Avansert søk

Nynorskordboka 164 oppslagsord

bær 1

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt ber

Tyding og bruk

lita, saftig frukt av ymse planter, til dømes blåbær, jordbær og molte
Døme
- plukke bær i skogen;
- lage syltetøy av bær frå hagen
i botanikk: saftig frukt (2) som ikkje opnar seg når ho blir mogen, og som i regelen inneheld mange frø

Faste uttrykk

ikkje skjøne bæret
ikkje forstå noko som helst
elevane skjøna ikkje bæret då læraren forklarte likningar med to ukjende;
dette skjønar eg ikkje bæret av

bær 2

adjektiv

Opphav

norrønt bærr; av bere (

Tyding og bruk

om ku: som skal kalve eller har kalva

Døme

kua er bær i jula

tidlegbær

adjektiv

Opphav

jamfør bær (

Tyding og bruk

om ku: som kalvar tidleg på året;

motsett seinbær

bære 1

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

ku som er bær (

-tøy

substantiv inkjekjønn

Opphav

same opphav som tøy (

Tyding og bruk

etterledd i ord for reiskap eller gjenstand til særskild bruk;
til dømes dekkjetøy, fartøy, køyretøy, leiketøy, seletøy og verktøy
etterledd i ord for produkt av bær eller frukt;
til dømes frysetøy og syltetøy
etterledd i ord for noko ein er redd for eller ikkje liker;
til dømes trolltøy og utøy (2

bærtur

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

tur (, 2) der ein plukkar bær (, 1)

Døme

dra på bærtur i skogen om hausten

Faste uttrykk

vere på bærtur
vere på villspor;
vere langt vekke frå der ein skal vere
nei, no er du heilt på bærtur!
motstandarane skåra fordi keeperen var på bærtur i feltet

dårleg

adjektiv

Opphav

norrønt dáligr

Tyding og bruk

om person eller kroppsfunksjon: sjuk, skadd, skral;
ikkje frisk
Døme
- ha dårleg hjarte;
- vere dårleg i magen;
- ha dårleg syn;
- kjenne seg dårlegare enn i går;
- ho er dårleg til beins
- brukt som adverb
  det står dårleg til med pasienten
lite tenleg;
mangelfull, ring
Døme
- dårleg reiskap;
- dårleg skiføre;
- gjere dårleg arbeid;
- drikke dårleg kaffi;
- snakke dårleg norsk
- brukt som adverb
  høyre dårleg
lite flink;
udugeleg
Døme
- ein dårleg elev;
- den dårlegaste målvakta eg har sett;
- vere dårleg til å lese
som ikkje strekk til;
ikkje nok;
knapp
Døme
- dårleg løn;
- dårlege avlingar;
- den dårlegaste fangsten på lenge;
- det er dårleg med bær;
- dei har dårleg tid
som er til ulempe for nokon
Døme
- dårleg vêr;
- leve i dårlege kår;
- det var dårlege tider
som vekkjer vonde kjensler
Døme
- ha dårleg samvit;
- vere i dårleg humør
(moralsk) mindreverdig, forkasteleg
Døme
- kome i dårleg selskap;
- vere dårlege foreldre;
- ein dårleg vits
- brukt som adverb
  det er dårleg gjort

hagebruk

substantiv inkjekjønn

Opphav

jamfør bruk (

Tyding og bruk

det å dyrke frukt, bær, grønsaker og blomstrar for sal eller privat bruk

vassen

adjektiv

Tyding og bruk

som inneheld mykje vatn
Døme
- jorda er vassen
som smakar mest vatn;
blaut (1)
Døme
- vassen smak;
- vassne bær
i overført tyding: utan kraft;
utvatna (2)
Døme
- eit vasse standpunkt

umogen, umoden

adjektiv

Tyding og bruk

som ikkje er fullt utvikla;
uferdig (2), uutvikla
Døme
- umogne bær;
- ein umogen idé
som verkar urøynd og underutvikla;
barnsleg (1), ufornuftig
Døme
- umogen ungdom;
- den første romanen hennar var noko umogen;
- ikkje ver så umogen!
- brukt som adverb:
  te seg umogent

Resultater per side: