noko;
dårleg (1), klein (1);
motsett frisk (2, 4)
Døme
- bli alvorleg sjuk;
- leggje seg sjuk;
- liggje sjuk;
- i dag er guten vorten enda sjukare enn i går;
- ei sjuk plante;
- legen må prioritere dei sjukate pasientane
- brukt som substantiv:
  den sjuke er innlagd på sjukehus;
  ho tek seg av dei sjuke
forpint, besett (1)
Døme
- vere sjuk av heimlengt;
- han er sjuk etter å kome ut på fjorden
abnorm, vanvitig (2)
Døme
- eit sjukt samfunn;
- det er heilt sjukt at nokon vil gjere noko slikt
brukt som forsterkande adverb: umåteleg, kolossal, overlag
Døme
- sjukt bra stemning

tur 1

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom fransk; frå gresk tornos ‘sirkel’

Tyding og bruk

plass i rekkjefølgje
Døme
- no er det min tur;
- turen er komen til deg;
- passe turen sin;
- alt går etter tur;
- vente på tur
kortare eller lengre reise, ferd eller utflukt
Døme
- gå ein tur;
- sykle seg ein tur;
- ta seg ein tur og sjå på forholda;
- gjere seg ein tur;
- gå turar i fjellet;
- reise ein tur;
- gå på tur
- - bytur
  - fisketur
  - helgetur
  - skitur
kvar av fleire omgangar i eit forløp;
vending, gong
Døme
- gå fleire turar for å hente varene;
- enda ein tur
avgrensa del av dans
Døme
- lære alle turane i reinlendar
- - firetur
  - sekstur

Faste uttrykk

i sin tur
på eit visst seinare steg
lønsauken vil i sin tur skape større prispress
i tur og orden
i rekkjefølgje;
etter kvarandre
innslaga kom i tur og orden
tur-retur/tur og retur
fram og tilbake
kjøpe billett tur-retur;
tur-retur Berlin;
billettar tur og retur Bergen
vere på tur
skulle til å;
vere i ferd med

Resultater per side: